Mùa khô ở Nam Bộ cũng là thời điểm những phum, sóc đồng bào Khmer rộn ràng các lễ hội truyền thống. Lúc này, tại TP Cần Thơ, các đoàn nghệ thuật Khmer mang theo lời ca, điệu múa, các vở tuồng Dù Kê phục vụ bà con.

Vở tuồng “Chau Phi Rint”, Đoàn Nghệ thuật Khmer TP Cần Thơ.

Tại Lễ cầu an Phnor Kanh Chơ Chắs, ấp Cần Giờ 1, xã Ngọc Tố, không khí những đêm diễn của Đoàn Nghệ thuật Khmer TP Cần Thơ đặc biệt sôi động. Trong 3 đêm liền, sân chùa sáng rực ánh đèn, đông kín người xem. Từ lúc mặt trời vừa khuất dạng, bà con đã mang theo chiếu, ghế nhựa đến “giữ chỗ”. Trẻ con chạy nhảy quanh sân lễ, người lớn chuyện trò rôm rả, tạo nên một không gian sinh hoạt cộng đồng đậm bản sắc.

Khi tiếng nhạc cất lên, màn nhung mở ra, cả không gian như lắng lại. Âm nhạc hòa quyện cùng những tiết mục ca múa, các vở tuồng khi bi hùng, lúc hài hước, sau lại sâu lắng nghĩa tình... đã cuốn hút người xem từ đầu đến cuối. Tiếng vỗ tay vang lên không dứt, xen lẫn tiếng cười giòn giã và cả những khoảng lặng theo tâm trạng nhân vật.

Ngồi ở hàng ghế gần sân khấu, bà Thạch Na Ry, ngoài 60 tuổi, ở ấp Cần Giờ 1, háo hức: “Năm nào tới lễ cầu an là tôi dẫn mấy đứa cháu đi sớm để tìm chỗ ngồi. Mê Dù Kê từ hồi nhỏ rồi, nghe có đoàn về là đi xem liền. Xem hoài không chán, càng xem càng thấy thấm”. Không chỉ người lớn tuổi, nhiều em nhỏ cũng chăm chú dõi theo từng động tác múa, từng câu hát. Có em còn học, bắt chước và diễn lại điệu bộ của diễn viên. Những hình ảnh ấy cho thấy nghệ thuật Dù Kê vẫn đang âm thầm được gieo mầm trong thế hệ trẻ.

Phía sau ánh đèn rực rỡ là những hành trình cống hiến, vượt khó của các nghệ sĩ. Nam diễn viên Thạch Trung Dũ chia sẻ: “Mùa khô là mùa đi diễn liên tục. Có khi vừa dứt suất diễn này là sáng hôm sau lại di dời sân khấu lên đường sang điểm khác. Mệt, nhưng thấy bà con ngồi kín sân, coi đến hết chương trình, vỗ tay cổ vũ là tụi tôi lại được tiếp thêm sức mạnh”.

Theo anh Thạch Trung Dũ, mỗi chuyến lưu diễn là dịp gặp gỡ, gắn bó với bà con. Chính những câu chuyện đời thường, những nụ cười, ánh mắt của khán giả đã giúp người nghệ sĩ nhập vai chân thật hơn trên sân khấu.

Ông Lưu Thanh Hùng, Trưởng Đoàn Nghệ thuật Khmer TP Cần Thơ, cho biết: “Bên cạnh biểu diễn phục vụ bà con trong mùa lễ hội, đơn vị còn xây dựng nhiều chương trình nghệ thuật tổng hợp phục vụ các dịp như Tết Chôl Chnăm Thmây, Lễ Sene Dolta, Lễ Óoc Om Bóc - Đua ghe Ngo, cũng như các sự kiện lớn của đất nước. Qua đó, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống của đồng bào Khmer”.

Hiện nay, ngoài đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp, trên địa bàn TP Cần Thơ còn có 3 đoàn nghệ thuật Khmer quần chúng, gồm: Ron Ron, Pra Sath Kong và Chông Prêk duy trì hoạt động. Dù điều kiện còn hạn chế, các đoàn vẫn đều đặn tập luyện, biểu diễn, nhất là vào mùa khô, thời điểm sôi động nhất trong năm.

Dẫu vậy, giữa nhịp sống hiện đại với nhiều loại hình giải trí mới, nghệ thuật Dù Kê cũng đối mặt không ít khó khăn, nhiều nghệ sĩ phải làm thêm nghề khác để trang trải cuộc sống. Thế nhưng, khi đêm xuống, khoác lên mình bộ trang phục biểu diễn, họ lại hóa thân thành những nhân vật trên sân khấu, cháy hết mình với đam mê.

Ông La Hoàng Vinh, diễn viên Đoàn Nghệ thuật Khmer Ron Ron, xã Thuận Hòa, chia sẻ: “Ban ngày tôi đi làm công ty, tối về chạy qua đoàn diễn. Nếu chỗ diễn gần thì xong chương trình tôi chạy xe về nhà, sáng mai đi làm tiếp. Cực thì có cực, nhưng được đứng trên sân khấu, được bà con thương là vui lắm”.

Những chuyến lưu diễn mùa khô vì thế không chỉ mang lại niềm vui tinh thần cho bà con, mà còn góp phần giữ gìn nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer Nam Bộ. Từ sân các chùa, miếu ông Tà đến những bãi đất trống giữa xóm làng, nơi nào vang lên tiếng nhạc Dù Kê, nơi đó có tiếng cười, có sự gắn kết và có cả nhịp đập bền bỉ của một di sản văn hóa đang được tiếp nối qua từng thế hệ.

Bài, ảnh: THẠCH PÍCH