Báo Guardian của Anh vừa công bố nhân vật gây "sóng gió" cho Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) khi tiết lộ thông tin về chương trình do thám thu thập dữ liệu điện thoại và Internet cá nhân do NSA điều hành là một cựu nhân viên kỹ thuật 29 tuổi của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA).

Ảnh: Guardian

Theo Guardian, cựu trợ lý kỹ thuật của CIA Edward Snowden (ảnh) là nhân viên của nhà thầu quân sự Booz Allen Hamilton làm việc cho văn phòng NSA ở Hawaii. Cách đây 3 tuần, trước khi tuồn các tài liệu mật cho báo Guardian và Washington Post, Snowden đã sao chép tất cả dữ liệu và bay đến Hồng Kông hôm 20-5 để gọi là "chữa trị chứng bệnh động kinh".

Hành động công khai danh tính của Snowden được đưa ra sau khi Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ James Clapper yêu cầu Bộ Tư pháp nước này khởi động một cuộc điều tra hình sự vụ rò rỉ thông tin an ninh quốc gia tuyệt mật của NSA. Hạ nghị sĩ Peter King - Chủ tịch Tiểu ban An ninh Nội địa và thành viên của Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ trong một tuyên bố khẳng định: "Nếu Edward Snowden thực sự tiết lộ dữ liệu NSA như tuyên bố, Chính phủ Mỹ phải truy tố anh ta theo đúng pháp luật và khởi động thủ tục dẫn độ sớm nhất. Không một quốc gia nào được cấp tị nạn đối với cá nhân này. Đây là một vấn đề đặc biệt quan trọng đối với thông tin tình báo Mỹ". Theo hãng tin Mỹ AP, Mỹ và Đặc khu Hành chính Hồng Công đã ký kết thỏa thuận dẫn độ hồi năm 1996 và nếu bị trục xuất về Mỹ, Snowden có thể đối mặt với án tù hàng chục năm.

Trong buổi phỏng vấn với Guardian, Snowden nói rằng động cơ duy nhất khi cung cấp thông tin cho báo chí về chương trình bí mật theo dõi của NSA là để mọi người biết họ đang bị theo dõi. "Tôi sẵn sàng hy sinh tất cả bởi lương tâm tôi không cho phép Chính phủ Mỹ tiêu diệt sự riêng tư, tự do Internet và tự do cơ bản cho người dân trên toàn thế giới với hệ thống giám sát mà họ đang bí mật xây dựng. Tôi không muốn sống trong một xã hội, một thế giới mà tất cả mọi hành động và lời nói đều bị ghi lại" - Snowden nói. Ngoài ra, Snowden cũng hiểu rõ rằng Chính phủ Mỹ sẽ tìm cách truy tố anh với tội tiết lộ tài liệu tối mật quốc gia, nhưng nhấn mạnh anh thấy mình "không làm điều gì sai trái".

Hôm 6-6, tờ Guardian và Bưu điện Washington công bố chương trình do thám có tên gọi PRISM - cho phép NSA và Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) khai thác trực tiếp trên máy chủ của một số "đại gia" công nghệ bao gồm Microsoft, Yahoo, Google, Facebook, Twitter, Skype, Apple, PalTalk, Youtube, AOL gần như không giới hạn dữ liệu thông tin khách hàng từ nội dung email, hình ảnh, tài liệu, các đoạn chat trên tài khoản mà không cần hỏi ý kiến các nhà cung cấp hay phải trình yêu cầu của tòa án.

Vụ rò rỉ thông tin tình báo lớn nhất trong lịch sử của NSA đã khơi lại những tranh cãi âm ỉ bấy lâu nay về vấn đề phạm vi giám sát công dân quá sâu của Chính phủ Mỹ kể từ sau sự kiện khủng bố 11-9-2001, làm dấy lên nghi vấn và lo ngại ngay từ các quốc gia đồng minh. Tuy luật pháp Mỹ có giới hạn về thẩm quyền của chính phủ khi "rình mò" ở trong nước, nhưng hầu như không hạn chế điệp viên nước này nghe trộm thông tin liên lạc ở nước ngoài.

Trong động thái trấn an người dân, Ngoại trưởng Anh William Hague trên truyền hình hôm 9-6 đã lên tiếng đảm bảo rằng điệp viên trong nước không hề "lách" luật hạn chế hoạt động tình báo của Anh bằng cách thu thập thông tin từ Washington. Tại Đức, phe đối lập cho biết Thủ tướng Đức Angela Merkel nên có nhiều biện pháp để bảo vệ công dân nước này từ chương trình theo dõi của Mỹ, đồng thời kiến nghị Tổng thống Barack Obama phải có câu trả lời khi đến thăm Đức trong tháng này.

Trong khi đó ở Úc, một nguồn tin chính phủ cho biết vụ việc rò rỉ của Mỹ có thể khiến nước này gặp khó khăn hơn nữa nếu muốn thông qua một đạo luật cho phép chính phủ truy cập dữ liệu Internet tại nhà. Riêng tại New Zealand, "bê bối" của NSA khiến chính phủ New Zealand "bối rối" khi buộc phải thừa nhận rằng Cục An ninh và truyền thông chính phủ (GCSB) với sự trợ giúp của cơ quan giám sát Mỹ đã có hành động gián điệp vốn bị cấm theo pháp luật trong vụ bắt giữ và dẫn độ ông chủ sáng lập trang web chia sẻ phim và nhạc Megaupload Kim Dotcom (còn gọi là Kim Schmitz ) sang Mỹ.

VI VI (Tổng hợp)