Các quốc gia láng giềng của Afghanistan như Pakistan, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Tajikistan và Trung Quốc đang lo ngại kế hoạch  rút bớt quân của Mỹ có thể khiến hàng trăm ngàn người tị nạn tràn sang biên giới họ.

Do đó, giới chức ngoại giao từ những quốc gia này vừa có các cuộc luận bàn với giới chức Mỹ. Họ cho biết đang đánh giá lại chính sách cũng như chuẩn bị tăng cường an ninh biên giới. “Tại thời điểm này, tuy chưa có sự xác nhận về kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan nhưng chúng ta phải có một kế hoạch sẵn sàng hành động rõ ràng. Tình hình có thể chuyển từ xấu sang tồi tệ rất nhanh” - một nhà ngoại giao cấp cao châu Á tại Kabul cho biết.

Binh sĩ Afghanistan tuần tra tại một trạm kiểm soát bên ngoài Kabul. Ảnh: Reuters

Theo hãng tin Reuters, Pakistan, quốc gia đang ra sức bảo vệ biên giới dài 1.400km với Afghanistan đã triển khai 50.000 binh sĩ đến khu vực này để chuẩn bị sẵn sàng cho dòng người tị nạn ập đến trong trường hợp xảy ra bất ổn tại nước láng giềng. Một quan chức Pakistan giấu tên tiết lộ nhiều lều trại sẽ được dựng lên gần biên giới Afghanistan để kiểm soát làn sóng người tị nạn từ đây.  Trong khi đó, một quan chức Iran cho hay, Tehran đang hợp tác với Kabul để ngăn công dân của họ kéo sang Iran. Ông này nói rằng Iran không muốn dùng vũ lực để ngăn người tị nạn nhưng việc Mỹ đột ngột rút quân có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng. Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) ước tính hiện có khoảng 1,4 triệu công dân Afghanistan không giấy tờ tùy thân đang sinh sống tại Pakistan và 1,2 triệu người khác tại Iran. Từ Iran, người tị nạn Afghanistan cũng tìm cách vào Thổ Nhĩ Kỳ xin việc như làm nông,  chăn cừu, xây dựng. Nhiều người sử dụng Thổ Nhĩ Kỳ như là điểm trung chuyển sang châu Âu. Năm 2018, cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đã ngăn chặn 90.000 người Afghanistan tìm cách nhập cảnh với giấy tờ giả hoặc có sự trợ giúp của bọn buôn người, tăng gấp đôi so với năm 2017.

Lo ngại trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump không phủ nhận thông tin Mỹ dự định rút một nửa trong số 14.000 binh sĩ đang đồn trú tại Afghanistan về nước. Theo Reuters, Đặc phái viên Mỹ về hòa bình Afghanistan Zalmay Khalilzad hồi tháng trước đã gặp đại diện phiến quân Taliban để thảo luận các vấn đề xung quanh kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan của Mỹ cũng như đưa ra đề xuất ngừng bắn. Và khi các cuộc đàm phán đang được tiến hành, Taliban đã cố gắng trấn an người dân Afghanistan không nên sợ hãi sau khi quân đội Mỹ rút quân. Tuy nhiên, một quan chức Afghanistan hôm 1-1 cho biết Taliban đã triển khai 2 vụ tấn công ở tỉnh miền Bắc Sar-e-Pul, khiến 15 nhân viên an ninh Afghanistan thiệt mạng và 21 người khác bị thương.

Mặc dù Iran, Pakistan và Nga từ lâu luôn nghi ngờ Mỹ muốn duy trì căn cứ quân sự vĩnh viễn tại khu vực Nam Á nhưng họ không hề mong đợi Washington rút quân đột xuất. “Trong khi thông tin về khả năng Mỹ rút quân khỏi Afghanistan mang đến sự lạc quan thận trọng trong khu vực, các nước này lại không muốn Mỹ rút quân một cách đột ngột như vậy. Tất cả các bên đều nhận ra rằng việc rút quân đột ngột có thể châm ngòi cho cuộc nội chiến mới gây bất ổn khu vực” - Graeme Smith, chuyên gia tư vấn tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, nhận định.

TRÍ VĂN