KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

Khơi sức mạnh nội sinh từ nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá và phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57), TP Cần Thơ xem phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ (KH&CN) chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Đồng thời, xác định đây là hướng đi có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao năng lực nội sinh và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Yêu cầu từ thực tiễn

Theo Sở KH&CN TP Cần Thơ, tính đến năm 2025, thành phố có 113 tổ chức có hoạt động KH&CN, với 69 tổ chức có hoạt động KH&CN công lập và 44 tổ chức có hoạt động KH&CN ngoài công lập. Tổng số nhân lực KH&CN tại Cần Thơ là 7.000 người, trong đó có hơn 1.200 tiến sĩ và gần 3.000 thạc sĩ. Mỗi năm thành phố cung cấp cho thị trường lao động lực lượng lớn nguồn nhân lực trẻ, có trình độ chuyên môn từ các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục trên địa bàn. Nổi bật nhất là vai trò của Đại học Cần Thơ đã cung cấp cho thị trường lao động nguồn nhân lực chất lượng cao với 33.190 sinh viên đại học và 2.263 thạc sĩ, tiến sĩ.

Sinh viên Đại học Cần Thơ thực hành tại Phòng Thí nghiệm GIS - Viễn thám.

Bà Lê Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Sở KH&CN Cần Thơ, đánh giá: “Những kết quả trên cho thấy nỗ lực lớn của thành phố không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển đội ngũ nhân lực KH&CN cao. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, cùng với tiến trình chuyển đổi số và sự xuất hiện của nhiều công nghệ mới, TP Cần Thơ cần tiếp tục đầu tư bài bản, toàn diện và dài hạn để xây dựng đội ngũ nhân lực KH&CN đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn tới”.

Theo PGS.TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, với vai trò trung tâm đặt ra yêu cầu Cần Thơ phải trở thành nơi đào tạo, thu hút và phát triển nhân lực KH&CN chất lượng cao, đồng thời dẫn dắt hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vùng. Tuy nhiên, so với nhu cầu phát triển, số lượng và trình độ nhân lực KH&CN của ĐBSCL vẫn còn hạn chế, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ mới như chuyển đổi số, bán dẫn, tự động hóa, vật liệu mới, quản lý dữ liệu và công nghệ môi trường.

Bên cạnh đó, PGS.TS Vũ Tuấn Hưng cũng cho rằng, quá trình tái cấu trúc đơn vị hành chính và thay đổi hệ thống thống kê vùng trong những năm gần đây dẫn đến sự thiếu thống nhất trong dữ liệu về nhân lực KH&CN, gây khó khăn cho việc đánh giá chính xác thực trạng và hoạch định chính sách phát triển nhân lực vùng. Khoảng trống này đòi hỏi những nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống, nhằm xác định rõ quy mô, chất lượng và cơ cấu nhân lực KH&CN của Cần Thơ nói riêng và toàn vùng ĐBSCL nói chung.

Cú hích từ Nghị quyết 57

Theo bà Lê Mỹ Hạnh, Nghị quyết số 57 nhấn mạnh yêu cầu hình thành đội ngũ nhân lực KH&CN có trình độ cao, có khả năng làm chủ và ứng dụng các công nghệ lõi, công nghệ tiên tiến; đồng thời tạo môi trường thuận lợi để thu hút, trọng dụng nhân tài và khuyến khích lực lượng trí thức đóng góp vào sự phát triển đất nước. Quán triệt tinh thần đó, TP Cần Thơ xác định phát triển nhân lực khoa học công nghệ không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là chiến lược lâu dài, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phục vụ quá trình chuyển đổi số của thành phố trong giai đoạn mới.

PGS.TS Vũ Tuấn Hưng, khẳng định: “Sự kết hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, địa phương, viện trường và doanh nghiệp sẽ tạo nên hệ sinh thái phát triển nhân lực KH&CN mạnh mẽ. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng và đảm bảo sự phát triển bền vững của ĐBSCL và TP Cần Thơ trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị những tiền đề quan trọng bước vào kỷ nguyên mới”.

Đối với Chính phủ, cần ưu tiên tăng đầu tư phát triển hạ tầng nghiên cứu vùng ĐBSCL, ban hành cơ chế tài chính đặc thù để thu hút chuyên gia chất lượng cao và hỗ trợ đào tạo các ngành công nghệ mũi nhọn. Các địa phương trong vùng cần xây dựng chiến lược phát triển nhân lực KH&CN gắn với quy hoạch kinh tế - xã hội; cải thiện môi trường làm việc, đẩy mạnh chuyển đổi số và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, nghiên cứu và đổi mới công nghệ. Các viện, trường phải đổi mới chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, tăng cường hợp tác doanh nghiệp, phát triển nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy chuyển giao công nghệ vào thực tiễn. Về phía doanh nghiệp, cần chủ động đặt hàng đào tạo, đầu tư trung tâm R&D, tham gia phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện cho nhân lực KH&CN phát huy năng lực.

Nhiều ý kiến cho rằng, TP Cần Thơ có vai trò chiến lược với tư cách là trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của toàn vùng. Nếu được đầu tư đúng mức và có cơ chế liên kết vùng hiệu quả, Cần Thơ hoàn toàn có thể trở thành “hạt nhân đổi mới sáng tạo” và “trung tâm tri thức” của ĐBSCL, góp phần định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên KH&CN.

GS.TS Nguyễn Trường Thịnh, Phó Hiệu trưởng Trường Công nghệ và Thiết kế, Viện trưởng Viện Công nghệ thông minh và tương tác, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: “Cần Thơ nói riêng, ĐBSCL nói chung cần biến khó khăn thành lợi thế, phải thấy được cơ hội trở thành “Trung tâm công nghệ nước lợ/nước mặn” của thế giới. Qua đó, tận dụng cơ hội đưa các dự án chống biến đổi khí hậu của thế giới về địa phương. Đồng thời, cần xúc tiến xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp thích ứng (Mekong Agri-Innovation Hub) để các startup đến Cần Thơ thử nghiệm các giống cây chịu mặn, công nghệ nuôi tôm tuần hoàn nước… Bởi nguồn nhân lực chất lượng cao thường có xu hướng tụ về nơi có “bài toán lớn” để tìm lời giải”.

Bài, ảnh: MỸ THANH

Chia sẻ bài viết

Từ khóa

sức mạnh nội sinh nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao Nghị quyết số 57-NQ/TW

BÌNH LUẬN