Trí tuệ nhân tạo (AI) là nhóm công nghệ chiến lược đầu tiên được đề cập tại Quyết định 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược mà Việt Nam ưu tiên phát triển.

Chip vi mạch được ứng dụng trong thiết bị bay không người lái của doanh nghiệp khởi nghiệp tại Đà Nẵng. Ảnh minh họa: Mỹ Hà/TTXVN

Điều này thể hiện rõ định hướng lấy công nghệ làm động lực tăng trưởng mới của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn phát triển hiện nay. Cùng với đó, việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia với yêu cầu hoàn thiện thể chế và thúc đẩy hợp tác quốc tế mở ra không gian mới, đưa AI ngày càng trở thành trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế số và chuyển đổi số quốc gia.

Chiến lược phù hợp với xu thế toàn cầu

Theo đánh giá của Phó Tổng thư ký Liên hợp quốc Amandeep Singh Gill, việc Việt Nam xác định AI là một trong các công nghệ chiến lược là định hướng đúng đắn trong bối cảnh hiện nay của thế giới cũng như khu vực. AI phải có mặt trong bất kỳ chiến lược quốc gia nào về chuyển đổi kinh tế xã hội. 
Ông Amandeep Singh Gill cũng bày tỏ ấn tượng với cách tiếp cận của Việt Nam đối với Nghị quyết 57 thông qua việc ban hành Danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược. 

Tại phiên họp lần thứ nhất năm 2026 Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng ban Chỉ đạo đã yêu cầu năm 2026, các bộ, ngành, đơn vị phải “xoay chuyển tình thế, tăng tốc bứt phá”, với trọng tâm là trí tuệ nhân tạo và kinh tế dữ liệu. Một trong những yêu cầu trọng tâm được Thủ tướng đặt ra là hoàn thiện thể chế cho các lĩnh vực mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và kinh tế dữ liệu. Do đó, việc xây dựng và trình ban hành văn bản hướng dẫn các luật liên quan, trong đó có Luật Trí tuệ nhân tạo, cùng với Luật Chuyển đổi số, An ninh mạng, Thương mại điện tử cần bảo đảm đồng bộ, tránh khoảng trống pháp lý.

Tăng cường năng lực hạ tầng và nguồn lực

Nhấn mạnh AI cần được phát triển theo cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, trong đó bảo đảm quyền riêng tư, bảo mật dữ liệu và lợi ích của con người, đồng thời tránh nguy cơ gia tăng bất bình đẳng hoặc tập trung quyền lực, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Amandeep Singh Gill cho rằng, nếu không có đủ năng lực tính toán để huấn luyện mô hình và không có hạ tầng dữ liệu để vận hành, AI sẽ không thể phát triển. Do đó, việc ưu tiên phát triển hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và các bộ dữ liệu là hướng đi cần thiết. Bên cạnh đó, hạ tầng năng lượng cũng là yếu tố quan trọng, trong đó xu hướng ưu tiên năng lượng tái tạo được nhấn mạnh nhằm bảo đảm phát triển bền vững cho AI.

Để đảm bảo cả hai yếu tố hạ tầng và nguồn lực cho AI, nhiều giải pháp đã được Đảng và Nhà nước xác định rõ. Hạ tầng số đang tiếp tục được mở rộng, nhiều trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia đang được xây dựng, số lượng sáng kiến và đề xuất công nghệ chiến lược gia tăng. 

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này cũng giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Theo ông Amandeep Singh Gill, Liên hợp quốc đã thiết lập các cơ chế toàn cầu mới về quản trị AI và các quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã cam kết tham gia theo Hiệp ước Số toàn cầu (Global Digital Compact).

Các cơ chế này bao gồm đối thoại toàn cầu về quản trị AI, hội đồng khoa học quốc tế và mạng lưới xây dựng năng lực AI, qua đó tạo điều kiện để các quốc gia chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và thúc đẩy phát triển AI có trách nhiệm. Ở cấp khu vực, Việt Nam đang phối hợp với Liên hợp quốc nghiên cứu khả năng tổ chức đối thoại chính sách về quản trị AI tại Việt Nam với trọng tâm là các vấn đề như quản trị AI an toàn, có trách nhiệm và cân bằng giữa tự chủ quốc gia với hợp tác quốc tế.

Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc Pauline Tamesis cho rằng, việc hình thành một mô hình hợp tác khu vực hoặc trung tâm phát triển năng lực AI tại Việt Nam, nếu được chuẩn bị phù hợp, có thể góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong hệ sinh thái AI tại châu Á và ASEAN; đồng thời thúc đẩy ứng dụng AI trong các lĩnh vực như y tế, nông nghiệp và dịch vụ công, gắn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng phục vụ AI.

Việc Thủ tướng nêu rõ tinh thần chủ đề năm 2026 là: "Bứt phá kinh tế số - Lấy kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo làm trụ cột phát triển mới bền vững hơn, thông minh hơn" cho thấy AI đã và đang là một trong những nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước trong tương lai.

Việc xác định AI là công nghệ chiến lược hàng đầu cùng với các giải pháp về hoàn thiện thể chế, thúc đẩy hợp tác quốc tế thể hiện cách tiếp cận của Việt Nam trong phát triển lĩnh vực này. Thông qua đó, tạo nền tảng để AI phát huy vai trò, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phục vụ hiệu quả hơn người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Thu Phương (TTXVN)