Tối nay 31-1 theo giờ Brussels (Bỉ), Anh sẽ chính thức rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), còn gọi là Brexit, sau khi Nghị viện châu Âu (EP) bỏ phiếu thông qua thỏa thuận “ly hôn”.

Thỏa thuận trên được thông qua trong phiên họp toàn thể tại Brussels ngày 29-1, với kết quả 621 phiếu thuận, 49 phiếu chống và 13 phiếu trắng. Cuộc bỏ phiếu cũng kết thúc 3 năm rưỡi đầy hỗn loạn và chia rẽ chính trị liên quan đến Brexit, bắt đầu bằng cuộc trưng cầu dân ý tại Anh. Đây được xem là thủ tục hình thức cuối cùng nhưng đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử hơn 60 năm của EU có một thành viên rời khỏi khối. Do vậy tại sự kiện trên, nhiều nghị sĩ EU đã ôm nhau trong nghẹn ngào. 

Các nghị sĩ EU cùng nắm tay sau cuộc bỏ phiếu thông qua thỏa thuận Brexit. Ảnh: AP

Cùng ngày, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố việc Anh rời khỏi EU là “một ngày buồn” và là “bài học cho tất cả chúng ta”. Đối với EU, mất Anh là một thất bại nặng nề. Sự kiện này được ví như kịch bản bang Texas quyết định chia tay nước Mỹ. Rosa Balfour thuộc Quỹ German Marshall nhận định Brexit là “một sự thất bại, một cuộc nổi loạn chống lại khái niệm rằng cùng hợp tác sẽ giúp dân châu Âu mạnh mẽ hơn”. Chưa hết, Brexit cũng có thể sẽ khiến liên minh này suy giảm uy tín. Theo Paul Taylor tại viện nghiên cứu “Những người bạn của châu Âu”, tiếng nói của EU trong các cuộc đàm phán về thương mại, khí hậu và quốc phòng sẽ có trọng lượng nhẹ hơn so với thời Anh còn là thành viên.

Cú sốc Brexit tạo ra sự đoàn kết trong số 27 quốc gia thành viên còn lại, bằng chứng là các phe dân túy ở Pháp, Hà Lan và Ý ngưng bàn luận về việc “nối gót” Anh. Tuy vậy, các thành viên EU được cho sẽ khó tìm được tiếng nói chung về những vấn đề khác, chẳng hạn như nhập cư, nước Nga, ngân sách hoặc thậm chí là đồng tiền chung euro. Anh vốn đóng vai trò như một quốc gia duy trì sự cân bằng thực dụng giữa những nước như Pháp và những nước thận trọng hơn như Đức. Vì thế, Brexit sẽ khiến một số xích mích trong EU càng khó giải quyết hơn. Cuộc ly hôn còn được cho sẽ gây bất ổn cho nhiều quốc gia như Hà Lan và vùng Nordic về những vấn đề như thị trường tự do, chính sách chống Nga và chủ nghĩa xuyên Đại Tây Dương. Nó cũng sẽ đào sâu sự mất cân bằng giữa những nước thuộc và không thuộc khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone). Trong khi đó, các quốc gia Trung Âu, Thổ Nhĩ Kỳ và những nước khác đang muốn gia nhập EU có thể cảm nhận sự thiếu vắng của Anh.

Anh có nền kinh tế lớn thứ ba trong EU và cũng đóng vai trò quan trọng về an ninh, là cường quốc hạt nhân với tư cách thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Thương mại hai chiều Anh-EU rất lớn. EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Anh, tiếp nhận 45% trong tổng số hàng hóa xuất khẩu của xứ sương mù và cũng chiếm 53% hàng nhập khẩu của Anh trong năm 2018.

Việc Brexit diễn ra theo kế hoạch sẽ mở ra một giai đoạn quá độ trong quan hệ giữa Luân Đôn- Brussels tới ngày 31-12-2020. Trong giai đoạn 11 tháng này Luân Đôn vẫn được hưởng quyền lợi từ các thỏa thuận thương mại giữa EU với các nền kinh tế khác, nhưng sẽ không có tiếng nói quyết định nữa. Giới quan sát hy vọng trong thời gian chuyển tiếp, Anh và EU sẽ đạt được tiếng nói chung về một thỏa thuận thương mại hậu Brexit. Dù vậy, đây sẽ là giai đoạn nhiều khó khăn, có thể xuất hiện những tranh cãi mới giữa đôi bên.

HẠNH NGUYÊN (Theo NY Times, AP)