(TTXVN)- Hầu hết các thành viên trong Nhóm “P 5+1” (gồm năm nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cùng với Đức) đang gây sức ép đòi Iran làm sáng tỏ các hoạt động hạt nhân gây tranh cãi của nước này, trước khi diễn ra cuộc đàm phán giữa nhóm với đại diện Iran trong ngày hôm qua (1-10) ở Genève (Thụy Sĩ) về gói đề xuất mới nhất của Tehran liên quan vấn đề hạt nhân.
Phát biểu với báo giới tại trụ sở LHQ ở New York, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton kêu gọi Iran tuân thủ các cam kết với cộng đồng quốc tế bằng cách cho phép các thanh sát viên LHQ tiếp cận hai cơ sở làm giàu uranium và chấm dứt các hoạt động tại hai cơ sở này, nếu không sẽ phải chịu sự cô lập và sức ép nhiều hơn từ cộng đồng quốc tế.
Tại Genève, một quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ với báo giới rằng thông báo của Tehran về cơ sở làm giàu uranium thứ hai của họ đã khiến cho “P 5+1” cùng có cảm giác “mất kiên nhẫn và cần phải hành động khẩn cấp” với vấn đề hạt nhân của Iran. Quan chức cấp cao khác của Mỹ hối thúc Tehran chứng minh với các nhà đàm phán rằng chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích hòa bình, đồng thời phải đảm bảo sẵn sàng tập trung vào vấn đề hạt nhân khi tham gia đàm phán và sẵn sàng thực hiện các biện pháp khôi phục lòng tin.
Theo người phát ngôn của Thủ tướng Đức, ông Ulrich Wilhelm, Iran “hoàn toàn bất hợp tác” và “hoàn toàn không tuân thủ các cam kết với cộng đồng quốc tế”, trong khi một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đức nhấn mạnh cuộc đàm phán ngày hôm nay “là cơ hội để đánh giá tuyên bố “sẵn sàng đàm phán” của Iran có đi đôi với việc làm hay không”.
Từ Mát-xcơ-va, người phát ngôn Điện Kremlin Natalya Timakovaa ủng hộ những yêu cầu của Mỹ muốn Iran hợp tác với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và minh bạch về vấn đề hạt nhân. Bà nhận xét cơ sở làm giàu uranium mới của Iran là “một sự ngạc nhiên không thú vị”.
Phát biểu trên kênh CNN-IBN của Đài truyền hình Ấn Độ, Tổng Giám đốc IAEA Mohamed ElBarradei thừa nhận Iran đã “không thông báo cho IAEA về nhà máy làm giàu uranium thứ hai trước khi quyết định xây dựng nhà máy này”, nên điều đó bị coi là “phạm luật”.
Trước đó, ngày 29-9, Thủ tướng Anh Gordon Brown cảnh báo cuộc đàm phán ngày 1-10 là “thời điểm quyết định” để Tehran lựa chọn hoặc hợp tác với cộng đồng quốc tế, hoặc sẽ bị cô lập. Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy trong tuần trước cũng cảnh báo về “những biện pháp trừng phạt mới”, có thể được áp dụng từ tháng 12-2009 nếu Iran không thay đổi lập trường về vấn đề hạt nhân.
Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad vẫn thể hiện lập trường cứng rắn trước những cảnh báo của các nước phương Tây. Hãng tin nhà nước Iran dẫn lời ông Ahmadinejad nói rằng những yêu cầu của các nước phương Tây về cơ sở làm giàu uranium thứ hai của Iran là “sai lầm lịch sử”. Ông Ahmadinejad cho rằng cuộc đàm phán ngày 1-10 là cơ hội đặc biệt để Mỹ và một số nước châu Âu “sửa chữa cách thức can dự vào nước khác như hiện nay”.
