Tháp làm lạnh của nhà máy hạt nhân Yongbyon bị phá hủy hồi tháng 6-2008. Triều Tiên hiện đang tái khởi động lại cơ sở hạt nhân này.

Vụ thử hạt nhân và hàng loạt vụ phóng tên lửa của CHDCND Triều Tiên mấy ngày qua đang gây lo lắng khắp Đông Bắc Á và cả trên thế giới. Hàn Quốc vừa thông báo sẽ tham gia Sáng kiến an ninh PSI do Mỹ dẫn đầu nhằm ngăn cản các tàu của Triều Tiên bị nghi ngờ vận chuyển tên lửa và vũ khí hủy diệt hàng loạt xuất khẩu tới các nước khác. Bình Nhưỡng lập tức tuyên bố xóa bỏ Hiệp định đình chiến (kết thúc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953) và dọa sẽ trả đũa bằng quân sự nếu Hàn Quốc chặn tàu của họ. Mới đây, vệ tinh do thám Mỹ cũng phát hiện Bình Nhưỡng đang khởi động lại nhà máy hạt nhân Yongbyon của nước này. Theo các tờ Washingtonpost và Wall Street Journal ngày 27-5, những động thái trên của Triều Tiên là sự nhắc nhở cộng đồng quốc tế về những thách thức trong việc giải trừ vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Mỹ Barack Obama từng tuyên bố ông có ý định theo đuổi mục tiêu hủy bỏ vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Tuy nhiên, thật khó hình dung các điều kiện địa chính trị cần thiết để cho phép đạt được mục tiêu đó. Nếu Washington và các đối tác không quyết liệt khởi động lại những nỗ lực quốc tế nhằm giảm thiểu mối nguy hiểm của việc phổ biến hạt nhân và vũ khí hạt nhân rơi vào tay khủng bố, họ sẽ không bao giờ có hy vọng đạt được mục tiêu dài hạn này.

Với hàng ngàn đầu đạn của Mỹ và Nga vẫn được triển khai hiện nay, mối đe dọa về chiến tranh hạt nhân do những sai lầm chiến lược không thể được loại bỏ hoàn toàn. Sau giai đoạn Chiến tranh lạnh, hai cường quốc hợp tác với nhau cắt giảm kho vũ khí hạt nhân và ngăn chặn phổ biến loại vũ khí hủy diệt hàng loạt này. Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Mỹ triển khai một phần hệ thống phòng thủ tên lửa ở Ba Lan và CH Czech khiến quan hệ Nga-Mỹ đối mặt với những thách thức nghiêm trọng, tác động không nhỏ tới sự hợp tác về giải trừ hạt nhân.

Trong khi đó, sự lan tràn của công nghệ hạt nhân có thể dùng để chế tạo vũ khí cũng có khả năng đẩy thế giới vào viễn cảnh nguy hiểm. Bất chấp sự phản đối của cộng đồng quốc tế, Triều Tiên vẫn theo đuổi tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân và chứng tỏ tiềm lực của họ bằng những vụ thử gần đây. Còn Iran tuyên bố đang phát triển chương trình hạt nhân hòa bình, nhưng các nước phương Tây hoài nghi đây chỉ là vỏ bọc cho chương trình vũ khí hạt nhân. Một phần vì để đối phó với chương trình hạt nhân của Iran, các nước Trung Đông khác như Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập cũng bắt đầu phát triển chương trình hạt nhân riêng.

Một điều đáng lo ngại nữa là lượng nguyên liệu dùng chế tạo vũ khí hạt nhân trên toàn cầu hiện rất lớn, đủ để thực hiện hàng ngàn vụ nổ hạt nhân. Ngày càng có nhiều nước sở hữu nhiên liệu phóng xạ thì cơ hội vũ khí hạt nhân lọt vào tay các phần tử khủng bố càng lớn hơn. Hiện Mỹ đang hết sức lo ngại khả năng kho vũ khí hạt nhân của Pakistan có thể lọt vào tay Taliban.

N.MINH