Ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ xác định chuyển đổi số là bước chuyển phương thức quản lý từ thủ công, kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và phát thải; đồng thời tăng tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp xanh, hiện đại.

Mô hình thực hành sạ hàng, bón phân đúng, tiết kiệm chi phí sản xuất lúa được triển khai thực hiện trên địa bàn TP Cần Thơ.

Chuyển đổi số trong trồng trọt

Ông Thái Thanh Tân, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, cho biết: “Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại. Đối với Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 20230 (Đề án một triệu héc-ta lúa) đang triển khai thì việc số hóa dữ liệu sản xuất là yêu cầu cấp thiết để quản lý sản xuất, giám sát phát thải khí nhà kính, truy xuất nguồn gốc, vận hành hệ thống MRV (đo đạc, báo cáo, thẩm định) và phát triển tín chỉ carbon. Hoạt động này sẽ nâng cao hiệu quả sản xuất, minh bạch chuỗi giá trị và phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo…”.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, sản xuất lúa gạo của thành phố đang đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng và yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, minh bạch thông tin và phát triển xanh. Trước yêu cầu đó, đơn vị đã phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), Đại học Cần Thơ, doanh nghiệp và các hợp tác xã triển khai đồng bộ các nền tảng số như FarMoRe, Rice Crop Manager (RCM), ứng dụng công cụ ViRiCert đánh giá mức độ thực hành quy trình Đề án một triệu héc-ta lúa, hệ thống cảm biến IoT quản lý tưới ngập khô xen kẽ, nhật ký canh tác điện tử, bản đồ số GIS phục vụ hệ thống MRV và các công cụ quản lý sản xuất khác.

Từ năm 2025 đến nay, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ phối hợp với IRRI triển khai đồng bộ các hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và nhân rộng ứng dụng RCM. Thực hiện 24 mô hình thí nghiệm đồng ruộng tại các xã của TP Cần Thơ để kiểm chứng và hoàn thiện khuyến nghị bón phân; tổ chức lớp đào tạo giảng viên nguồn cho 110 cán bộ kỹ thuật; 49 lớp tập huấn cho khoảng 3.000 cán bộ kỹ thuật, nông dân và các tác nhân trong chuỗi giá trị lúa gạo tại Cần Thơ; triển khai 3 lớp đánh giá thử nghiệm với 150 nông dân trước khi nhân rộng ứng dụng. Kết quả cho thấy RCM có tính thực tiễn cao, dễ sử dụng, được nông dân và cán bộ kỹ thuật tích cực đón nhận, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, giảm chi phí sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Phát huy hiệu quả

TP Cần Thơ hiện có tổng diện tích trồng lúa 608.546ha, sản lượng thu hoạch hơn 2,3 triệu tấn; trong đó, Đề án một triệu héc-ta lúa được triển khai tại 65 xã, phường với tổng diện tích trên 170.000ha, đảm bảo sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, chất lượng cao và được bao tiêu sản phẩm. Ông Thái Thanh Tân cho biết thêm: “Việc ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất trồng trọt và bảo vệ thực vật ngày càng thuận lợi nhờ hạ tầng công nghệ thông tin được cải thiện, cơ sở dữ liệu và phần mềm chuyên ngành được triển khai đồng bộ, cùng với sự quan tâm của người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Các ứng dụng như quản lý mã số vùng trồng, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, dự báo sinh vật gây hại và thiết bị nông nghiệp thông minh góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí sản xuất, đáp ứng yêu cầu của thị trường và thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững”.

Đến nay, ngành Nông nghiệp thành phố đã cấp 544 mã số vùng trồng với tổng diện tích 11.161ha, tổng sản lượng thu hoạch 198.657 tấn. Công tác cấp mã số cơ sở đóng gói cũng được tiến hành đồng bộ, với tổng số 125 mã số được cấp cho 17 doanh nghiệp, góp phần đảm bảo sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, hiện nay việc chuyển đổi số trong lĩnh vực trồng trọt cũng gặp một số khó khăn, do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng công nghệ thông tin một số bộ phận chưa đồng bộ, chi phí đầu tư thiết bị và phần mềm còn cao, kỹ năng số của người sản xuất còn hạn chế, dữ liệu chuyên ngành chưa được số hóa đầy đủ, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế. Đặc biệt, nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số còn thiếu, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai và khai thác các nền tảng công nghệ trong quản lý và sản xuất…

Ông Thái Thanh Tân nhấn mạnh: “Thời gian tới, Chi cục tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật thông qua việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành; triển khai đồng bộ phần mềm quản lý, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu; đào tạo nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và người sản xuất. Khuyến khích ứng dụng các công nghệ tiên tiến như drone, IoT, AI, truy xuất nguồn gốc và nhật ký điện tử; hỗ trợ đầu tư hạ tầng, thiết bị và nhân rộng các mô hình nông nghiệp số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí sản xuất, đáp ứng yêu cầu của thị trường, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững…”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN