Ngày 3-10, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy đã bị lật đổ bởi một nhóm nghị sĩ cực hữu trong đảng Cộng hòa, khiến Quốc hội Mỹ lún sâu vào tình trạng hỗn loạn chỉ vài ngày sau khi ngăn chặn được việc chính phủ đóng cửa ngay trước thời hạn chót.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ McCarthy (giữa) sau khi bị phế truất hôm 3-10. Ảnh: Getty Images

Ðấu đá nội bộ

Với 216 phiếu thuận và 210 phiếu chống, các nghị sĩ tại Hạ viện đã bỏ phiếu thông qua quyết định cách chức Chủ tịch McCarthy, người thuộc đảng Cộng hòa. Cuộc lật đổ được thúc đẩy bởi một nhóm nhỏ các đảng viên Cộng hòa cánh hữu do Hạ nghị sĩ Matt Gaetz dẫn đầu. Nhóm của ông Gaetz đã bày tỏ tức giận vì ông McCarthy hôm 30-9 đã dựa vào phiếu bầu của đảng Dân chủ để thông qua nghị quyết gia hạn tài trợ tạm thời cho chính phủ tiếp tục hoạt động thêm 45 ngày.

Ðảng Cộng hòa đang kiểm soát Hạ viện với đa số sít sao 221-212 và chỉ cần có 5 người “nổi loạn” là có thể đe dọa quyền lực của ông McCarthy trong trường hợp tất cả các đảng viên Dân chủ cùng bỏ phiếu phế truất. Ðiều này đã xảy ra tại cuộc bỏ phiếu trên, khi 8 nhà lập pháp đảng Cộng hòa cùng với 208 đảng viên Dân chủ quyết định loại bỏ ông McCarthy khỏi chức vụ.

Hạ nghị sĩ Cộng hòa Patrick McHenry, Chủ tịch Ủy ban Tài chính Hạ viện và là đồng minh thân cận của ông McCarthy, sẽ tạm thời đảm nhiệm vị trí Quyền Chủ tịch Hạ viện cho đến khi cơ quan này bầu nhà lãnh đạo mới.

Trong khi đó, Tổng thống Joe Biden đã hối thúc Hạ viện cần phải nhanh chóng bầu chọn một chủ tịch mới, sau khi ông McCarthy “ngã ngựa”. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karine Jean-Pierre cho biết do thách thức khẩn cấp mà nước Mỹ đang phải đối mặt, Tổng thống Biden đã bày tỏ hy vọng Hạ viện sẽ sớm bầu chọn được một chủ tịch. Ðây là vị trí thứ hai trong danh sách kế vị tổng thống Mỹ sau phó tổng thống. Mặc dù vẫn có thể được tái đề cử, nhưng ông McCarthy khẳng định sẽ không tranh cử ghế Chủ tịch Hạ viện nữa.

Theo giới quan sát, việc bãi miễn ông McCarthy đẩy đảng Cộng hòa tại Hạ viện vào tình trạng hỗn loạn mới. Hồi đầu năm, bản thân ông McCarthy đã phải trải qua 15 vòng bỏ phiếu trong nhiều ngày, cũng vì sự chống đối của nhóm ông Gaetz.

Những ứng viên tiềm năng

Nghị sĩ Gaetz, thủ lĩnh phe “nổi loạn”, cho biết ông ủng hộ nhân vật số 2 của đảng Cộng hòa tại Hạ viện là Steve Scalise làm lãnh đạo Hạ viện, mặc dù ông Scalise đang điều trị ung thư máu. Một ứng viên khác là nghị sĩ Tom Emmer, người dẫn đầu chiến dịch của Cộng hòa giành lại thế đa số trong Hạ viện tại cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022. Các nhân vật khác được nhắc đến gồm Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện Jim Jordan và Byron Donalds, ngôi sao đang lên trong đảng Cộng hòa. Theo Hiến pháp Mỹ, Chủ tịch Hạ viện không nhất thiết phải là thành viên quốc hội. Do vậy, một số thành viên Cộng hòa đã đề xuất cựu Tổng thống Donald Trump, mặc dù ông này đang tranh cử tổng thống và từng tuyên bố không muốn làm Chủ tịch Hạ viện.

Phe Dân chủ có kế hoạch đề cử ông Hakeem Jeffries, lãnh đạo của đảng này ở Hạ viện, làm người thay thế ông McCarthy. Song nỗ lực này khó thành công vì đảng Cộng hòa đang kiểm soát Hạ viện.