Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hiệp Quốc (LHQ) về biến đổi khí hậu (COP31) tại thành phố biển Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) đang phải đối mặt với thách thức "khó nhằn" trong bối cảnh chiến tranh, bất ổn năng lượng và trí tuệ nhân tạo (AI) làm lu mờ nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính.

Đại biểu tham dự phiên khai mạc COP31 hôm 9-11. Ảnh: AP

Cuộc chiến Mỹ - Iran gây gián đoạn nghiêm trọng các chuyến hàng chở dầu từ Trung Đông đi qua eo biển Hormuz, đẩy giá nhiên liệu trên toàn cầu tăng cao, buộc các chính phủ phải tìm nguồn năng lượng khác. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy các chính sách tối đa hóa sản lượng dầu, khí đốt và than đá, còn Hàn Quốc, Ấn Độ, Thái Lan và các quốc gia châu Á khác thì tăng cường sử dụng than đá hoặc thực hiện các bước đi nhằm đẩy mạnh sản xuất điện than. Trong khi đó, việc triển khai nhanh chóng AI cũng thúc đẩy nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng vọt, góp phần làm gia tăng lượng khí thải nhà kính.

Tất cả những yếu tố trên tạo nên bối cảnh đầy thách thức, hứa hẹn gây khó cho nỗ lực của Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia chủ nhà COP31, trong việc đạt được mục tiêu mà nước này đặt ra. Với vai trò Chủ tịch COP31 và dưới sự bảo trợ của LHQ, Thổ Nhĩ Kỳ đề ra sáng kiến "35 by 35", đặt mục tiêu điện khí hóa hơn 1/3 (35%) tổng nhu cầu năng lượng toàn cầu vào năm 2035, tăng từ mức khoảng 1/5 hiện nay, đồng thời kêu gọi các quốc gia ký cam kết ủng hộ mục tiêu này.

Về mặt lý thuyết, mục tiêu trên có thể giúp cắt giảm lượng khí thải gây nóng lên toàn cầu bằng cách chuyển đổi sang sử dụng điện trong giao thông vận tải (xe điện), hệ thống sưởi và làm mát trong tòa nhà, lò hơi, thiết bị nấu ăn và các quy trình sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, với việc thế giới đang trên đà vượt ngưỡng nhiệt độ được nêu trong Thỏa thuận Paris về khí hậu năm 2015 - tăng không quá 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, COP31 đang đối mặt áp lực ngày càng tăng để chuyển những cam kết thành hành động thực tiễn.

Hiện loại bỏ nhiên liệu hóa thạch vẫn là điểm gây chia rẽ lớn. Trong khi liên minh các quốc gia, gồm các đảo quốc ở Nam Thái Bình Dương, thúc đẩy lộ trình nhằm loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch, nhiều quốc gia sản xuất dầu và khí đốt lập luận rằng nhiên liệu hóa thạch vẫn đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng toàn cầu nếu chúng được kết hợp cùng các công nghệ giúp giảm thiểu hoặc thu giữ khí thải.

Một số ý kiến ​​cho rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu do các cuộc xung đột, gồm cuộc chiến tại Iran, xung đột Nga - Ukraine cùng các lệnh trừng phạt nhắm vào hoạt động xuất khẩu năng lượng của Mát-xcơ-va, cho thấy rõ hơn lợi ích của việc chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tại COP31, Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến sẽ kêu gọi các chính phủ, doanh nghiệp cùng những tổ chức khác ký cam kết, trong đó nêu rõ các nguyên tắc nhằm đảm bảo AI được phát triển và triển khai một cách bền vững.

Tuy nhiên, các đại diện doanh nghiệp cho biết điều duy nhất họ mong đợi từ ​​COP31 là sự rõ ràng. “Việc thực hiện không thể chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu hay các sáng kiến ​​mang tính tự nguyện. COP31 cần đưa ra những tín hiệu chính sách rõ ràng, giúp các doanh nghiệp tự tin đầu tư vào quá trình điện khí hóa và chuyển dịch năng lượng rộng lớn hơn, đồng thời biến các nhu cầu thích ứng thành những dự án có khả năng thu hút vốn đầu tư” - John Denton, Tổng thư ký Phòng Thương mại Quốc tế, cho hay.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)