MAI QUYÊN (Theo WSJ, Al Jazeera)

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine không chỉ đẩy châu Âu vào khủng hoảng, mà còn làm rạn nứt liên minh của Mỹ ở Trung Ðông khi các đồng minh thân cận hành động dựa trên lợi ích và ưu tiên các mối đe dọa khác so với Washington.

Biểu hiện mới và rõ ràng nhất của quan hệ trầy trật này là sự kiện Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tiếp đón Tổng thống Syria Bashar al-Assad hồi tuần rồi, dù Mỹ luôn cảnh báo chống lại việc bình thường hóa quan hệ với Damascus kể từ khi cuộc nội chiến Syria nổ ra vào năm 2011. Chuyến thăm của ông Assad diễn ra sau khi Abu Dhabi bỏ phiếu trắng trước nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc do Mỹ hậu thuẫn chỉ trích hành động của Nga ở Ukraine. Lãnh đạo UAE cùng Saudi Arabia còn được cho đã từ chối các cuộc gọi từ Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm vận động hỗ trợ Ukraine và kiềm chế giá dầu. Gần đây nhất, tờ Nhật báo Phố Wall (WSJ) đưa tin Saudi Arabia đang đàm phán với Trung Quốc về việc sử dụng đồng nhân dân tệ thay cho đô la Mỹ trong các giao dịch dầu mỏ.

Tổng thống Mỹ Biden (trái) và Thái tử Abu Dhabi Mohammed bin Zayed Al Nahyan. Ảnh: AP

Theo nhà nghiên cứu Kristian Coates Ulrichsen của Ðại học Rice (Mỹ), UAE và Saudi Arabia dường như đang gửi thông điệp tới chính quyền Tổng thống Joe Biden rằng các nước này sẽ hành động dựa trên những gì mà họ coi là lợi ích quốc gia thay vì "lợi ích" Washington áp đặt.

Giorgio Cafiero, người đứng đầu trung tâm Gulf State Analytics trụ sở ở Washington, nói thêm rằng UAE hiện "rất có vị thế" ở Mỹ sau khi nước này dẫn đầu nỗ lực thúc đẩy bình thường hóa quan hệ với Israel dựa trên "Hiệp định Abraham" do chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump làm trung gian. Về phần Saudi Arabia, Tổng thống Biden trong cuộc điện đàm với Vua Salman hồi tháng 2 cũng khẳng định trọng tâm của Nhà Trắng là thúc đẩy quan hệ song phương trong tương lai. Ðặc biệt giữa thời điểm Mỹ gần như hoàn toàn tập trung vào cuộc khủng hoảng ở Ukraine như hiện nay, chính quyền Tổng thống Biden sẽ càng nỗ lực duy trì và cải thiện quan hệ với các đối tác vùng Vịnh. Một mặt là để lập mặt trận thống nhất đối phó Nga. Mặt khác, Washington không muốn thấy viễn cảnh các đối tác Trung Ðông vì lợi ích riêng mà quay sang hỗ trợ những cường quốc khác như Nga hay Trung Quốc.

Trong một thế giới mà Mỹ không còn là siêu cường duy nhất, ông Cafiero cho rằng các đồng minh Trung Ðông có thể đã tính toán rằng những hành động của họ tuy khiến Washington khó chịu nhưng sẽ không làm tổn hại quan hệ hai bên. Các nước này có niềm tin rằng Mỹ cần Trung Ðông hơn.

Trong động thái giải tỏa một trong những vấn đề đang gây trở ngại cho quan hệ song phương, Mỹ gần đây đã chuyển một số hệ thống đánh chặn tên lửa Patriot cho Saudi Arabia. Diễn biến này, theo ông Cafiero, đồng thời phản ánh các quốc gia vùng Vịnh sẽ không từ bỏ quan hệ với Mỹ bởi vai trò của Washington vẫn là bên bảo đảm an ninh cho họ. Nhưng nếu các nước Trung Ðông không hợp tác với chính quyền Tổng thống Biden trong việc trừng phạt Nga, một câu hỏi chắc chắn nảy sinh là Mỹ nên giúp họ ở mức độ thế nào khi đối mặt với Iran?