Giai đoạn 2011-2015, Chương trình liên kết, hợp tác phát triển công thương giữa các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam tiếp tục thực hiện. Các Sở Công thương trong khu vực tạo được mối liên kết; học tập, trao đổi thông tin, kinh nghiệm lẫn nhau, cùng thúc đẩy phát triển hoạt động công thương trong khu vực. Tuy nhiên, công tác liên kết phát triển vùng vẫn còn một số hạn chế, như: mối liên kết giữa các địa phương vẫn còn tự phát, chưa đi sâu vào các nội dung cụ thể, ảnh hưởng nhất định đến khả năng phát huy tốt nội lực của vùng.

Đơn cử, hiện việc lập quy hoạch và xây dựng kế hoạch phát triển ngành của mỗi địa phương là do địa phương tự thực hiện, chưa có sự tham khảo, phối hợp với các địa phương lân cận trong vùng. Do đó, các ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu được quy hoạch giữa các địa phương có xu hướng tương tự hoặc đối nghịch nhau. Chẳng hạn trong việc phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, các tỉnh, thành đều quy hoạch công nghiệp hỗ trợ cho ngành dệt may, da giày, cơ khí, điện điện tử…Hoặc có thời điểm các địa phương đua nhau "trải thảm đỏ" mời gọi nhà đầu tư, tạo ra tình trạng cạnh tranh mà các chuyên gia kinh tế gọi là "chạy đua xuống đáy". Ở khía cạnh khác, việc quy hoạch lại đối nghịch nhau làm cho không gian kinh tế bị chia cắt, thu hẹp. Nhiều cụm ngành kinh tế và các sản phẩm có thế mạnh mà các tỉnh thành trong vùng có chung lợi thế nhưng chưa liên kết được với nhau. Do đó, sự phát triển của địa phương này không gắn kết với sự phát triển của địa phương khác, ngược lại có thể làm tổn hại đến lợi ích của nhau.

Hội chợ - Triển lãm Công thương khu vực phía Nam năm 2015 – Cần Thơ là điều kiện để ngành công thương, doanh nghiệp khu vực phía Nam có cơ hội liên kết, tăng cường công tác xúc tiến đầu tư.

Từ thực tế trên, tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ II, năm 2015, vấn đề tăng cường liên kết vùng được ngành công thương các địa phương đặc biệt quan tâm, cùng bàn thảo để tìm được "tiếng nói chung". Nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề liên kết phối hợp giữa các tỉnh, thành trong vùng với nhau là việc lâu dài và cần có cơ chế điều phối từ Trung ương để giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Trước mắt, các địa phương cần nghiên cứu và ban hành cơ chế phối hợp giữa các Sở Công Thương. Theo đó, phải đưa việc hợp tác, liên kết vùng vào các quy hoạch, chính sách phát triển ngành của mỗi địa phương; tuân thủ nghiêm túc quy hoạch vùng và tham khảo ý kiến các Sở Công Thương trong khu vực trong quá trình xây dựng quy hoạch. Ngoài ra, các tỉnh, thành cần thoát khỏi tư duy là mong muốn phát triển địa phương mình trở thành trung tâm công nghiệp lớn tầm cỡ quốc gia và khu vực. Thay vào đó là chấp nhận làm vệ tinh cho các đô thị lớn, nhằm đảm bảo sự đầu tư không dàn trải và có sự liên kết, bổ sung cho nhau.

Sở Công Thương cần chủ động tham mưu cho lãnh đạo địa phương phối hợp với nhau tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư chung. Trên cơ sở thế mạnh của từng địa phương, các tỉnh, thành nên phối hợp trong phát triển các ngành nghề và kêu gọi đầu tư trên quy mô vùng. Ví dụ như năm nay xúc tiến đầu tư ngành gì? Thu hút nhà đầu tư nào? Do địa phương nào tổ chức?... Song song với vấn đề liên kết để cùng phát triển, Sở Công thương các tỉnh, thành phải phối hợp với nhau trong giải quyết các vấn đề chung mà từng địa phương riêng rẽ không thể giải quyết triệt để như xử lý ô nhiễm môi trường, ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu...

Có thể thấy, cơ chế cho phối hợp liên kết vùng là một việc khó khăn, nhất là đối với các tỉnh, thành có nhiều lợi thế cũng như có tiềm lực, trình độ phát triển cao hơn. Do đó, để việc liên kết các tỉnh, thành trong khu vực phía Nam được hiệu quả, điều kiện quan trọng đầu tiên chính là sự đồng thuận và quyết tâm chính trị của tất cả địa phương trong khu vực, mà trước hết là sự đồng thuận và quyết tâm của ngành công thương các tỉnh, thành khu vực phía Nam.

Bài, ảnh: MỸ THANH