Gần đây nhiều vụ việc tiền trong tài khoản ngân hàng bị mất với nhiều lý do và những vụ việc lừa đảo đánh cắp thông tin cá nhân để tấn công tài khoản ngân hàng được thông tin trên các phương tiện truyền thông đã gây xôn xao dư luận. Các ngân hàng cũng đã có phản ứng thích hợp và kịp thời trong việc hợp tác với khách hàng, cơ quan điều tra và cung cấp thông tin truyền thông khẳng định quan điểm hành động vì lợi ích của khách hàng. Không bàn đến vấn đề lỗi thuộc về ngân hàng hay khách hàng và thiệt hại của các bên như thế nào, những câu chuyện trên làm nổi lên một vấn đề về ý thức tự bảo vệ trước rủi ro nhiều người còn chưa cao. Chính vì vậy mới có việc nhiều người vẫn bị lừa cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng qua mạng xã hội, qua điện thoại dù các ngân hàng đã có cảnh báo nhiều lần. Qua những vụ việc bị mất tiền trong tài khoản được thông tin cho thấy nhiều người thậm chí không hề chủ động kiểm tra tài khoản có hàng tỉ đồng trong thời gian dài mà quá ỷ lại vào dịch vụ SMS Banking của ngân hàng.

Về phía ngân hàng, các vụ việc liên quan lừa đảo tài khoản ngân hàng điện tử, mất tiền trong tài khoản khách hàng vừa qua là lời cảnh tỉnh về yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và phòng ngừa rủi ro, trong đó có cả yêu cầu về nâng cấp công nghệ bảo mật và ý thức tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật nghiệp vụ trong các hoạt động thanh toán. Thực tế, trong các vụ việc rắc rối liên quan đến tài khoản ngân hàng vừa qua có vụ việc thể hiện nhân viên ngân hàng không làm đúng quy định nghiệp vụ khi phục vụ khách hàng VIP. Trong trường hợp này, dù có yêu cầu thanh toán của khách hàng VIP không đúng quy trình nhưng thuyết phục được khách hàng tuân thủ quy trình và không làm mất lòng khách hàng là bản lĩnh của nhân viên giao dịch. Làm như vậy, nhân viên ngân hàng vừa ngăn ngừa được rủi ro, bảo vệ uy tín cho ngân hàng vừa bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro nghề nghiệp mà thậm chí có thể liên quan đến pháp luật.

Qua những vụ việc trên, các ngân hàng và cơ quan chức năng đã xử lý theo trình tự pháp luật và công khai thông tin cho công chúng nên điều mà chúng ta, đám đông những người ngoài cuộc, nên làm không phải là hoang mang mà là tỉnh táo tiếp nhận thông tin, rút ra bài học, nâng cao ý thức tự bảo vệ và làm theo hướng dẫn để không phải là nạn nhân hoặc là người gặp rắc rối tiếp theo của những vụ việc tương tự.

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã có công văn yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán rà soát, đánh giá lại toàn bộ quy trình, thủ tục, hồ sơ và hợp đồng mở, sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức mình (bao gồm cả việc mở, sử dụng tài khoản thanh toán theo phương thức truyền thống và phương thức điện tử), đảm bảo tuân thủ đúng quy định của NHNN, nếu có vướng mắc cần phản ánh về NHNN để phối hợp xử lý. Đối với hoạt động thanh toán thẻ, thanh toán trực tuyến, cần nghiên cứu triển khai giải pháp phát hiện, giám sát, ngăn chặn các giao dịch gian lận, đáng ngờ về thời gian, vị trí địa lý, tần suất giao dịch, hạn mức thanh toán, số lần xác thực sai hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Có giải pháp phát hiện sớm các trang web lừa đảo trực tuyến để khuyến cáo cho khách hàng và tăng cường đào tạo nhận thức về an toàn, bảo mật cho cán bộ, nhân viên và khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử.

NHNN cũng yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thường xuyên theo dõi, giám sát, đánh giá, hoàn thiện các quy trình kỹ thuật nghiệp vụ trong hoạt động thanh toán; không được bớt xén các công đoạn trong các quy trình nghiệp vụ; thường xuyên đánh giá, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đảm bảo hoạt động thanh toán diễn ra được an toàn, thông suốt; thể hiện rõ vai trò, chức năng của từng khâu, từng công đoạn trong quá trình thực hiện giao dịch thanh toán. Khi có các rủi ro, gian lận xảy ra phải báo cáo NHNN và phối hợp với khách hàng, các cơ quan bảo vệ pháp luật và các đơn vị liên quan xử lý nhanh, chính xác, đúng quy định và sớm thông tin cho khách hàng; quyền lợi của người dân, của khách hàng phải được đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật. Ngân hàng thường xuyên, kịp thời đưa ra những cảnh báo, hướng dẫn và thông tin đầy đủ đến khách hàng để khách hàng nắm rõ các rủi ro, các thủ đoạn gian lận trong hoạt động thanh toán và cách sử dụng các dịch vụ an toàn. NHNN cũng khuyến cáo khi gặp sự cố thì khách hàng cần bình tĩnh phối hợp với các ngân hàng, các cơ quan điều tra để giải quyết theo quy định của pháp luật.

Linh Chi