ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)

Ngày 22-8 sẽ đánh dấu thời khắc lịch sử mới của “đất nước chùa tháp” khi Quốc hội Campuchia khóa VII sẽ bầu chọn tân thủ tướng thay thế nhà lãnh đạo Hun Sen. Người đứng đầu chính phủ mới ở Vương quốc Campuchia sẽ là Ðại tướng, Tiến sĩ Hun Manet vốn đã được Quốc vương Norodom Sihamoni sắc phong làm Thủ tướng Chính phủ Hoàng gia Campuchia nhiệm kỳ mới (2023-2028).

Ngày 22-8, ông Hun Manet sẽ chính thức trở thành Thủ tướng mới của Campuchia. Ảnh: AP

Ðất nước Campuchia tươi đẹp sẽ không chỉ có thủ tướng trẻ tuổi mới, mà còn có đa số các bộ trưởng là người của thế hệ kế tục. Vì vậy, sự lãnh đạo của ông Hun Manet và nội các của ông mang đến nhiều sự kỳ vọng cho nhân dân Campuchia.

Ngay sau khi được Quốc vương Campuchia sắc phong làm Thủ tướng hôm 7-8, ông Hun Manet đã gửi thư biểu thị sự tri ân, cùng cam kết lãnh đạo đất nước Campuchia trong hòa bình, ổn định và tiến triển. Ông viết: “Hạ thần cùng các nhân sĩ trong Chính phủ Hoàng gia nhiệm kỳ VII của Quốc hội xin cam kết quyết tâm hoàn thành sứ mệnh cao cả này, phụng sự dân tộc, tổ quốc và nhân dân Campuchia bằng sự quả cảm, trung thực và trách nhiệm cao, tiếp tục bảo vệ nền độc lập dân tộc, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ ngôi báu và chế độ Quân chủ lập hiến ở Campuchia, đảm bảo duy trì hòa bình và ổn định xã hội, thúc đẩy đất nước phát triển và nâng cao đời sống của nhân dân, cũng như nâng cao uy tín quốc gia trên trường quốc tế”.

Bước đường thăng tiến

Ông Hun Manet sinh ngày 20-10-1977 tại làng Koh Thmar, huyện Memut, tỉnh Kampong Cham (nay là tỉnh Thbong Khmum). Là con trai cả của Thủ tướng sắp mãn nhiệm Hun Sen, Hun Manet được đầu tư cho sự nghiệp học hành từ nhỏ. Ông theo học các trường phổ thông tại thủ đô Phnom Penh, trước khi được định hướng theo con đường binh nghiệp.

Ông nhập ngũ năm 1995 và được cử đi du học tại Mỹ, nơi ông trở thành học viên Học viện Lục quân West Point, một trong những cơ sở đào tạo quân sự danh giá nhất của quân đội Mỹ. Bốn năm sau, ở tuổi 21, ông trở thành người Campuchia đầu tiên tốt nghiệp học viện này.

Sau khi từ Mỹ về nước, Hun Manet nhanh chóng thăng tiến trong quân đội, đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng. Không chỉ theo đuổi binh nghiệp, Hun Manet còn trang bị cho mình các kiến thức quan trọng về kinh tế khi ông theo học Thạc sĩ kinh tế tại Ðại học New York năm 2002 và nhận bằng Tiến sĩ kinh tế tại Ðại học Bristol, Vương quốc Anh vào năm 2008.

Trở về nước sau khi hoàn thành chương trình học tập vào năm 2008, Hun Manet được bổ nhiệm làm Tư lệnh lực lượng đặc biệt chống khủng bố quốc gia Campuchia với cấp hàm Ðại tá. Ông Hun Manet được cho là góp công không nhỏ trong việc điều đình với Thái Lan khi binh sĩ hai nước đụng độ xung quanh khu đền cổ Preah Vihear từ năm 2008. Trong năm 2011, khi tuổi đời vừa chớm 34, Hun Manet được phong lên thiếu tướng và giữ chức Phó Tư lệnh Lục quân.

Ông được phong quân hàm Trung tướng vào tháng 6-2013, ngay sau khi được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh và Phó Tổng Tham mưu trưởng quân đội. Năm 2018, Hun Manet được phong hàm đại tướng 4 sao để phù hợp với chức vụ quyền Tổng tham mưu trưởng, trong khi vẫn là Phó Tổng Tư lệnh quân đội. Hiện nay, Hun Manet giữ các chức Phó Tổng Tư lệnh quân đội, Tư lệnh Lục quân, Tư lệnh Lực lượng chống khủng bố và Phó Tư lệnh lực lượng Vệ binh của Thủ tướng Hun Sen.

Trong hệ thống chính trị, ông Hun Manet được bầu vào Ủy ban thường vụ đảng Nhân dân Campuchia (CPP) tháng 12-2018. Năm 2020, ông được thăng chức từ Phó Bí thư lên Bí thư Trung ương Ðoàn thanh niên CPP. Ông cũng đảm nhiệm chức Phó Ban Dân vận Ủy ban Trung ương CPP.

Tháng 12-2021, Thủ tướng Hun Sen thông báo Hun Manet sẽ là người kế nhiệm và CPP cũng nhất trí ủng hộ con trai ông trở thành ứng viên thủ tướng tương lai. Thông cáo từ CPP mô tả Hun Manet là “người kế nhiệm xứng đáng và mạnh mẽ” nhờ được Thủ tướng Hun Sen trực tiếp đào tạo và truyền thụ kinh nghiệm, cho rằng vị thủ tướng tương lai sẽ giúp bảo đảm hòa bình, ổn định và mang đến tiến bộ cho đất nước. Sau khi được CPP công bố là ứng viên thủ tướng tương lai, Hun Manet bắt đầu tăng tần suất xuất hiện trước công chúng và ngoại giao quốc tế.

Định hướng chiến lược

Có 4 yếu tố chính để ông Hun Manet trở thành Thủ tướng, gồm sự nhất trí trong nội bộ CPP, trúng cử nghị sĩ Quốc hội, được Quốc vương bổ nhiệm và được Quốc hội tín nhiệm thông qua. Tại cuộc bầu cử ngày 23-7, ông Hun Manet đã trúng cử nghị sĩ Quốc hội Campuchia khóa VII tại khu vực bầu cử Phnom Penh.

Hiến pháp Campuchia quy định phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất của Quốc hội do Quốc vương triệu tập và chủ trì, được điều hành bởi một thành viên lão thành - ứng viên trúng cử cao niên nhất để tuyên bố tư cách nghị sĩ của từng thành viên trong cơ quan lập pháp nhiệm kỳ mới. Vị nghị sĩ lão thành này có trách nhiệm điều hành quy trình bầu Chủ tịch, Phó Chủ tịch Quốc hội, cũng như thành phần nhân sự trong các ủy ban chuyên trách của quốc hội theo đề nghị của đảng có số ghế nhiều nhất.

Trong khi đó, sau khi nhiệm kỳ mới của Quốc hội chính thức có hiệu lực, Quốc vương chỉ định một nhân vật làm thủ tướng để thành lập chính phủ mới theo đề xuất của chính đảng có nhiều ghế nhất trong Quốc hội. CPP lả đảng lớn nhất với 120 ghế và đảng bảo hoàng FUNCINPEC có 5 ghế trong Quốc hội 125 thành viên.

Mặc dù được đánh giá ít xuất hiện trên trường quốc tế và hiếm khi trả lời phỏng vấn, ông Hun Manet lại thường xuyên tương tác trên mạng xã hội. Trong thông điệp đăng trên Telegram ngày 7-8 sau khi được Quốc vương Norodom Sihamoni sắc phong làm Thủ tướng, ông Hun Manet đã liệt kê 5 mục tiêu chiến lược được coi là ưu tiên hàng đầu mà chính phủ mới sẽ thực hiện.

5 mục tiêu chiến lược trên được gọi là “Chiến lược Ngũ giác”: Thứ nhất, tập trung vào việc giữ vững hòa bình, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và ổn định mọi thành quả xã hội; thứ hai, đảm bảo Campuchia trở thành một quốc gia thịnh vượng, mạnh mẽ, tự do, dân chủ đa đảng dựa trên pháp quyền và một nền kinh tế bền vững và công bằng; thứ ba, nỗ lực xây dựng hệ thống bảo trợ xã hội hiệu quả về mặt môi trường và bền vững về mặt tài chính nhằm đảm bảo người dân được bảo vệ trước các tác động từ rủi ro kinh tế, sức khỏe cộng đồng và những tổn thương phát sinh từ sự thay đổi về điều kiện sống và làm việc; thứ tư, tiếp tục thúc đẩy việc thực hiện chiến lược “Campuchia không có bom mìn vào năm 2025” và giảm số lượng vật liệu chưa nổ đến mức tối đa; và thứ năm, tiếp tục theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập, xây dựng quan hệ hữu nghị và hợp tác tốt đẹp với tất cả các nước trên thế giới và tham gia các tổ chức quốc tế, tích cực vì hòa bình, ổn định, an ninh và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.

“Chiến lược Ngũ giác” được đánh giá sẽ là lộ trình quan trọng để chính phủ mới của ông Hun Manet xác định và thực hiện các định hướng chiến lược và biện pháp chính sách, trong hành trình đưa Campuchia đạt được các mục tiêu đầy tham vọng trở thành nền kinh tế có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2050.

Trong thông điệp chính trị đặc biệt gửi đến người dân Campuchia vào ngày 26-7 nhằm thông báo quyết định không tiếp tục giữ cương vị thủ tướng và trao lại cơ hội cho con trai Hun Manet, ông Hun Sen cũng đã tiết lộ chính phủ mới sẽ thực hiện “Chiến lược Ngũ giác”, tiếp nối “Chiến lược Tứ giác” dưới thời ông về 4 khía cạnh chính để phát triển đất nước, gồm “Tăng trưởng, Việc làm, Công bằng và Hiệu quả”.