Ghi chép * SỸ KHANG

Từ kiếp sống nô lệ, tối tăm, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ kính yêu, 65 năm trước, cùng với cả nước, nhân dân Bình Thủy (thuộc làng Long Tuyền trước đây) đã anh dũng đứng lên đấu tranh giành chính quyền về tay nhân dân. Trong 30 năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ ác liệt, bất chấp bao gian khổ, hy sinh, sự càn quét, bắt bớ, tàn sát của quân thù, nhân dân Bình Thủy vẫn một lòng theo Đảng, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Hòa bình lập lại đến nay, các cấp ủy Đảng, chính quyền phường Bình Thủy luôn ra sức phấn đấu xây dựng chính quyền “của dân, do dân, vì dân”, đoàn kết, tập hợp nhân dân chung sức chung lòng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp...

Công trình cải tạo, nâng cấp đường Bùi Hữu Nghĩa đang được khẩn trương thi công, tạo cho việc đi lại của người dân ngày càng thuận tiện. Ảnh: H.THU.

Trong không khí rộn ràng kỷ niệm 65 năm ngày Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9, hòa cùng dòng người ngược xuôi, tấp nập, chúng tôi ghé thăm cô Ngô Thị Chỉ (Mười Chỉ) – người được xem là “pho sử sống” của vùng đất Bình Thủy. 79 tuổi, tham gia hai thời kỳ kháng chiến, trải qua bao gian khổ, ác liệt, từng bị kẻ thù giam cầm, tra khảo vậy mà nhắc lại phong trào cách mạng địa phương, cô vẫn nhớ rõ từng chi tiết. Dẫn chúng tôi đi tham quan căn nhà tình nghĩa khang trang của mình - nơi trước đây từng là cơ sở bí mật để cán bộ, đảng viên về hội họp, vừa là điểm để tiếp nhận thuốc, lương thực... cho cách mạng từ giai đoạn tiền khởi nghĩa, cô Mười Chỉ bồi hồi kể: “Trước đây các phường Bình Thủy, An Thới, Long Hòa, Long Tuyền có chung một địa bàn và gọi là Long Tuyền. Làng Long Tuyền là vùng đất trù phú, màu mỡ nhưng ruộng đất hầu hết tập trung vào tay địa chủ, phú nông. Hơn 70% nông dân phải sống kiếp tá điền nghèo đói, bị áp bức bóc lột nặng nề, không một mảnh đất nương thân, chết không có đất chôn... Lúc đó, lòng dân đầy căm phẫn, sẵn sàng nổi dậy đấu tranh đòi cơm áo, hòa bình... và tại Bình Thủy, tổ chức An Nam Cộng sản Đảng đã ra đời (tháng 9-1929), lãnh đạo, dẫn dắt nhân dân đấu tranh...”. Theo tư liệu từ quyển “Lịch sử truyền thống đấu tranh cách mạng Long Tuyền (1930-1975)”, sau Hội nghị hợp nhất 3 tổ chức tiền thân của Đảng, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời vào ngày 3- 2-1930, thì tại Bình Thủy, Chi bộ Đảng cũng được thành lập vào năm đó. Dù địch ngày đêm đàn áp, khủng bố ác liệt, nhiều cơ sở cách mạng tan vỡ, hàng trăm cán bộ đảng viên hy sinh, bị bắt bớ, tù đày... nhưng phong trào cách mạng vẫn phát triển mạnh và lan tỏa. Tháng 8-1945, khi Đảng ta phát động cuộc tổng khởi nghĩa, giành chính quyền trong cả nước, Chi bộ Long Tuyền, do đồng chí Bí thư Thái Thị Nhạn lãnh đạo, đã nhanh chóng tập hợp lực lượng trương băng cờ, khẩu hiệu, tập trung tại sân banh Cần Thơ để tham gia cướp chính quyền. Khi về đến làng, lực lượng khởi nghĩa xông vào nhà việc, treo cờ, tuyên bố giải tán ban hội tề làng trong tiếng reo hò của quần chúng: “Chính quyền đã về tay nhân dân”. Tuy nhiên, niềm vui độc lập chưa được bao lâu thì thực dân Pháp quay lại chiếm nước ta một lần nữa. Nhân dân Bình Thủy cùng nhân dân cả nước tiếp tục bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Pháp chạy, Mỹ đến, nhân dân Bình Thủy lại đương đầu với bom đạn, kiên cường bám trụ, nuôi chứa bảo vệ Đảng, bảo vệ cách mạng, góp phần cùng cả nước giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Theo lời cô Mười Chỉ, những năm đầu mới giải phóng, trên vùng đất hoang tàn do bom cày đạn xới này, chính quyền và nhân dân gần như bắt tay gầy dựng, khôi phục lại mọi thứ từ con số 0. Tất cả cán bộ đều dồn sức lãnh đạo nhân dân hàn gắn vết thương chiến tranh, thực hiện các công trình thủy lợi, khôi phục vườn cây ăn trái, ruộng lúa, vận động xóa mù chữ, xây dựng đời sống văn hóa mới; từng bước giúp nhân dân khôi phục kinh tế, xóa đói giảm nghèo... Trong thời gian dài sau giải phóng, dù cuộc sống nhiều khó khăn, nhưng nhiều thế hệ cán bộ đảng viên giàu tâm huyết đã gắn bó, tập trung củng cố, xây dựng bộ máy chính quyền, các đoàn thể ngày càng vững mạnh. Không chỉ cùng với các cấp tập trung lo “điện, đường, trường, trạm” cho dân, nhiều cán bộ ngày đêm bám các khu vực để góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự, vận động nhân dân đẩy mạnh phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, chăm lo phát triển y tế, giáo dục... từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân...

Trở lại phường Bình Thủy vào những ngày tháng Tám lịch sử này, chúng tôi lại thấy bao điều khác lạ. Xúc động hơn, những nơi từng là đồn bót giặc nay trở thành khu dân cư nhà cửa san sát, khang trang. Dọc theo các tuyến đường chính, các cửa hiệu, dịch vụ mới như cà phê Internet, chụp hình kỹ thuật số, nhà trọ cũng ào ạt ra đời cùng với xu thế đô thị hóa. Hàng chục dự án, công trình của thành phố, quận, phường, như: Công trình đường Mậu Thân – sân bay Trà Nóc, công trình mở rộng nâng cấp Đình Bình Thủy, công trình quy hoạch cải tạo, nâng cấp đường Bùi Hữu Nghĩa... đang được khẩn trương thi công. Nhiều người dân cho rằng, sự chuyển mình mạnh mẽ của địa phương bắt đầu từ những năm 2000, đặc biệt là trong nhiệm kỳ 2005-2010, phường Bình Thủy càng phấn đấu “vươn mình” để xứng đáng là trung tâm phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội của quận. Bên cạnh đầu tư về nhiều mặt của nhà nước giúp địa phương phát triển, chính quyền và nhân dân phường đã phát huy nội lực xây dựng nhiều công trình giao thông, cầu, đường và góp phần hoàn thiện các thiết chế văn hóa ở các khu vực... Đồng chí Nguyễn Phú Lộc, Bí thư chi bộ khu vực 4, đưa tôi đi tham quan nhiều tuyến hẻm trên địa bàn, vui vẻ kể: “Sau ngày giải phóng, toàn khu vực chỉ có một tuyến lộ bê tông khoảng 300m đã xuống cấp nghiêm trọng, những tuyến còn lại đều trong tình trạng “mưa sình, nắng bụi”, cây cỏ mọc hoang vu. Đến nay, hầu hết các tuyến chính, hẻm nhánh của khu vực đều được nâng cấp cao ráo. Thấy tôi ngắm nghía chụp ảnh con hẻm nhánh khang trang ở tổ 4, khu vực 4, chị Phan Thị Xuân, một người sống cố cựu ở đây, cho biết: “Trước đây, tuyến hẻm này thường bị ngập nghẹt, sình lầy hôi hám, đi lại khó khăn. Vào mùa mưa, những nơi nền nhà thấp, nước tràn vô, lội lủm bủm. Trong khu vực năm nào cũng vài đứa trẻ bị sốt xuất huyết. Năm 2009, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) phường vận động các mạnh thường quân và các hội viên đóng góp nâng cấp, con hẻm mới thông thoáng, sạch sẽ như vầy”. Chị Phạm Thị Chính, Chủ tịch Hội LHPN phường, cho biết thêm: “Do phần lớn các hộ dân nơi đây làm nghề mua bán nhỏ, cuộc sống còn khó khăn nên việc vận động đóng góp không dễ dàng. Bên cạnh kiên trì vận động thuyết phục, thì tất cả các khâu từ họp dân thống nhất mức đóng góp, qui cách làm hẻm, chọn phương án khả thi, đến việc xét miễn giảm cho các hộ nghèo,... đều được tổ chức chặt chẽ, công khai, nên được mọi người đồng tình, ủng hộ”. Không riêng tuyến hẻm nhánh ở tổ 4, với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị phường và sự đồng lòng đóng góp tiền của, công sức của nhân dân, đến nay, 100% tuyến đường chính và các hẻm nhánh của phường đều được tráng nhựa, bê tông hóa. Khi đường sá mở rộng khang trang, nhân dân cũng tập trung sửa sang nhà cửa, góp phần làm cho bộ mặt đô thị thêm đổi mới.

Cùng với sự ăn nên làm ra của nhiều tiểu thương tại chợ Bình Thủy, hàng trăm hộ dân dọc các tuyến đường gần đó cũng mở rộng mua bán, kinh doanh cùng nhiều dịch vụ mới... Những năm gần đây, nhiều công ty, xí nghiệp lớn đã chọn địa bàn Bình Thủy để mở cơ sở, từ đó kéo theo ngành tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chuyển mình, phát triển. Bên cạnh những nghề truyền thống như đan đát, thì hiện nay trên địa bàn phường còn phát triển ngành mộc, cơ khí... Theo đồng chí Nguyễn Thị Minh Chi, Chủ tịch UBND phường Bình Thủy: “Hiện phường có 418 cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tăng 120 cơ sở so với năm 2005. Nếu như năm 2005, tổng giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ mới đạt hơn 55 tỉ đồng, thì hiện nay con số này đã lên khoảng 388 tỉ đồng, ước đến cuối năm 2010 sẽ đạt khoảng 430 tỉ đồng”.

Mục tiêu xóa đói giảm nghèo cũng được Đảng ủy, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể phường tập trung thực hiện bằng nhiều biện pháp cụ thể. Bên cạnh phát huy tối đa vai trò của đảng viên, các đoàn thể để đẩy mạnh phong trào “Thanh niên lập nghiệp”, “phụ nữ giúp nhau làm kinh tế gia đình”, huy động các nguồn vốn tự tạo, vốn xoay vòng, lập các dự án vay vốn từ quỹ quốc gia giải quyết việc làm giúp các hộ phát triển sản xuất kinh doanh, các đoàn thể cũng tăng cường đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, giới thiệu lao động theo thời vụ tại các cơ sở, nhà máy trên địa bàn. Với nhiều giải pháp tích cực, đến nay, toàn phường chỉ còn 192 hộ nghèo (chiếm 5,38%). Ghé lại thăm gia đình anh Nguyễn Văn Tưởng, khu vực 6, nhìn căn nhà tường mới cất cao ráo, nền gạch bông bóng loáng, sạch sẽ, ít ai nghĩ rằng vài năm trước đây, anh từng thuộc diện hộ nghèo. Hàng ngày, hai vợ chồng anh đầu tắt mặt tối làm thuê để nuôi 4 đứa con đang tuổi ăn tuổi lớn, nên không mong cất nổi căn nhà mới. Từ khi được địa phương hỗ trợ xóa lá thay tôn, giới thiệu cho anh vay vốn mua ghe, lưới chày cá kiếm sống và vợ anh cũng được giới thiệu việc làm ổn định, anh chị dần vươn lên thoát nghèo. Chuẩn bị tập sách cho đứa con trai út vào năm học mới, anh phấn khởi nói: “Trước đây do nghèo khó, các con lớn của tôi học hành không tới nơi tới chốn. Còn bây giờ gia đình được nhà nước hỗ trợ thoát nghèo, tôi quyết tâm lo cho con ăn học đàng hoàng để sau này có nghề nghiệp ổn định”. Do quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, đất nông nghiệp ít dần, những năm qua, phường triển khai đồng bộ nhiều giải pháp giúp người dân chuyển dần từ nông nghiệp sang thương mại - dịch vụ. Như trường hợp chị Nguyễn Thị Chinh, trước đây chỉ làm vườn, thấy mọi người mua bán khấm khá, nên chị có ý định chuyển sang kinh doanh. Được Hội LHPN phường bảo lãnh vay vốn ngân hàng, chị mở sạp bán quần áo ngay tại chợ Bình Thủy, cuộc sống dần ổn định. Hoặc như cô Tô Thu Hà, trước đây chỉ ở nhà làm nội trợ và nhận may quần áo cho bà con lối xóm, 2 năm nay, được Hội LHPN phường bảo lãnh vay vốn, cô mở sạp bán tạp hóa, cuộc sống cải thiện hơn. Đối với diện tích đất nông nghiệp còn lại, phường vận động nhân dân trồng lúa chất lượng cao xen rau màu có màng phủ, kết hợp với những mô hình chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản. Trong đó, Hội Nông dân phường đóng vai trò nòng cốt trong tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học, vận động bà con xây dựng mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Đến các khu vực, chúng tôi không chỉ ghi nhận được sự chuyển biến đáng phấn khởi trong đời sống của nhiều gia đình, sự quan tâm chăm lo cho các gia đình chính sách, hộ nghèo ngày càng tốt hơn, mà điều khiến nhiều người dân phấn khởi hơn cả là điều kiện học hành của con em họ ngày càng được chăm lo tốt hơn. Bên cạnh trường THCS được công nhận đạt chuẩn quốc gia, Trường Tiểu học cũng được mở rộng qui mô phòng, lớp. Cùng với trường mẫu giáo Bình Thủy thuộc diện công lập, ở địa phương còn hình thành thêm 4 nhóm trẻ gia đình... Nhiều năm qua, tỷ lệ huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1 của phường đạt 100%, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS đạt 100%. Công tác khuyến học khuyến tài luôn được chú trọng. Hiện phường có 11 Chi hội khuyến học. Chỉ tính trong năm học 2009-2010, vừa qua, các Chi hội đã hỗ trợ gần 1.000 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trẻ em nghèo vượt khó, trị giá trên 50 triệu đồng. Nhìn các học sinh cười, nói ríu rít, chở nhau đến trường, chú Nguyễn Thế Phương, Chủ tịch MTTQ, Chủ tịch Hội Khuyến học phường, nói trong niềm vui: “Cuộc sống hôm nay phát triển gấp trăm lần so với những năm đầu mới giải phóng. Bây giờ thì nhà nhà “ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” như mong ước của Bác Hồ, nhưng để con người phát triển toàn diện, có thể “sánh vai với các cường quốc năm châu”, hội nhập với thế giới thì vẫn còn rất nhiều việc phải làm...”.

Cùng suy nghĩ trên, đồng chí Nguyễn Thị Minh Chi, Chủ tịch UBND phường, nói: “Thời gian tới, chúng tôi dồn lực tập trung xây dựng phường Bình Thủy phát triển toàn diện, đạt chuẩn phường văn hóa, nhất là phải tranh thủ, thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Để làm được điều đó, chúng tôi luôn tâm niệm và quyết tâm phấn đấu xây dựng bộ máy chính quyền trong sạch vững mạnh, thật sự là chính quyền của dân, do dân và vì dân, là chỗ dựa tin cậy của nhân dân...”.