Hai tháng qua, Ấn Độ đã tăng cường siết chặt giám sát trên toàn bộ hệ sinh thái kỹ thuật số trong bối cảnh hoạt động lừa đảo trên các nền tảng như WhatsApp, Telegram, Truecaller và GoDaddy ngày càng lan rộng với mức độ tinh vi hơn.

Ấn Độ lo ngại tính năng đặt tên người dùng trên nền tảng nhắn tin WhatsApp có thể làm gia tăng tội phạm mạng. Ảnh: Getty Images

Nhận cuộc gọi video từ một người tự xưng là cảnh sát, ông Vijay Mohan bất ngờ được thông báo rằng lực lượng chức năng đang giữ một bưu kiện gửi cho ông có chứa chất kích thích và hộ chiếu giả.

Nhóm lừa đảo sau đó dẫn dụ nạn nhân chuyển sang nền tảng WhatsApp để được hướng dẫn và chia sẻ tài liệu. Do thấy cuộc điều tra có vẻ chân thực, ông Mohan trong vài giờ đã chuyển hơn 5.223USD cho bọn lừa đảo.

Đây chỉ là một ví dụ điển hình trong số hàng ngàn thủ đoạn tội phạm mạng tinh vi. Kẻ gian thường giả danh cảnh sát, viện kiểm sát hoặc hải quan để đe dọa, ép nạn nhân kết nối qua video và sau cùng phải chuyển tiền để “chứng minh vô tội”.

Theo khảo sát, đến đầu năm 2025, có 86,3% hộ gia đình Ấn Độ kết nối Internet. Bùng nổ truy cập trực tuyến cũng đi kèm với sự gia tăng đột biến tội phạm mạng, lừa đảo tài chính qua hệ thống chuyển tiền, giả mạo danh tính bằng công nghệ mô phỏng hình ảnh (deepfake) và các chiêu trò gian lận khác.

Dữ liệu từ chính phủ cho thấy, số vụ lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng có liên quan ở Ấn Độ trong năm 2024 là khoảng 123.672 vụ, tăng hơn gấp 3 lần so với 2 năm trước đó. Trong cùng kỳ, Bộ Nội vụ Ấn Độ cho biết báo cáo thiệt hại tăng hơn 20 lần, lên tới 200 triệu USD.

Mở rộng phạm vi giám sát

Những tháng gần đây, Chính phủ Ấn Độ tạm thời hạn chế truy cập ứng dụng Telegram toàn quốc nhằm ngăn chặn gian lận và rò rỉ đề thi trong kỳ thi tuyển sinh y khoa; yêu cầu Meta tạm dừng triển khai tính năng tên người dùng trên WhatsApp; thắt chặt các quy định đối với nền tảng nhận dạng người gọi Truecaller và đưa ra yêu cầu mới đối với những nhà đăng ký tên miền và cung cấp dịch vụ lưu trữ như GoDaddy.

Trao đổi với báo chí, các chuyên gia Ấn Độ thừa nhận tội phạm mạng đang phát triển nhanh hơn hệ thống phòng thủ nhờ các yếu tố như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tính ẩn danh xuyên quốc gia và quy mô tổ chức tội phạm chuyên nghiệp.

Nó cũng cho thấy bản chất hoạt động tội phạm mạng đã thay đổi theo xu hướng “công nghiệp hóa”.

Thay vì các chiến dịch lừa đảo đơn giản qua liên kết giả mạo trên một ứng dụng hay nền tảng duy nhất, tội phạm mạng hiện đại đã chuyển sang mô hình tổ chức chuyên nghiệp với các chuỗi tấn công tinh vi, có tính hệ thống và đa tầng trên toàn bộ hệ sinh thái kỹ thuật số; từ mạng viễn thông, ứng dụng nhắn tin đến các trang web giả mạo, tài khoản trung gian, hệ thống thanh toán tự động và nội dung do AI tạo ra. Chẳng hạn như vụ của nạn nhân Mohan, hoạt động lừa đảo không phụ thuộc vào cá nhân hay một nền tảng cụ thể nào mà được phối hợp trơn tru từ Google Meet sang WhatsApp rồi qua hệ thống ngân hàng.

Cho nên, việc can thiệp chủ yếu tập trung vào một nền tảng đã dần trở nên kém hiệu quả. Hiện tại, các cơ quan quản lý cũng không coi gian lận mạng như sự cố riêng lẻ mà là thách thức bao trùm toàn bộ cơ sở hạ tầng kỹ thuật số trong nước, có khả năng làm suy yếu niềm tin vào nền kinh tế trực tuyến Ấn Độ.

Để công tác ngăn chặn được hiệu quả, chuyên gia công nghệ Tejas Bharadwaj cho biết điều này đòi hỏi hành động phối hợp giữa các nhà mạng viễn thông, nền tảng công nghệ, ngân hàng, cơ quan an ninh mạng và cơ quan thực thi pháp luật, cho phép họ chia sẻ tin tình báo và chặn đứng lừa đảo trước khi nạn nhân mất tiền.

MAI QUYÊN (Theo CNA News)