Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người tiêu dùng dễ dàng đặt cơm trưa, đồ uống hay món ưa thích. Nhưng đằng sau sự tiện lợi của những cửa hàng online là không ít bất cập. Đó là khi xảy ra ngộ độc thực phẩm, ai chịu trách nhiệm và thực phẩm được bảo quản ra sao, bếp ăn ở đâu, vận chuyển thế nào?

Chia sẻ về thói quen dùng đồ ăn trực tuyến, chị Minh Ngọc, 35 tuổi, phường Cái Khế cho biết ưu tiên hàng đầu là sự tiện lợi, đánh giá từ người dùng trước, giá bán và khuyến mãi. Nếu đáp ứng đủ các tiêu chí này, chị sẽ "chốt đơn" mà ít khi quan tâm đến việc quán có các chứng nhận đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm hay không. Đối với chị đơn giản thấy ngon thì lần sau đặt tiếp, còn không hợp khẩu vị hoặc có vấn đề thì “off” (không kêu nữa).

Tuy nhiên, chị cũng cho rằng các nền tảng cần thiết lập thêm kênh tiếp nhận phản ánh dành riêng cho shipper và khách hàng. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường về an toàn thực phẩm thì cơ sở kinh doanh, người mua và shipper phải có một kênh chính thống để báo cáo thay vì chỉ biết liên hệ riêng với người bán.

Trước tình trạng thực phẩm được rao bán ngày càng phổ biến trên mạng xã hội và các ứng dụng giao hàng cũng như bán trực tiếp, UBND TP Cần Thơ đã ban hành Quyết định số 2941/QĐ-UBND về quy chế phối hợp thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố. Quy chế này quy định về hình thức, nội dung phối hợp giữa sở, ban, ngành, UBND xã, phường và các đơn vị liên quan trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố. Qua đó, tăng cường trách nhiệm và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước liên quan. Việc phối hợp dựa trên chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước đã được pháp luật quy định; không gây cản trở đến các hoạt động hợp pháp của các bên tham gia phối hợp, đảm bảo công tác quản lý nhà nước thống nhất theo từng chuyên ngành… Nói chung kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng hay bán trực tiếp không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đối với trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm cung cấp cho người tiêu dùng.

Và từ ngày 1-7-2026, hành lang pháp lý được siết chặt hơn khi Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Trong đó, việc bắt buộc xác thực danh tính người bán trên các nền tảng thương mại điện tử trung gian được xem là chìa khóa. Quy định này giúp triệt tiêu tình trạng sử dụng tài khoản “ảo”, không rõ chủ thể, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc để cơ quan chức năng nhanh chóng khoanh vùng, truy vết khi phát hiện vi phạm.

Ngoài ra, hiện nay có giải pháp khả thi nữa là kết nối VneID để truy tận gốc người bán. Theo đó, cần đưa hoạt động kinh doanh thực phẩm trực tuyến vào khuôn khổ quản lý phù hợp, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của từng bên trong chuỗi cung ứng. Cơ sở chế biến phải chịu trách nhiệm về nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến, điều kiện vệ sinh và chất lượng món ăn. Các nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng trung gian cần minh bạch thông tin người bán, kiểm tra hồ sơ theo quy định và kịp thời gỡ bỏ gian hàng vi phạm trách nhiệm của nền tảng cần được xem xét tương ứng với nghĩa vụ pháp lý và mức độ liên quan đến hành vi vi phạm. Tài xế và đơn vị giao nhận cũng phải tuân thủ các yêu cầu bảo quản thực phẩm phù hợp, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo trong quá trình vận chuyển.

Nếu chỉ yêu cầu người bán đăng tải giấy tờ lên ứng dụng mà thiếu cơ chế xác minh thực tế, chính sách dễ trở thành hình thức. Việc nền tảng nắm thông tin người bán không đồng nghĩa giấy chứng nhận an toàn thực phẩm còn hiệu lực hoặc điều kiện vệ sinh tại bếp được bảo đảm. Việc kết nối dữ liệu an toàn thực phẩm với hệ thống định danh quốc gia VNeID, trong phạm vi pháp luật cho phép, cũng có thể hỗ trợ xác minh chủ thể kinh doanh, truy xuất nguồn gốc và phục vụ điều tra khi xảy ra sự cố.

AN KHÁNH