11/07/2009 - 09:00

Xung quanh việc Trung Quốc bắt giữ lãnh đạo Rio Tinto

Văn phòng tập đoàn Rio Tinto tại Thượng Hải.
Ảnh: Reuters

Sau khi Bắc Kinh xác nhận việc bắt giữ “với những bằng chứng rõ ràng” một quản trị viên cao cấp người Úc tên Stern Hu và 3 nhân viên người Trung Quốc thuộc tập đoàn khai thác quặng mỏ Rio Tinto (liên doanh Anh- Úc) vì bị nghi ngờ đánh cắp bí mật quốc gia, gây tổn thất kinh tế nặng nề cho Trung Quốc, Thủ tướng Úc Kevin Rudd ngày 10-7 đã lên tiếng cảnh báo điều đó có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng thương mại giữa hai nước.

Phía Trung Quốc không nói rõ những bí mật quốc gia nào bị đánh cắp, nhưng theo hãng tin Anh Reuters, luật bí mật quốc gia của nước này bao gồm cả những thông tin thương mại của các công ty nhà nước. Vì thế, vụ bắt giữ trên có thể liên quan đến hành động “thất hứa” của Rio Tinto đối với tập đoàn nhôm quốc doanh Chinalco của Trung Quốc. Theo thỏa thuận đạt được hồi tháng 2-2009, Chinalco được phép đầu tư 19,5 tỉ USD vào Rio Tinto, nâng gấp đôi tỷ lệ cổ phần sở hữu từ 9% lên 18%. Tuy nhiên, các cổ đông của Rio Tinto không muốn chỉ làm ăn với một mình Chinalco và đã quyết định huy động vốn từ công ty quặng mỏ BHP Billiton đang hoạt động ở Úc. Chính phủ Úc cũng không muốn Chinalco có tiếng nói lớn hơn trong Rio Tinto do lo ngại Trung Quốc sẽ tăng cường nhập khẩu các nguồn tài nguyên khoáng sản của xứ chuột túi. Chinalco nói rằng họ cảm thấy thất vọng với quyết định của Rio Tinto. Trước đó, Trung Quốc cũng thất bại trong đàm phán với Rio Tinto về giá nhập khẩu quặng sắt. Trung Quốc yêu cầu Úc phải giảm giá 40-45%, tức cao hơn mức giảm 33-34% dành cho Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhưng Rio Tinto không chấp nhận.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tần Cương tuyên bố vụ bắt giữ trên hoàn toàn không mang động cơ chính trị vì Bắc Kinh không muốn làm tổn hại quan hệ hợp tác kinh tế-thương mại giữa hai nước. Trung Quốc hiện là bạn hàng lớn thứ hai của Úc, sau Nhật Bản, với kim ngạch nhập khẩu lên tới hơn 30 tỉ USD/năm. Năm 2008, hơn 50% hàng Trung Quốc nhập khẩu từ Úc là quặng mỏ (Trung Quốc đang xây dựng ngành công nghiệp sắt thép lớn nhất thế giới để đáp ứng nhu cầu đô thị hóa và phát triển kết cấu hạ tầng). Trung Quốc cũng là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Úc.

Về phần mình, Thủ tướng Rudd, người thông thạo tiếng Hoa và từng làm việc tại Đại sứ quán Úc ở Bắc Kinh, cũng chủ trương thắt chặt quan hệ với Trung Quốc sau khi lên nắm quyền từ tháng 11-2007. Các chuyên gia cho rằng thúc đẩy quan hệ kinh tế với Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược đối với Canberra trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, hình ảnh của một Trung Quốc quá “tham lam” và “lạm dụng” nguồn tài nguyên thiên nhiên trong những năm gần đây đã gây ra cái nhìn không thiện cảm, thậm chí là phản ứng gay gắt, của cộng đồng quốc tế, trong đó có Úc. Đây có thể là lý do khiến Rio Tinto quyết định “bội ước” với Chinalco.

PHÚC NGUYÊN (Theo Reuters, WSJ, Nytimes, Le Monde, AFP)

Văn phòng tập đoàn Rio Tinto tại Thượng Hải. Ảnh: Reuters

Chia sẻ bài viết