Liên Hiệp Quốc (LHQ) vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, đồng thời cảnh báo lạm phát có thể leo thang mạnh trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại Trung Đông ngày càng phức tạp và giá dầu mỏ liên tục tăng cao.

Iran thắt chặt kiểm soát eo biển Hormuz khiến giá năng lượng tăng cao. Ảnh: CNBC

Theo báo cáo Tình hình và triển vọng kinh tế thế giới giữa năm 2026 do LHQ công bố ngày 19-5, mức tăng trưởng GDP toàn cầu được điều chỉnh giảm từ 2,7% xuống còn 2,5%. Trong một kịch bản bất lợi, con số này có thể rơi xuống chỉ còn 2,1% - một trong những mức tăng trưởng thấp nhất trong thế kỷ này, ngoại trừ giai đoạn đại dịch COVID-19 và cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Ngòi nổ trực tiếp cho đợt điều chỉnh dự báo lần này chính là việc phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, phân bón và các sản phẩm dầu mỏ khác. Lạm phát toàn cầu theo đó được dự báo tăng lên 3,9% trong năm nay, cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với dự báo hồi đầu năm.

Khu vực Tây Á - gồm 21 quốc gia Arab, trong đó có các nước vùng Vịnh - chịu thiệt hại nặng nề nhất khi tăng trưởng kinh tế được dự báo giảm mạnh từ 3,6% năm 2025 xuống chỉ còn 1,4%, do cú sốc năng lượng kết hợp với thiệt hại cơ sở hạ tầng và sự gián đoạn nghiêm trọng trong sản xuất dầu mỏ, thương mại và du lịch.

Tại châu Âu, khu vực được đánh giá là "dễ bị tổn thương hơn" do phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, tăng trưởng của Liên minh châu Âu (EU) dự kiến giảm từ 1,5% năm 2025 xuống còn 1,1%.

Trên thực tế, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của khu vực gồm 21 quốc gia thành viên Khu vực đồng tiền chung euro chỉ tăng trưởng 0,1% trong quý đầu năm nay. Trong đó, kinh tế Pháp rơi vào tình trạng đình trệ với mức tăng trưởng 0%, còn Ý dự báo sẽ rơi vào suy thoái nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài đến hết năm 2026.

Riêng kinh tế Mỹ được đánh giá là "tương đối vững vàng" với mức tăng trưởng dự báo khoảng 2% trong năm nay, tương đương năm 2025. Tuy nhiên, nền kinh tế lớn nhất hành tinh có thể đối mặt với cú sốc lạm phát.

Ông Austan Goolsbee, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Chicago, cảnh báo giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài do xung đột Trung Đông có thể ăn sâu vào kỳ vọng lạm phát của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khi kỳ vọng lạm phát không còn ổn định, việc Fed kiểm soát giá cả mà không gây tổn hại cho tăng trưởng và việc làm sẽ trở nên khó khăn hơn.

Tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, tốc độ tăng trưởng tiêu dùng và sản xuất công nghiệp trong tháng 4-2026 đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày 18-5, doanh số bán lẻ trong tháng 4 chỉ tăng 0,2% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất kể từ tháng 12-2022, thời điểm nền kinh tế nước này còn chịu tác động nặng nề từ dịch COVID-19. Sản xuất công nghiệp cũng cho thấy dấu hiệu suy yếu, khi chỉ tăng 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái, giảm từ mức 5,7% của tháng 3. Đây là mức tăng chậm nhất kể từ tháng 7-2023.

Xung đột Trung Đông có thể kéo thu nhập thực tế từ lao động toàn cầu giảm 3.000 tỉ USD

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho biết thu nhập thực tế từ lao động có thể giảm 3.000 tỉ USD vào năm 2027 nếu giá dầu cao hơn 50% so với mức giá hồi đầu năm 2026. Báo cáo của ILO cho hay tình hình ở khu vực Trung Đông ngày càng ảnh hưởng đến việc làm, điều kiện làm việc và thu nhập, vượt ra ngoài khu vực do tác động tiêu cực của sự gián đoạn trong các tuyến vận tải và chuỗi cung ứng, sự suy giảm hoạt động du lịch và các hạn chế về di cư.

Cũng theo báo cáo trên, dòng kiều hối - nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình và cộng đồng ở các khu vực Nam và Đông Nam Á - đang bắt đầu suy yếu, với những dấu hiệu ban đầu về sự sụt giảm ở một số quốc gia.

QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)