Cuộc tấn công của nhóm vũ trang Hồi giáo Hamas nhằm vào Israel không chỉ là thất bại lớn đối với tình báo và quân sự của Nhà nước Do Thái (cũng như tình báo Mỹ), đây còn là thành công ngoạn mục của “trục kháng cự” do Iran dẫn đầu.

Khói bốc lên từ tòa nhà dân cư sau cuộc không kích của Israel. Ảnh: Getty Images

Sáng 7-10, Israel hứng chịu cuộc tấn công tên lửa chưa từng có từ Gaza. Phong trào Hamas tuyên bố sử dụng 5.000 quả đạn chỉ trong 20 phút đầu tiên của cuộc tấn công. Nhiều tay súng sau đó xâm nhập các thị trấn miền Nam Israel, gây ra bạo lực đẫm máu với dân thường cũng như binh sĩ địa phương. Tel Aviv đã đáp trả bằng các cuộc không kích vào Gaza, ít nhất 1.100 người đã thiệt mạng ở cả 2 bên.

Vụ việc diễn ra khi Israel kỷ niệm 50 năm cuộc chiến Yom Kippur, vốn do liên minh các nước Arab phát động nhắm vào Israel trong ngày lễ Đền tội Yom Kippur, ngày lễ thiêng của người Do Thái. Trong đó, các cuộc tấn công của Hamas được dàn dựng kỹ lưỡng, kéo dài cả ngày và xâm nhập sâu vào lãnh thổ Israel bằng đường bộ, biển và trên không. Nhiều chuyên gia cho rằng điều này đòi hỏi thời gian lập kế hoạch, huấn luyện lâu dài và chỉ có thể thực hiện dưới sự hậu thuẫn của Iran và nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon. Cùng với Syria, đây đều là những thành viên của cái gọi là “trục kháng cự” do Tehran dẫn đầu.

Thông điệp từ Iran

Quy mô, bản chất và khả năng tiếp diễn cuộc tấn công cuối tuần rồi có thể trở thành biểu tượng “quyền lực mới” của Hamas. Trong đó, phong trào Hồi giáo của người Palestine không chỉ cải thiện năng lực mà còn viết lại luật chơi trong khu vực khi họ chắc chắn không còn đơn độc. Nói với Hãng tin BBC, một phát ngôn viên của Hamas cho biết hỗ trợ của Iran đối với cuộc tấn công Israel là điều đáng tự hào. Tại Tehran, cố vấn quân sự hàng đầu của Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei, Rahim Safavi cũng bày tỏ ủng hộ đối với Hamas và nhấn mạnh nước này tiếp tục hỗ trợ đến khi Palestine và Jerusalem được giải phóng.

Nhận xét trên làm dấy lên suy đoán rằng Iran đang gởi thông điệp cảnh báo đối với tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Saudi Arabia - Israel. Trước đó, các nhà lãnh đạo Iran phản đối thỏa thuận do Mỹ làm trung gian với tuyên bố những quốc gia muốn bình thường hóa quan hệ với Israel đều có thể hứng chịu rủi ro lớn. Trong một bài phát biểu, ông Khamenei còn gởi thông điệp gián tiếp tới Saudi Arabia khi nói rằng quốc gia vùng Vịnh nào ủng hộ Mỹ đều “theo nhầm bên”.

Saudi Arabia, nền kinh tế lớn nhất Trung Đông dự kiến suy giảm trong năm nay do cắt giảm sản lượng dầu và đang rất cần đầu tư nước ngoài cũng như khao khát sự năng động về công nghệ của Israel. Theo đuổi chủ nghĩa ngoại giao thực dụng, Riyadh muốn từ đàm phán với Tel Aviv sẽ có được bảo đảm quốc phòng tốt hơn với Mỹ và khả năng tiếp cận năng lượng hạt nhân dân sự. Nhưng giờ đây, những tính toán có thể thay đổi trước rủi ro Hamas mở rộng căn cứ ngoài Gaza, dấy lên nguy cơ chiến tranh khu vực.

Trong bối cảnh như vậy, thảo luận quan hệ ngoại giao với Israel nhiều khả năng bị tạm dừng. Thậm chí, Saudi Arabia có thể muốn làm rõ quan điểm không thể bình thường hóa quan hệ với Tel Aviv nếu không có sự nhượng bộ với người Palestine. Đó không phải điều Israel mong đợi, nhưng phù hợp mục tiêu chiến lược dài hạn của Iran và các lực lượng họ hỗ trợ. Đối với Tehran, việc Mỹ thành công giúp kết nối Riyadh và Tel Aviv sẽ củng cố vị thế của Washington ở Trung Đông. Diễn biến này mặt khác đi ngược lợi ích của người Palestine. Do chung tôn giáo, Saudi Arabia được xem là đồng minh quan trọng với người Palestine. Việc xích lại gần Israel có thể khiến nước này chùn bước trong đấu tranh cho quyền lợi người Palestine.