Theo đuổi sự ổn định tài chính và lối sống năng động, trang tin Nikkei cho biết lượng người trong độ tuổi nghỉ hưu (từ 65 tuổi trở lên) ở Nhật Bản tiếp tục tìm việc tăng hơn gấp đôi trong thập kỷ qua. Xu hướng trên đồng thời đặt ra thách thức cho chính phủ về việc tạo môi trường phù hợp cho nhóm dân số già trong bối cảnh lực lượng lao động ngày càng thu hẹp.

Người lớn tuổi ở Nhật vẫn tiếp tục làm việc sau khi nghỉ hưu. Ảnh: Japan Times

Tọa lạc tại quận Ikebukuro ở thủ đô Tokyo, Trung tâm việc làm Hello Work cho biết họ có quầy dành riêng cho người cao tuổi. Theo đại diện của trung tâm, mỗi ngày có hơn 100 người đến đây để được tư vấn và nhiều người trong số họ có độ tuổi trung bình từ 70 đến 80. Hầu hết người lớn tuổi cần công việc để tăng thu nhập, nên đa phần họ tìm kiếm công việc cố định thay vì bán thời gian. Theo ước tính của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản vào năm 2019, để dành khoảng 139.000 USD là cần thiết cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu. Nhưng một số người Nhật không cho là đủ, đặc biệt nếu chỉ dựa vào lương hưu thì khó có thể đáp ứng nhu cầu cho cuộc sống tuổi già. Tuy nhiên, cũng có người tìm việc vì muốn tiếp tục lao động.

So với 10 năm trước, tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên tìm việc ở Nhật Bản đã tăng từ 5% lên 13%. Nếu tính cả những người từ 55 tuổi trở lên thì nhóm này chiếm 1/3 tổng số người tìm việc. Trong năm 2022, dữ liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết 52% trong nhóm dân số 65 đến 69 tuổi ở Nhật Bản tham gia thị trường lao động. Ðây là mức cao nhất trong số 37 quốc gia OECD. Tỷ lệ này ở Mỹ là 33%, Anh 26% và Ðức 20%. Trong nhóm dân số từ 70 đến 74 tuổi, tỷ lệ còn làm việc ở Nhật Bản là 34%, chỉ sau Hàn Quốc (41%). Ngoài những thay đổi về nhân khẩu học do dân số già, xu hướng người cao tuổi không nghỉ hưu một phần bị tác động bởi luật lao động đang có hiệu lực ở Nhật Bản. Từ tháng 4-2023, tuổi nghỉ hưu đối với công chức nhà nước ở trung ương và địa phương tại Nhật Bản được nâng từ 60 tuổi lên 61 tuổi. Sau đó, cứ 2 năm một lần, tuổi nghỉ hưu của công chức nhà nước sẽ được tăng thêm 1 năm cho đến khi chạm ngưỡng 65 tuổi vào tài khóa 2031.

Việc nâng tuổi nghỉ hưu là một phần trong nỗ lực của Tokyo nhằm đối phó tình trạng thiếu hụt lao động do dân số giảm và dư luận Nhật Bản đang quan tâm liệu khu vực tư nhân có động thái tương tự. Theo Nikkei, các công ty được yêu cầu tuyển dụng lao động đến 65 tuổi, nhưng với nhóm từ 65 đến 70 tuổi, họ chỉ được khuyến khích cung cấp việc làm. Hiện tỷ lệ tìm được việc làm thành công ở người Nhật lớn tuổi khá thấp. Trong dữ liệu từ ​​​​tháng 11-2023, tỷ lệ chung tìm được việc là 27% trong khi tỷ lệ ở người từ 65 tuổi trở lên là 21%. Trong bối cảnh này, người lớn tuổi muốn tiếp tục lao động phải tìm việc ở những ngành khác, phổ biến là công việc văn thư, quản lý hay dọn dẹp tòa nhà chung cư. Một số công ty trong các ngành thường xuyên thiếu lao động, chẳng hạn điều dưỡng cũng đang nỗ lực tuyển dụng thêm người cao tuổi. Theo Cơ quan nhân sự Staff Service Holdings, lượng người cao tuổi làm việc trong lĩnh vực chăm sóc điều dưỡng thông qua các dịch vụ của công ty đã tăng gấp 3 lần trong 4 năm.

MAI QUYÊN