Kinh tế

Xây nền móng phát triển công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược của quốc gia

Nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành danh mục công nghệ chiến lược mới gồm 10 nhóm công nghệ, 30 nhóm sản phẩm ưu tiên cùng 20 bài toán lớn giao cho các Bộ, ngành. Việc cơ bản hình thành đầy đủ các cấu phần nền tảng hiện nay chính là tiền đề cho bước đột phá của Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Ứng dụng máy bay không người lái trong sản xuất nông nghiệp tại TP Cần Thơ.

Bước chuyển mình

Theo ông Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, thời gian qua, Bộ tiến hành rà soát, cập nhật danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược giao cụ thể cho các Bộ, ngành thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của Tổ Công tác của Chính phủ do Bộ Khoa học và Công nghệ làm cơ quan thường trực. Bên cạnh đó, tập trung triển khai chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, đặc biệt về công nghệ chiến lược và hoàn thiện đề án Trung tâm Nghiên cứu thử nghiệm quốc gia, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia. Đáng lưu ý, việc thành lập Trung tâm quốc gia về hỗ trợ sản xuất chip bán dẫn đã đặt nền móng vững chắc cho hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn trong nước.

Một số công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược bước đầu có doanh nghiệp, viện, trường trong nước nghiên cứu, phát triển và ứng dụng như 5G, truy xuất nguồn gốc nông sản, thiết bị bay không người lái, robot, y sinh học... Đơn cử, Tập đoàn Viettel thiết kế thành công chip 5G DFE có độ phức tạp cao nhất khu vực Đông Nam Á, với năng lực xử lý 1.000 tỉ phép tính/giây trên công nghệ 28nm. Đại học Quốc gia Hà Nội ban hành danh mục 8 lĩnh vực công nghệ ưu tiên, thành lập 3 viện nghiên cứu, triển khai 12 nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Ông Lưu Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP VinSmart Future, Tập đoàn Vingroup, cho biết: “Từ thực tiễn và góc nhìn của Vingroup, chúng tôi nhận thức một vấn đề cốt lõi, đó là muốn đột phá các công nghệ chiến lược. Việt Nam phải coi AI và Big Data là hạ tầng nền của nền kinh tế. Vingroup đã đầu tư xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt quy mô hơn 350 tỉ tokens, phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn có kích thước lên tới 420 tỉ tham số và đang hình thành hệ sinh thái ứng dụng AI trong toàn Tập đoàn. Điều đó cho thấy người Việt có thể làm chủ công nghệ phức tạp nếu có mục tiêu lớn, cách tổ chức đúng và cơ chế đủ mở”.

Tăng tốc, đi vào thực chất

Bên cạnh kết quả đạt được, hiện số nhiệm vụ công nghệ chiến lược chuyển sang thử nghiệm, tạo sản phẩm và đưa ra thị trường còn ít. Việc chuyển bài toán lớn thành nhiệm vụ có sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp dẫn dắt, đơn vị sử dụng và nguồn lực bảo đảm còn chậm. Các cơ chế về đặt hàng, tài chính, đồng đầu tư, mua sản phẩm đầu tiên, thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận còn chưa đồng bộ…

Từ thực tế trên, theo ông Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan được giao chủ quản phát triển các công nghệ chiến lược rà soát 20 bài toán lớn. Từ đó, phân loại mức độ sẵn sàng và tập trung nguồn lực cho bài toán có nhu cầu, thị trường, khả năng tạo sản phẩm hoặc kết quả kiểm chứng trong năm 2026. Mỗi bài toán phải rõ cơ quan đặt hàng, chủ thể thực hiện, đơn vị tiếp nhận, sản phẩm, lộ trình làm chủ công nghệ, nguồn lực, hạ tầng thử nghiệm, tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa; nghiên cứu áp dụng theo quy định về cơ chế đặt hàng theo kết quả đầu ra, đồng tài trợ, khoán theo kết quả, Nhà nước là khách hàng đầu tiên khi đủ điều kiện.

Theo GS.TS Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, mặc dù nhiều chính sách mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo được ban hành nhưng thủ tục, quy trình hành chính vẫn cần tiếp tục rút ngắn theo hướng một cửa hay luồng xanh bên cạnh việc ưu tiên phân bổ ngân sách trực tiếp cho các đại học nghiên cứu trọng điểm. Chỉ có như vậy, các nhiệm vụ khoa học, công nghệ nói chung, các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược nói riêng mới có thể được triển khai đúng tính thời sự nhờ rút ngắn thời gian từ phê duyệt đến triển khai thực tế.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp, ông Lưu Anh Tuấn khẳng định Vingroup sẵn sàng tham gia các chương trình dữ liệu, mô hình nền tảng, hạ tầng tính toán, đào tạo nhân lực, thử nghiệm sandbox và thương mại hóa sản phẩm AI Việt Nam. Đồng thời, đề xuất 6 đột phá chiến lược nhằm phát huy hiệu quả việc tích hợp AI và Big Data để thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược của đất nước gồm: xây dựng hạ tầng dữ liệu AI quốc gia; đầu tư phát triển các mô hình AI nền tảng “Make in Vietnam”, phát triển hạ tầng tính toán AI quốc gia, đổi mới thể chế để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và thu hút nhân tài AI, thúc đẩy thương mại hóa và đưa AI Việt Nam ra toàn cầu.

Bài, ảnh: MỸ THANH

Chia sẻ bài viết

Từ khóa

Ông Vũ Hải Quân Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Xây nền móng phát triển công nghệ sản phẩm công nghệ chiến lược của quốc gia

BÌNH LUẬN