Một trái dừa sáp có giá cao ngất ngưởng đến 190.000- 195.000 đồng, vậy mà vẫn không đủ hàng để bán. Chẳng ai ngờ được từ chỗ thấy lạ lẫm, hương vị ngon rồi trồng để “ăn chơi”, cây dừa sáp lại trở thành thương hiệu đặc sản của vùng đất Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, giúp cho hàng trăm người dân nơi đây trở thành triệu phú.

“Ông hoàng” của trái cây

Những ngày lễ Vu Lan vừa qua, tôi có dịp về huyện Cầu Kè (Trà Vinh), xứ sở của trái dừa sáp độc nhất vô nhị của cả nước, được rất nhiều người ưa chuộng hiện nay. Dừa sáp những ngày này có thể dùng 4 từ “đắt như tôm tươi” để mà mô tả, bởi giá của nó lên đến 190.000 – 195.000 đồng/ trái. Đây không phải duy nhất cá biệt mà nhiều năm qua rồi, cứ đến dịp rằm tháng 7 âm lịch là dừa sáp ở đây luôn hút hàng, bán được giá cao do khách hành hương viếng chùa bái Phật tìm mua để ăn, làm quà biếu... Nắm được nhu cầu của khách hàng, ngay từ tháng 6 âm lịch, nhà vườn trồng dừa sáp đã “ém hàng” để chờ đến dịp mà bán. Anh Thạch Phu My, Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã dừa sáp Hòa Tân – Cầu Kè, phấn khởi khoe: “Hồi tháng trước giá dừa sáp chỉ ở mức 150.000 – 170.000 đồng/ trái, đến dịp rằm giá tăng lên thêm 20.000 – 30.000 đồng/trái”.

Bây giờ, người dân trồng dừa sáp ở Cầu Kè vui mừng kháo nhau dừa sáp của quê mình đã lên ngôi, là “ông hoàng” của trái cây. Bà con ví von như thế bởi hiện nay, không có loại một trái cây nào đem so sánh về số lượng, trọng lượng (một trái dừa sáp cân nặng từ 1,3 - 1,5 kg) mà bán được giá cao như dừa sáp. Hơn thế nữa, dừa sáp chưa bao giờ bị giảm giá mà cứ liên tục tăng. Tính từ năm 2005 , giá một trái dừa sáp chỉ ở mức 40.000 - 50.000 đồng, nay đã ở sát vạch 200.000 đồng.

Ông Thạch Chịa, lão nông đã hơn 85 tuổi, ở khóm 2, thị trấn Cầu Kè, có 18 cây dừa sáp trên 40 năm tuổi, cho biết, năm 1970, ông đã xin giống dừa này từ Sư cả chùa Chợ (chùa Bô-tum Sa-cao). Nhân chuyến đi Campuchia, Sư cả được thưởng thức thứ nước giải khát ngon lạ làm từ dừa sáp nên thích, mua 2 trái dừa giống về trồng. Ở thập niên 80, dừa sáp giá trị còn thua trái dừa thường, bởi không có thương lái nào mua. Người dân địa phương chỉ trồng 5 - 10 cây dừa sáp để... “ăn chơi, làm quà biếu”. Huyện Cầu Kè có nhiều điểm tổ chức Vu Lan thắng hội định kỳ hàng năm, nên khách phương xa hành hương, tham quan cũng ngày một nhiều. Một số nhà vườn đã đem dừa sáp bán cho các quán nước để chế biến làm nước uống phục vụ du khách. Với hương vị ngon, lạ khó quên nên khách đã thưởng thức cứ truyền tai nhau nên trái dừa sáp dần dần trở thành “ông hoàng” của trái cây như người dân Cầu Kè đã ví von hiện thời.

Lập vùng triệu phú dừa sáp

Trước sự hấp dẫn giá trị kinh tế của cây dừa sáp, năm 2006, các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu phát triển cây dừa sáp trên vùng đất xã Hòa Tân, huyện Cầu Kè. Viện nghiên cứu dầu và cây có dầu TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Sở Khoa học công nghệ tỉnh Trà Vinh hỗ trợ hơn 20 nông dân trồng hơn 950 cây dừa sáp trên diện tích 6 ha dừa sáp. Nhận ra một tiềm năng kinh tế sẽ rộng mở của cây dừa sáp từ việc cung ứng phục vụ cho ngành du lịch, góp phần nâng cao mức sống người dân địa phương, năm 2008, tỉnh Trà Vinh chỉ đạo huyện Cầu Kè xây dựng dự án trồng chuyên canh 50 ha dừa sáp (tương đương trồng 9.000 cây dừa) tại xã Hòa Tân. 78 hộ nông dân, hầu hết là người dân tộc Khmer ở ấp Chông Nô 1, Chông Nô 2, Chông Nô 3 được dự án hỗ trợ 60% tiền cây giống (14.000 đồng/cây giống) cho nông dân và hướng dẫn khoa học kỹ thuật trồng dừa. Nhờ đó, đến nay toàn huyện Cầu Kè đã có hơn 22.000 cây dừa sáp, trong này xã Hòa Tân có gần 17.000 cây, khoảng 30% đã cho trái.

Anh Thạch Em, ở ấp Chông Nô 1, xã Hòa Tân, phấn khởi cho biết: “Hơn 40 năm làm nghề nông, lần đầu tiên trong đời tôi mới được biết trồng cây dừa theo khoa học (VietGap), từ cách trồng, bón phân, chăm sóc,... đều ghi chép lại vào sổ sách để rút kinh nghiệm, hướng đến sản xuất an toàn, chất lượng. Nhờ tham gia mô hình này mà giờ đây tôi có vườn dừa sáp tươi tốt trồng xen chanh không hạt đang thu hoạch trái bán dư tiền đầu tư cho vườn dừa”. Năm 2008, anh Thạch Em được dự án hỗ trợ trồng 90 cây dừa sáp trên diện tích 5 công đất trồng lúa trước đây. Trong thời gian dừa còn nhỏ, anh được cán bộ kỹ thuật huyện hướng dẫn trồng xen 376 cây chanh không hạt để “lấy ngắn nuôi dài”. Sau thời gian trồng được khoảng 17 tháng, vườn chanh không hạt của anh Thạch Em đã thu hoạch từ 150 đến 200 kg chanh mỗi đợt hái trái (từ 15 đến 20 ngày thu hoạch 1 đợt). Với giá bán thời điểm thấp nhất 7.000 đồng/kg, cao nhất 25.000 đồng/kg đã đem về cho anh gần 20 triệu đồng. Theo anh Thạch Em, vườn chanh không hạt sẽ thu hoạch trong 7 năm, khi cây chanh tàn thì đến cây dừa sáp cho thu nhập. Với mô hình sản xuất của anh Thạch Em, đến nay ban điều hành dự án đã nhân rộng được trên 20 ha dừa sáp xen chanh không hạt, giúp nông dân có khoản thu nhập đáng kể.

Vườn dừa sáp rộng 0,7 ha, gồm 136 cây của gia đình ông Thạch Cộng ở ấp Chông Nô 2, trong này có 30 cây được trồng từ năm 2006, đến nay đã cho trái. Ông khoe, thường dừa sáp được trồng 5 năm tuổi mới cho trái, nhưng nhờ trồng theo qui trình VietGap chỉ 4 năm đã có một cây cho trái. Cá biệt, ông có 3 cây dừa sáp 5 năm tuổi, năm vừa rồi cho đến 147 trái sáp, bán được 15 triệu đồng. Đây là một kỷ lục chưa từng có về tỷ lệ cho trái sáp của cây dừa sáp trên đất Cầu Kè. Anh Thạch Phu My, Phó chủ nhiệm Hợp tác xã dừa sáp Hòa Tân, cho biết: “Số dừa sáp được trồng từ năm 2006 đến nay đều đã cho trái. Được ứng dụng khoa học kỹ thuật, nhất là thực hiện phương pháp thụ phấn trợ lực, dừa sáp cho tỷ lệ trái sáp tăng đến 30% so với cách trồng truyền thống trước đây. Trung bình dừa sáp trồng theo cách truyền thống chỉ cho từ 2 – 3 trái/ buồng (bình quân 10 trái/ buồng). Thấy được hiệu quả, nên bây giờ không chỉ có 78 hộ thành viên của hợp tác xã mà hàng trăm hộ ở Hòa Tân đều ứng dụng khoa học kỹ thuật trồng dừa sáp”.

Anh Thạch Phu My nhẩm tính, khi cây dừa sáp ở giai đoạn từ 7 tuổi trở lên, bình quân một năm cho khoảng 120 - 150 trái. Với hiệu quả từ việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, tỷ lệ dừa cho trái sáp đạt từ 40 – 50%, tính theo giá bán hiện thời thì mỗi cây dừa sáp cho thu nhập trên 10 triệu đồng. Con số này nếu chỉ tính mức bình quân mỗi hộ dân trồng 50 cây dừa sáp, mức thu nhập không bao lâu sẽ đưa người trồng dừa ở Hòa Tân trở thành triệu phú. Còn nếu nhân cho số lượng 17.000 ngàn cây dừa sáp hiện có của toàn xã, có lẽ phải gọi Hòa Tân là “vùng tỉ phú dừa sáp” mới xứng.

Bài, ảnh: PHÚC SƠN