Ruộng lúa của các hộ dân nêu trên bị chết khô do bị phun thuốc khai hoang tiêu hủy.

Vụ lúa đông xuân 2007-2008, 7 hộ dân tại ấp An Lợi, xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Thạnh gieo sạ lúa Jasmine 85 và sản xuất lúa giống MTL 4492 với diện tích gần 7 ha. Khi lúa chuẩn bị trổ bông thì Công ty Cổ phần Giống cây trồng (CPGCT) Miền Nam đưa lực lượng đến phun hóa chất tiêu hủy, vì cho rằng 7 hộ dân sản xuất lúa không theo kế hoạch sản xuất của công ty. Vì sao như thế?

Bức xúc vì lúa bị tiêu hủy

Đó là trường hợp của 7 hộ dân: Phan Thị Hoa, Trần Thị Tuyên, Lê Thị Mai, Võ Thị Hồng, Đặng Thị Nguyệt, Trần Văn Chuông, Nguyễn Đình Thành. Theo trình bày của 7 hộ dân này, họ là công nhân viên của Công ty Giống cây trồng Miền Nam (nay là Công ty CPGCT Miền Nam) từ năm 1989, khi công ty mới thành lập. Đến năm 2002, Công ty Giống cây trồng Miền Nam tiến hành cổ phần hóa thì các hộ dân này ngưng hợp đồng lao động và nhận khoán đất sản xuất. Bù lại, các hộ dân này giao nộp sản phẩm khi thu hoạch theo hợp đồng đã được thỏa thuận. Đồng thời, trong quá trình sản xuất công ty hỗ trợ giống, kỹ thuật sản xuất, thu mua sản phẩm...

Tuy nhiên, đến vụ đông xuân 2007-2008, các hộ dân nêu trên không ký kết hợp đồng nhận khoán đất và sản xuất lúa lai (lúa giống F1 tại lô B1 và lô B2) theo yêu cầu của công ty. Nguyên nhân, do bà con cho rằng các điều khoản ký kết hợp đồng sản xuất của công ty không phù hợp như: giao nộp sản phẩm cao (2 tấn lúa/ha/năm), giá thu mua sản phẩm còn thấp, xét ẩm độ, tạp chất quá khắt khe... Do không thể để đất trống nên 7 hộ dân này tiếp tục gieo sạ lúa Jasmine 85 (lúa lương thực) và lúa giống MTL 4492 vào khoảng giữa cuối tháng 12-2007. Đến ngày 19-2-2008, 7 ha lúa bắt đầu trổ bông thì bị Công ty CPGCT Miền Nam phun thuốc tiêu hủy với lý do: các hộ này sản xuất lúa lương thực bên cạnh các lô sản xuất giống lúa lai F1 của công ty, gây tình trạng thụ phấn hỗn tạp, cho ra sản phẩm không đạt chất lượng.

Bà Phan Thị Hoa, ngụ tại ấp An Lợi, xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Thạnh, một trong 7 hộ dân bị tiêu hủy lúa, bức xúc nói: “Lúa chúng tôi chuẩn bị trổ bông, có ruộng đang trổ chỉ khoảng vài tuần nữa là cho thu hoạch. Nhưng công ty lại tiêu hủy toàn bộ diện tích lúa của chúng tôi. Mỗi ha lúa chúng tôi đã đổ chi phí sản xuất từ 10 triệu đồng đến 13 triệu đồng. Tôi mong các ngành chức năng xem xét, giải quyết, yêu cầu công ty trả lại công bằng cho chúng tôi”.

Bà Đặng Thị Nguyệt, cũng là một trong số 7 hộ bị tiêu hủy lúa, nói: “Nếu công ty quan tâm đến quyền lợi của người dân thì 7 ha lúa của chúng tôi vẫn có cách khắc phục như dựng bạt ni-lông cách ly giữa ruộng lúa lương thực với ruộng lúa lai của công ty. Nhưng công ty cố tình không chấp nhận, trong khi biện pháp này công ty đang áp dụng. Đồng thời, chúng tôi cũng đưa ra yêu cầu cuối cùng là hủy bỏ ruộng lúa lương thực trong phạm vi 100m (phạm vi sản xuất lúa thường cách ruộng lúa lai 100m để đảm bảo chất lượng lúa lai) theo qui định của công ty. Nhưng biện pháp này cũng không được chấp nhận. Đến 4 giờ 30 phút sáng 19-2-2008, 7 ha lúa của chúng tôi bị công ty phun thuốc khai hoang tiêu hủy”.

Không còn giải pháp khác?

Theo Công ty CPGCT Miền Nam, vụ đông xuân 2007-2008, công ty đăng ký triển khai mô hình sản xuất hạt giống lúa lai F1 với Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia là 300ha. Trong đó, 100ha được triển khai sản xuất tại xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Thạnh do Trại Giống cây trồng Cờ Đỏ (thuộc Công ty CPGCT Miền Nam) quản lý. Những lô đất của 7 hộ dân nêu trên nằm trong kế hoạch sản xuất giống lúa lai F1 của công ty. Tuy nhiên, khi triển khai thực hiện thì 7 hộ dân này không sản xuất giống lúa lai mà sản xuất lúa lương thực.

Ông Nguyễn Hoàng Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Công ty CPGCT Miền Nam, cho biết: “Các hộ này chấm dứt hợp đồng nhận khoán đất ở lô B1, B2 vào ngày 22-12-2007. Để bà con tiếp tục ký hợp đồng với Công ty và sản xuất giống lúa lai, chúng tôi áp dụng nhiều biện pháp ưu đãi như hỗ trợ vốn sản xuất (không hoàn lại) 1,1 triệu đồng/ha, cho mượn thêm 7 triệu đồng bổ sung vốn sản xuất, hỗ trợ giống, kỹ thuật sản xuất... Sau khi thu hoạch, nếu bà con không đạt sản lượng 1,5 tấn/ha chúng tôi sẽ bù lỗ. Đồng thời, công ty thu mua sản phẩm với giá 11.000 đồng/kg. Qua đó, nhiều bà con tái ký hợp đồng nhận khoán và sản xuất giống lúa lai với công ty. Còn một số hộ chưa thống nhất, trong đó có 7 hộ dân này”.

Ông Nguyễn Hoàng Tuấn cũng cho biết thêm: “1 ha ruộng lúa sản xuất giống lúa lai cho ra sản phẩm 3 tấn. Sản phẩm tạo ra sẽ phân bổ cho đơn vị sản xuất, nông dân trong cả nước gieo trồng, với số lượng 30kg giống lúa lai F1 gieo sạ được 1 ha. Do đó, nếu chúng tôi giữ lại ruộng lúa lương thực bên cạnh ruộng sản xuất giống lúa lai F1 thì sản phẩm tạo ra và phân bổ cho người sản xuất sẽ gây hậu quả nghiêm trọng, lúa gieo trồng chất lượng không đảm bảo, năng suất thấp, thậm chí lúa không ra bông...”.

Theo ông Võ Văn Sỹ, Quyền Giám đốc Trại Giống cây trồng Cờ Đỏ: Gieo sạ lúa lương thực cạnh các ruộng sản xuất giống lúa lai sẽ xảy ra tình trạng thụ phấn giữa lúa lương thực và cây mẹ của giống lúa lai, tạo ra sản phẩm không đạt độ thuần. 7 hộ dân nêu trên gieo sạ lúa lương thực cùng khoảng thời gian với các ruộng lúa sản xuất giống lúa lai, do đó thời gian trổ bông cùng một lúc và tình trạng thụ phấn hỗn giao giữa 2 ruộng lúa sẽ xảy ra.

Vì những lý do trên Công ty CPGCT Miền Nam quyết định tiêu hủy 7 ha lúa lương thực của các hộ dân nêu trên. Đồng thời, Trại Giống cây trồng Cờ Đỏ và Công ty CPGCT Miền Nam có nhiều văn bản, báo cáo đến các ngành chức năng huyện Vĩnh Thạnh và TP Cần Thơ.

Ngày 4-2-2008, Thanh tra TP Cần Thơ có Công Văn số 13/TTr báo cáo, đề xuất UBND thành phố giải quyết vướng mắc ở Trại Giống cây trồng Cờ Đỏ. Công văn nêu rõ: “Công ty CPGCT Miền Nam kết hợp cùng UBND huyện Vĩnh Thạnh thông báo chấm dứt hợp đồng đối với các hộ tự ý gieo sạ lúa lương thực xen kẽ với lúa lai, không thực hiện theo quy hoạch, kế hoạch sản xuất của công ty và yêu cầu các hộ đó phải tự phá bỏ...”. Cùng ngày UBND thành phố cũng ban hành Công văn số 860/UBND-NC thống nhất phương án đề xuất của Thanh tra TP Cần Thơ tại Công văn số 13/TTr ngày 4-2-2008.

Theo đề nghị của UBND huyện Vĩnh Thạnh, Công ty CPGCT Miền Nam thống nhất hỗ trợ 5 triệu đồng cho từng hộ dân tự phá hủy lúa lương thực sản xuất xen kẽ lúa lai trước ngày 17-2-2008. Đồng thời, Ban hòa giải của huyện (gồm các ngành tư pháp, công an, thanh tra, viện kiểm sát, y tế...) kết hợp cùng công ty thuyết phục, giáo dục, yêu cầu 7 hộ dân nêu trên tự phá bỏ lúa. Tuy nhiên, đến thời gian này, 7 hộ dân vẫn không phá hủy lúa nên công ty ban hành thông báo cưỡng chế vào ngày 19-2-2008.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Sau khi Công ty CPGCT Miền Nam tiến hành cưỡng chế, tiêu hủy lúa của 7 hộ dân trên thì bà con tiếp tục khiếu nại đến UBND huyện. Chúng tôi có giải thích và hướng dẫn bà con gởi đơn khiếu kiện đến Tòa án nhân dân huyện xem xét, giải quyết theo đúng pháp luật”.

* * *

Sản xuất trên đất chưa ký hợp đồng nhận khoán và không theo kế hoạch của Công ty CPGCT Miền Nam là việc làm không đúng. Việc tiêu hủy ruộng lúa của các hộ do sản xuất không theo kế hoạch, làm ảnh hưởng đến chất lượng giống lúa lai F1 của Công ty CPGCT Miền Nam là việc bắt buộc. Tuy nhiên, nông dân cực khổ, phải chịu “một nắng, hai sương” mới có hạt gạo để ăn. Nông dân vốn đã khó khăn, nay gặp cảnh này càng thêm khó khăn hơn. Thiết nghĩ, do nhận thức chưa tới nên các hộ chủ quan sản xuất lúa lương thực bên cạnh ruộng sản xuất giống lúa lai F1 của công ty dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Vì vậy, Công ty CPGCT Miền Nam cũng nên xem xét, giải quyết mức hỗ trợ tiêu hủy phù hợp giúp các hộ nông dân này ổn định cuộc sống.

• Bài, ảnh: HÀ VĂN