Từ những chuyến du lịch xa xỉ “một lần trong đời” cho tới các kỳ nghỉ cuối tuần chi phí rẻ ở châu Âu, giá cả tăng cao do cuộc xung đột Trung Đông đe dọa kéo giảm đà tăng trưởng của thị trường du lịch toàn cầu vốn đang bùng nổ.

Hãng Spirit Airlines đã khép lại hành trình 34 năm hoạt động. Ảnh: Getty Images

Trong nhiều thập kỷ, chi phí hàng không tương đối thấp đã biến việc đi máy bay từ đặc quyền của giới nhà giàu thành lựa chọn phổ biến của người bình thường. Nó dễ dàng đến mức phần lớn các gia đình phương Tây hiện coi du lịch bằng đường hàng không ít nhất một chuyến mỗi năm là điều hiển nhiên.

Ryanair, “ông vua” hàng không giá rẻ của châu Âu, từng tự hào rằng hành khách có thể bay xuyên lục địa với chi phí còn thấp hơn cả tiền gửi xe tại một trong số sân bay khu vực mà hãng phục vụ.

Tuy nhiên, hiện nay, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đã đẩy ngành hàng không vào một đợt gián đoạn mới, với những tác động dây chuyền lan rộng khắp thế giới. Ngay cả những “đại gia” hàng không vùng Vịnh - như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways - cũng không ngoại lệ. Trong những tuần đầu tiên của xung đột, không phận khu vực bị đóng cửa đã khiến lượng khách sụt giảm và các hãng này phải cho máy bay nằm đất.

Nhưng với phần lớn các hãng hàng không toàn cầu, tác động lớn nhất từ cuộc chiến không phải giao tranh mà là giá nhiên liệu máy bay tăng gấp đôi. Khoảng 40% lượng nhiên liệu hàng không của châu Âu đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đã bị phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2. Khi công bố kết quả kinh doanh kể từ khi xung đột bắt đầu, nhiều hãng đều cảnh báo rằng chi phí tăng cao sẽ xóa sạch một phần hoặc toàn bộ lợi nhuận của họ trong năm nay.

Để ứng phó, ngành hàng không đã hủy hàng ngàn chuyến bay bởi sẽ bị lỗ nếu sử dụng nhiên liệu đắt đỏ hơn. Đầu tháng này, hãng hàng không giá siêu rẻ của Mỹ là Spirit Airlines đã phá sản, trở thành vụ sụp đổ đầu tiên trong làn sóng phá sản lan rộng khắp toàn cầu theo như dự báo của giới lãnh đạo ngành.

Sau Spirit Airlines, nhiều người tự hỏi ai sẽ phá sản tiếp theo. Tại Mỹ, những lo ngại đang bủa vây 2 đối thủ của Spirit là JetBlue và Frontier Airlines, trong khi Wizz Air của Hungary cũng gặp điều tương tự.

“Ngành hàng không thường xuyên gặp rất nhiều vấn đề. Chúng tôi đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng, từ vụ khủng bố 11-9 đến đại dịch COVID-19. Và đây là đại dịch COVID tiếp theo”, Andrew Lobbenberg, chuyên gia phân tích hàng không của công ty Barclays (Anh), nhận định. Ông dự báo sẽ có thêm các vụ phá sản, sáp nhập và quá trình “loại biên máy bay cũ” diễn ra nhanh hơn.

Tất cả những điều này sẽ khiến ngành hàng không mạnh hơn, nhưng đồng thời làm suy yếu các yếu tố cạnh tranh vốn giúp giữ giá vé ở mức phải chăng, làm dấy lên khả năng kỷ nguyên du lịch hàng không giá rẻ có thể sắp kết thúc.

Nếu chi phí tiếp tục tăng và khi các hợp đồng phòng hộ nhiên liệu của các hãng hết hiệu lực, ngày càng nhiều đường bay sẽ trở nên không còn khả thi về mặt tài chính. Các chuyến bay sẽ bị cắt giảm, đẩy cao chi phí cố định trên mỗi chuyến đối với các hãng hàng không và buộc họ phải tiếp tục tăng giá vé để bù đắp, từ đó khiến hành khách nản lòng hơn.

Đồng thời, chiến tranh kéo dài sẽ khiến các hộ gia đình phải vật lộn với giá xăng và thực phẩm tăng cao, để rồi cuối cùng tác động dây chuyền đến chi tiêu cho du lịch.

HẠNH NGUYÊN (Theo Financial Times)