Trung Quốc đang nuôi tham vọng vượt qua Mỹ trở thành “siêu cường ngoại giao” khi số lượng đại sứ quán, lãnh sự quán nước này ngày càng nhiều hơn so với Washington.

Viện Lowy (Úc) đã khảo sát và lập bản đồ về quy mô, phạm vi hoạt động của 61 mạng lưới ngoại giao. Trong đó bao gồm đại sứ quán, lãnh sự quán, phái đoàn thường trực cùng những vị trí ngoại giao khác của các nước thuộc Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và nhiều quốc gia châu Á.

Đại sứ quán Trung Quốc tại thủ đô Canberra, Úc. Ảnh: ibitimes

Theo nghiên cứu viên Bonnie Bley, nhìn vào nơi các nước đầu tư nguồn lực và xây dựng cơ sở hạ tầng ngoại giao có thể thấy được đâu là chính sách được họ ưu tiên. Tính đến nay, Trung Quốc đang điều hành mạng lưới lớn nhất gồm 276 vị trí đại diện ngoại giao trên toàn cầu và lần đầu tiên vượt qua Mỹ khi nhiều hơn 3 đại diện. Trung Quốc hiện có 96 lãnh sự quán trong khi Mỹ là 88. Mối quan tâm lớn hơn của Bắc Kinh đối với lợi ích kinh tế-ngoại giao còn được phản ánh qua việc họ tiếp tục lập thêm 5 vị trí đại diện ngoại giao trong hai năm qua. “Chiến thắng” của Trung Quốc một phần có “sự đóng góp” của Đài Loan khi hàng loạt quốc gia đồng minh của vùng lãnh thổ này chuyển sang thiết lập quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh.

Trong khi đó, Mỹ được cho đang trong thời kỳ “lấp lửng” với sự hiện diện ngoại giao bị đánh giá thu hẹp từ năm 2017. Đặc biệt sau khi đóng cửa lãnh sự quán ở St.Petersburg (Nga) vào năm 2018, chính quyền Tổng thống Donald Trump đến nay chưa công bố vị trí mới nào. Ngoài ra, cựu đại sứ Mỹ tại Ukraine trong phiên điều trần gần đây tiết lộ chỉ 73% các vị trí quan trọng trong Bộ Ngoại giao Mỹ được lấp đầy và hầu hết những “lỗ hổng” này đều trong thời kỳ khủng hoảng.

Tuy vượt qua Mỹ, nhưng bà Bley cho biết số lượng cơ quan ngoại giao phản ánh sức cạnh tranh hơn là tầm ảnh hưởng của Trung Quốc. Theo đó, Washington vẫn sắm vai trò trung tâm hoạt động ngoại giao toàn cầu và là nơi quan trọng khi các quốc gia muốn lập cơ quan đại diện. Ở Mỹ hiện có 342 đại sứ quán và lãnh sự quán của 61 quốc gia (được khảo sát), trong khi Trung Quốc xếp thứ nhì với 256. Theo bà Bley, ảnh hưởng ngoại giao của Mỹ phát triển qua hàng chục năm và sẽ không dễ bị thay đổi trong một nhiệm kỳ tổng thống. Dù vậy, việc ông Trump rời bỏ các sáng kiến đa phương như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, thỏa thuận hạt nhân Iran hay hiệp định Paris về biến đổi khí hậu có thể đe dọa tầm ảnh hưởng của cường quốc số 1 thế giới.

Ngoài sự “trỗi dậy” của Trung Quốc, báo cáo của Viện Lowy cho thấy quy mô mạng lưới ngoại giao của Pháp xếp thứ 3 trong khi Nhật Bản vượt qua Nga tiến lên vị trí thứ 4 giữa thời điểm cán cân quyền lực khu vực đang thay đổi. Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhảy lên hạng 6 sau nỗ lực mở rộng quan hệ với nhiều nước nằm ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bên cạnh chiến lược tập trung vào châu Phi và Mỹ Latinh.

Trong khi nhiều quốc gia tiếp tục phát triển mạng lưới ngoại giao, Úc bị đánh giá “giậm chân tại chỗ” và đứng cùng Bỉ ở vị trí 27 dù dân số nhiều hơn gấp đôi và quy mô kinh tế gần gấp 3 lần.

Trong bảng xếp hạng lần này, Anh đặc biệt gây bất ngờ khi rơi khỏi tốp 10 nước có mạng lưới ngoại giao lớn nhất thế giới. Luân Đôn từng tuyên bố tầm nhìn “nước Anh Toàn cầu” và lên kế hoạch mở thêm 3 đại diện ngoại giao ở Thái Bình Dương, nhưng chiến lược này được cho khởi động quá chậm chạp và hệ quả là Anh bị tụt từ vị trí thứ 9 xuống thứ 11.

MẠNH TRƯỜNG (Theo Guardian)