Gặp Tùng, ngụ ấp Thới Thuận A, xã Tân Thạnh, huyện Thới Lai (TP Cần Thơ), ngay trên bờ ruộng dưa hấu đang thu hoạch, Tùng nói: "Ngày xưa dưa hấu chỉ có vào dịp Tết, lúc tiết trời cuối đông ít mưa gió, trời ấm áp dây dưa mới chịu, nên nông dân tranh thủ trồng dưa hấu Tết, mỗi năm chỉ một lần. Nay với khoa học nhân, ghép những giống dưa hấu có thể trồng quanh năm ở miệt đồng bằng". Nhân vụ thứ hai của lúa thường đối mặt với nắng hạn kéo dài, nhiều sâu bệnh nên năng suất không cao. Tùng rủ Nguyễn Văn Hí, Sung mướn thêm đất, tổng cộng non hai héc-ta, hùn nhau trồng dưa nghịch mùa trên đất ruộng. Dưa hấu chỉ có hai tháng tức 60 ngày thu hoạch. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, ít mưa nên dây dưa phát triển tốt. Với năng suất thu hoạch bình quân được 3 tấn trái/công. Thương lái đến tận ruộng dưa cân trót lọt với giá 2.400đồng/ký.

Cân dưa hấu cho thương lái sau khi thu hoạch tại ruộng dưa Tân Thạnh, huyện Thới Lai, TP Cần Thơ.

Nguyễn Văn Hí tỏ vẻ không hài lòng với thời giá này, nói: "Năm rồi giá dưa 4.000 đồng/ký nên tụi con lời nhiều. Năm nay với giá này, lời không bao nhiêu. Tính trừ hết chi phí: tiền mướn đất, tiền công, phân, thuốc… mỗi công còn lời khoảng 2,7 triệu đồng. Hai héc-ta lời khoảng 54 triệu đồng, chia ra cho ba đứa, mỗi đứa cũng được ngon ngót 18 triệu đồng. Tùng chia sẻ thêm: Đây là dưa hấu "quẹt", bởi khi thu hoạch lúa vụ đông xuân xong, lúc mặt đất còn ướt, người ta dùng ngón tay quẹt mặt đất cho có đường kẻ rồi bỏ hột dưa xuống kẻ đó, bỏ tro trấu lên, chờ hai tháng thu hoạch. "Nói vậy mà không phải dễ ăn đâu chú ơi, phải nắm vững kỹ thuật trồng dưa, biết các thứ bệnh của dưa, nếu gặp thời tiết thay đổi, mưa gió bất thường thì phải biết cách xử lý giúp cho dây dưa không bị úng, thúi. Cưng dây dưa như cưng trứng mỏng, chăm sóc dây dưa hơn các cô gái chăm sóc da mặt. Mỗi ngày tưới nước sửa từng dây dưa cho nó bò thẳng đúng hướng đã định. Tới khi nụ hoa đã đậu trái phải săm soi, sửa từng trái không cho méo, không bị sâu vẽ bùa trên trái làm da dưa sần sùi xấu đi, thương lái chê. Tính dưa hấu rất khó hơn trong các loại dây ăn quả khác, chỉ trở gió bất thường hoặc có sương muối thì dây dưa cất ngọn, trong nghề thường gọi "bắn máy bay" hoặc "múa lân" - đọt dây dưa tủa ra như đầu lân thì khó trị lắm! Trồng dưa mà tụi cháu luôn hồi hộp với thời tiết bởi vốn bỏ ra gần 4 triệu đồng trên mỗi công".

Nói thì nói vậy chớ phải nắm chắc phần thắng mới dám bỏ công hai tháng trời, miệt mài ngoài đồng ruộng với số vốn không nhỏ, và sự rủi ro cũng khá cao. Tôi hỏi Tùng: "Sao dưa nghịch mùa không thấy trái lớn, tại giống hay do nguyên nhân nào khác?". Tùng trả lời: "Nếu như chọn để dây một trái thì dưa cũng lớn như dưa Tết. Mà mùa này dưa lớn khó bán, nên tụi con để dưa "bầy", có nghĩa là đậu trái bao nhiêu tụi con để hết. Do vậy dưa chỉ có từ 1 ký đến 3 - 4 ký, về chất lượng dưa ngon ngọt như thường, nên người ta dễ mua, dễ ăn". Tùng nói mà cười khà, nụ cười lung linh dưới nắng trưa hè trên cánh đồng Tân Thạnh.

Với cách trồng dưa hấu "quẹt" trên đất ruộng, trong hai tháng chịu khó chăm sóc ruộng dưa, thanh niên nông nhàn được số tiền kha khá. Bên cạnh đó, còn giúp cho một số lao động nhàn rỗi ở nông thôn có công ăn việc làm, vừa cải tạo được ruộng đất tốt cho vụ sau. Hay cho dưa dấu nghịch mùa!

Bài, ảnh: NHẬT HỒNG