KỲ CUỐI: Khát vọng Tây Đô: Khơi nguồn tri thức, định vị đầu tàu chiến lược

Sau hành trình mở rộng kết nối và thẳng thắn nhận diện những điểm nghẽn cốt lõi, TP Cần Thơ đang hướng tới một sứ mệnh lớn hơn: Trở thành cửa ngõ hội nhập quốc tế (HNQT) thực chất của cả vùng ĐBSCL. Khát vọng ấy không chỉ mở ra dư địa phát triển cho riêng một đô thị, mà còn đặt lên vai Tây Đô trọng trách dẫn dắt, kết nối và tạo động lực tăng trưởng mới cho cả vùng trong bối cảnh HNQT ngày càng sâu rộng.

Tái định vị vị thế hạt nhân và bệ phóng cơ chế chiến lược

Kỳ vọng lớn nhất của cộng đồng doanh nghiệp là nông thủy sản ĐBSCL sẽ được chế biến, đóng gói, giao dịch và kết nối xuất khẩu trực tiếp ngay tại Cần Thơ, thay vì phải qua nhiều khâu trung chuyển rườm rà như hiện nay. Đó là hình ảnh về tương lai phát triển bền vững mà TP Cần Thơ đang nỗ lực hướng tới. Trong tiến trình phát triển của Tây Nam Bộ, Cần Thơ luôn được xác định là hạt nhân trên nhiều lĩnh vực cốt lõi từ kinh tế, thương mại, giáo dục, y tế đến khoa học - công nghệ. Tuy nhiên, trước những đòi hỏi khắt khe từ thị trường, vai trò thủ phủ của một đô thị không còn được đo đếm bằng quy mô dân số hay giá trị sản xuất đơn thuần. Thước đo thực chất là năng lực tạo sức lan tỏa, khả năng kết nối hiệu quả các nguồn lực quốc tế và dẫn dắt sự phát triển chung của toàn vùng.

Đoàn công tác Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đến tham quan hoạt động sản xuất tại Công ty CP Hoàng Minh Nhật. Sự kiện không chỉ là quan tâm của các đối tác quốc tế với doanh nghiệp của Cần Thơ mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác.

Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, kết hợp cùng Nghị quyết số 45-NQ/TW và các cơ chế, chính sách đặc thù do Quốc hội, Chính phủ ban hành đang mở ra những cơ hội mang tính lịch sử cho thành phố. Đây là dư địa lớn để Cần Thơ chủ động tái cấu trúc không gian kinh tế, phát huy tối đa lợi thế địa phương hình thành nên các cực tăng trưởng mới gắn liền với công nghiệp chế biến sâu, logistics hiện đại, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao.

Khi mạng lưới cao tốc trục dọc, trục ngang của ĐBSCL hoàn thiện, kết nối đồng bộ cùng hệ thống cảng biển, cảng hàng không và các khu công nghiệp mới, Cần Thơ đứng trước cơ hội lớn để trở thành hạt nhân điều phối sản xuất, thương mại, logistics và đổi mới sáng tạo toàn vùng. Không chỉ gia tăng quy mô kinh tế, thành phố còn có dư địa tái định vị vai trò trong cấu trúc phát triển quốc gia - chuyển dịch mạnh mẽ từ một trung tâm hành chính, thương mại nội vùng để vươn mình thành đầu mối HNQT, kết nối trực tiếp các nguồn lực toàn cầu với vùng ĐBSCL. Những tín hiệu tích cực từ hoạt động đối ngoại và xúc tiến đầu tư đang được hiện thực hóa sinh động bằng các chương trình hợp tác mang tầm vóc toàn cầu, không chỉ mang lại nguồn vốn to lớn mà còn nâng cao vị thế chiến lược của Cần Thơ trong mạng lưới liên kết kinh tế khu vực.

Một trong những định hướng chiến lược trọng điểm, được kỳ vọng tạo đột phá cho toàn vùng là dự án xây dựng Trung tâm Liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản vùng ĐBSCL tại Cần Thơ. Đây không chỉ là công trình hạ tầng kỹ thuật đơn thuần, mà là bước đi cốt lõi nhằm thiết lập mối gắn kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến, dịch vụ logistics và thị trường quốc tế. Nhận định về tầm quan trọng của mô hình này, ông Lê Quang Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, khẳng định: Dự án sẽ trở thành động lực mới để tổ chức lại chuỗi giá trị nông nghiệp Tây Nam Bộ theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản và tạo điều kiện thuận lợi nhất để ĐBSCL tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhìn từ góc độ quản lý xuất nhập khẩu, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, phân tích: Cùng với tập trung phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn, Cần Thơ cần phát huy tối đa vai trò trung tâm liên kết vùng. Địa phương phải tăng cường hợp tác toàn diện với các tỉnh lân cận để xây dựng hệ sinh thái logistics hiệu quả, đồng bộ và bền vững. Đồng thời, thành phố cần chủ động thu hút các tập đoàn kinh tế lớn đầu tư vào khâu chế biến sâu nông thủy sản nhằm xóa bỏ thực trạng xuất khẩu thô, từ đó nâng tầm giá trị hàng hóa của vùng.

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa VSIP Cần Thơ và Công ty Thép Miền Nam, mở ra triển vọng hợp tác cụ thể trong phát triển công nghiệp và hạ tầng trong thời gian tới.

Đột phá từ hạ tầng tri thức, định vị đầu tàu chiến lược

Từ góc độ doanh nghiệp sản xuất trực tiếp, ông Nguyễn Văn Nhựt, Tổng Giám đốc Công ty CP Hoàng Minh Nhật, thẳng thắn nhìn nhận tương lai xuất khẩu nông sản ĐBSCL không nằm ở việc tăng khối lượng thuần túy, mà cốt lõi phải tạo ra hàm lượng giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Với vai trò hạt nhân, Cần Thơ hội đủ điều kiện trở thành đầu mối chế biến sâu, quản lý logistics và giao thương quốc tế của toàn vùng. Ông Nhật nhấn mạnh: “Hội nhập không chỉ là đưa hàng hóa ra thế giới mà còn là đưa thương hiệu nông sản Việt Nam tham gia vào những mắt xích có giá trị cao hơn”.

Nếu giai đoạn trước Cần Thơ mới dừng ở vai trò trung tâm hành chính vùng, thì nay yêu cầu đặt ra cao hơn: Trở thành cửa ngõ hội nhập quốc tế của cả ĐBSCL. Tây Đô phải là nơi trung chuyển, kết nối nguồn lực toàn cầu với nhu cầu nội vùng; là điểm đến của các nhà đầu tư, tổ chức quốc tế; đồng thời là bệ phóng đưa doanh nghiệp, sản phẩm và tri thức miền Tây vươn ra thế giới. Nhấn mạnh sứ mệnh này, ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI Chi nhánh ĐBSCL, cho rằng, toàn vùng đang rất cần một cực tăng trưởng đủ mạnh để tạo động lực bứt phá, trong đó Cần Thơ phải thực sự thủ vai đầu tàu chiến lược. Thành phố cần sớm hiện thực hóa các định hướng lớn về trung tâm liên kết tiêu thụ nông sản nhằm tối ưu hóa sức hút dòng vốn đầu tư.

Bên cạnh môi trường đầu tư, yếu tố con người tiếp tục giữ vai trò quyết định đến sự thành bại của tiến trình hội nhập. Để giải quyết bài toán thiếu hụt lao động chất lượng cao, ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, khẳng định, đây là một trong ba khâu đột phá chiến lược của thành phố giai đoạn 2025-2030. Theo đó, nhằm hội nhập sâu và bền vững vào nền kinh tế toàn cầu, Cần Thơ phải tập trung nguồn lực đào tạo đội ngũ có trình độ, đáp ứng toàn diện yêu cầu từ các ngành kinh tế mới và lĩnh vực công nghệ cao.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang cạnh tranh dựa trên trí tuệ, các trụ cột về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới mang tính quyết định. Với lợi thế là trung tâm công nghệ lớn nhất vùng, Cần Thơ sở hữu điều kiện thuận lợi để đi đầu xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại vào nông nghiệp, logistics, công nghiệp chế biến và các ngành kinh tế số. Theo Bí thư Thành ủy Cần Thơ Lê Quang Tùng, giai đoạn mới, thành phố không chỉ phát triển cho riêng mình mà phải gánh vác vai trò dẫn dắt toàn vùng ĐBSCL về các động lực tăng trưởng dựa trên tri thức. Điều đó đòi hỏi TP Cần Thơ phải chủ động tăng cường liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và viện trường; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để tiếp nhận các mô hình và công nghệ tiên tiến trên thế giới.

*  *  *

HNQT không phải là đích đến, mà là hành trình liên tục đổi mới để thích ứng và vươn lên. Trên hành trình ấy, Cần Thơ không chỉ mang theo khát vọng của một đô thị trung tâm, mà còn gánh vác sứ mệnh mở rộng không gian phát triển cho toàn vùng, xóa nhòa tư duy cục bộ "tỉnh tôi" để cùng hòa vào tư duy "vùng chúng ta". Từ những cánh đồng lúa, những vùng cây trái, thủy sản bạt ngàn của ĐBSCL, dòng hàng hóa đang tìm đường kết nối thẳng vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ các giảng đường, viện nghiên cứu và trung tâm sáng tạo, nguồn tri thức mới đang được khơi dòng để kiến tạo nền kinh tế số. Và từ chính Cần Thơ, một biểu tượng mới đang định hình: Cửa ngõ hội nhập của vùng ĐBSCL - tự tin đưa toàn vùng bước ra thế giới.

NAM HƯƠNG