Với hơn 72km bờ biển, 3 cửa sông lớn: Trần Đề, Định An, Mỹ Thanh và hơn 43.700ha bãi bồi ven biển, vùng biển TP Cần Thơ có hệ sinh thái mặn - lợ phong phú, là nơi sinh trưởng của nhiều loài thủy sản có giá trị. Tuy nhiên, việc khai thác thủy sản không đúng quy định vẫn còn xảy ra, do đó ngành chức năng tập trung đẩy mạnh kiểm soát. Bên cạnh đó, thành phố đã và đang có những kế hoạch tái tạo nguồn lợi và khai thác thủy sản hiệu quả, bền vững.

Kiểm tra ngư cụ đánh bắt đối với tàu khai thác hải sản gần bờ.

Siết chặt kiểm soát

Trên vùng biển gần bờ và xa bờ của TP Cần Thơ, mỗi ngày có nhiều phương tiện tập trung khai thác thủy sản. Một số trường hợp sử dụng phương tiện tự chế gắn động cơ hoạt động trên bãi bồi, khu vực cửa sông; thu gom cả thủy sản chưa đến tuổi khai thác, có nguy cơ làm suy giảm nguồn lợi, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, rừng phòng hộ ven biển và an ninh, trật tự trên biển.

Từ thực tế đó, các lực lượng chức năng thành phố phối hợp tuần tra, kiểm tra giấy phép, nghề khai thác, loại ngư cụ, nhật ký khai thác và vị trí hoạt động của phương tiện, nhằm kịp thời phát hiện những phương tiện sử dụng ngư cụ có tính tận diệt, khai thác thủy sản chưa đến tuổi hoặc hoạt động sai khu vực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng Biên phòng, Công an, Quân sự, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư và chính quyền địa phương phối hợp tổ chức 15 cuộc tuần tra trên biển, kiểm tra, kiểm soát gần 2.100 phương tiện với gần 11.500 thuyền viên, trong đó có 700 phương tiện ngoài thành phố với gần 4.000 thuyền viên. Qua đó, phát hiện 83 vụ, 85 đối tượng sử dụng xung điện đánh bắt thủy sản; xử phạt 21 vụ, 21 đối tượng với số tiền trên 87 triệu đồng; tiếp tục xác minh, làm rõ 62 vụ. Công an thành phố cũng đã khởi tố 1 vụ về hành vi hủy hoại nguồn lợi thủy sản.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng chú trọng tuyên truyền, giáo dục để chủ phương tiện và ngư dân nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong khai thác hải sản. Ông Lê Văn Hóa, ngụ xã Trần Đề, chia sẻ: “Quá trình khai thác hải sản tôi có ký cam kết không sử dụng ngư cụ cấm, khi đánh bắt cá nhỏ sẽ thả về môi trường để bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Thời gian qua, tàu của tôi luôn chấp hành tốt”.

Giảm áp lực khai thác, tăng khả năng phục hồi

Theo Kế hoạch số 200/KH-UBND của UBND TP Cần Thơ thực hiện chương trình quốc gia về bảo vệ, phát triển, tái tạo nguồn lợi và khai thác thủy sản hiệu quả, bền vững đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu cắt giảm 10% hạn ngạch giấy phép khai thác thủy sản vùng khơi so với năm 2025. Đồng thời xác định 100% hạn ngạch tàu khai thác vùng biển ven bờ, vùng lộng thuộc phạm vi thành phố quản lý. Đáng chú ý, TP Cần Thơ đặt mục tiêu chấm dứt các nghề khai thác mang tính hủy diệt nguồn lợi, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái biển.

Đối với vùng ven bờ và vùng lộng, thành phố định hướng tổ chức, sắp xếp lại tàu thuyền, nghề khai thác phù hợp với quy hoạch; chuyển đổi những nghề xâm hại nguồn lợi sang nghề ít tác động hơn, đồng thời phát triển các mô hình sinh kế thay thế cho cộng đồng ngư dân. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là 100% xã, phường ven biển tham gia hoạt động thả tái tạo nguồn lợi thủy sản vào vùng nước tự nhiên, tổ chức ít nhất 1 đợt thả cá tái tạo nguồn lợi tại khu vực nội đồng mỗi năm.

Ông Lư Tấn Hòa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Cần Thơ, cho biết để nguồn lợi có thể phục hồi, việc kiểm soát phải được thực hiện xuyên suốt từ trước khi tàu rời bến, trong quá trình hoạt động trên ngư trường đến khi cập cảng và đưa sản phẩm ra thị trường. Kế hoạch của thành phố xác định tăng cường kiểm soát tàu cá theo hạn ngạch giấy phép; xử lý nghiêm tàu “3 không”; kiểm soát tàu hoạt động sai vùng, sai tuyến. Áp dụng nhật ký khai thác điện tử, hệ thống quản lý cảng cá và theo dõi tàu ra vào cảng.

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản hôm nay chính là bảo vệ sinh kế của ngư dân ngày mai. Cộng đồng ngư dân được xác định là một chủ thể trong công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Bài, ảnh: SONG LÊ