Không chỉ tạo ra sản phẩm sạch và an toàn, sản xuất hữu cơ còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị nông sản. Để tiếp sức cho xu hướng này, ngành Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ đang tích cực phối hợp ngành hữu quan tập huấn, xây dựng và nhân rộng các mô hình canh tác, giúp nông dân phát triển phương thức sản xuất này.

Đoàn công tác của VOAA khảo sát thực tế địa điểm hỗ trợ nông dân thực hiện mô hình ứng dụng sản xuất hữu cơ tại vườn tắc của nông dân ở xã Tân Hòa, TP Cần Thơ.

Xu thế phát triển toàn cầu

Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang khuyến khích người dân phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ và đưa ra các bộ tiêu chuẩn cụ thể về sản phẩm. Trên thế giới đã có khoảng 180 quốc gia và vùng lãnh thổ sản xuất theo hướng hữu cơ và theo các tiêu chuẩn hữu cơ với diện tích hơn 50,9 triệu héc-ta, giá trị mang lại rất lớn. 

Từ năm 2007, nước ta đã có những nông dân, doanh nghiệp thực hiện sản xuất hữu cơ theo các bộ tiêu chuẩn để được cấp giấy chứng nhận, nhưng diện tích chỉ khoảng hơn 12.000ha. Đến năm 2016, con số này tăng lên hơn 53.000ha và những năm gần đây diện tích đã tăng hơn 125.000ha. Sản phẩm hữu cơ của nước ta xuất khẩu đến nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Tại TP Cần Thơ đã có 20.759ha lúa được sản xuất theo hướng hữu cơ và có hơn 3.890ha lúa, rau màu, cây ăn trái đạt chứng nhận VietGAP, Global GAP và hữu cơ.

Đạt được các kết quả bước đầu rất đáng khích lệ nhưng phát triển sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ tại TP Cần Thơ và cả nước còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều nông dân, doanh nghiệp và cả người tiêu dùng vẫn còn thiếu thông tin, kiến thức về sản xuất hữu cơ theo các tiêu chuẩn và các quy định hiện hành trong nước và quốc tế. Từ thực tế đó, các cơ quan chức năng tại thành phố cùng các bộ, ngành Trung ương tiếp tục quan tâm vào cuộc hỗ trợ người dân phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Hướng đến sản xuất hữu cơ

Không chỉ đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền và tập huấn, ngành chức năng TP Cần Thơ tiếp tục tăng cường liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp hình thành các chuỗi liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hữu cơ. Hỗ trợ nông dân xây dựng các mô hình ứng dụng sản xuất hữu cơ trên các loại cây trồng cụ thể tại các vùng sản xuất trọng điểm, làm điểm nhân rộng.

Ông Mai Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp (Sở NN&MT TP Cần Thơ), cho biết: “Xây dựng những mô hình nông nghiệp theo hướng hữu cơ, an toàn là xu thế tất yếu, là yêu cầu khách quan trong giai đoạn phát triển mới. Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức sản xuất mà là thay đổi toàn diện trong tư duy quản lý, tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường. Nếu trước đây, sản xuất nông nghiệp chủ yếu quan tâm đến sản lượng, thì nay phải chuyển sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và tính bền vững”.

Theo ông Mai Nam, Trung tâm đang tích cực phối hợp các đơn vị chức năng thuộc Sở NN&MT cùng các bên có liên quan đẩy mạnh phát triển nông nghiệp sạch, hữu cơ. Hỗ trợ củng cố và phát triển các hợp tác xã nông nghiệp, giúp nông dân tham gia chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm bền vững. Tập trung thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 29-4-2026 của Thành ủy Cần Thơ về phát triển nông nghiệp chất lượng cao trên địa bàn thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, với quan điểm xác định phát triển nông nghiệp chất lượng cao, theo hướng hữu cơ, an toàn là nhiệm vụ trọng tâm. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, công nghệ cao và chuyển đổi số, phát triển theo hướng xanh, sạch, sinh thái, tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu và đặc biệt chú trọng, ưu tiên vào những mô hình theo hướng hữu cơ.

Ngành NN&MT TP Cần Thơ cũng tăng cường mời gọi đầu tư và kêu gọi các cơ quan, đơn vị ngoài địa phương, đối tác quốc tế hợp tác, hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ. Mới đây, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) khởi động Dự án “Thí điểm ứng dụng sản xuất hữu cơ tại trang trại ca cao và cây ăn quả nhằm tăng cường khả năng chống chịu với khí hậu và sinh kế của nông dân Việt Nam” tại TP Cần Thơ. Dự án do VOAA chủ trì thực hiện từ nguồn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức, thông qua Sáng kiến khí hậu Quốc tế (IKI). Dự án hỗ trợ xây dựng 6 mô hình trình diễn ứng dụng sản xuất hữu cơ tại TP Cần Thơ và các tỉnh An Giang và Gia Lai từ nay đến năm 2027.

TP Cần Thơ tham gia thực hiện mô hình tại xã Phương Bình và xã Tân Hòa, với khoảng 8ha trồng ổi hồng, tắc (hạnh). Từ các mô hình này, dự án ghi nhận, tài liệu hóa và chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn để lan tỏa tới các nhóm nông dân, hợp tác xã, tổ hợp tác và vùng nguyên liệu liên kết trong chuỗi ca cao, cây ăn quả tại địa phương và các khu vực có điều kiện tương đồng. Dự án cũng chú trọng thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị nông sản thân thiện với môi trường và đa dạng sinh học. Công ty Marou trong chuỗi ca cao và Les Vergers Du Mekong (Vườn Trái Cửu Long) tham gia kết nối sản xuất với thị trường.

Ông Hà Phúc Mịch, Chủ tịch VOAA, cho biết: “Các mô hình được hỗ trợ để đạt chứng nhận hữu cơ. Nông dân và những người tham gia quản lý trang trại được tập huấn, huấn luyện các kiến thức về nông nghiệp hữu cơ và các thao tác kỹ thuật trong quá trình sản xuất. Những nông dân xung quanh vùng dự án mong muốn sản xuất hữu cơ cũng sẽ được tham gia các lớp tập huấn và đào tạo”. Sản xuất hữu cơ không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe cho người sản xuất và người tiêu dùng mà còn giúp mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng cao giá trị nông sản hàng hóa, giảm phát thải khí nhà kính và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG