Thống kê kết quả đăng ký dự thi THPT Quốc gia năm 2017 đã cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác so với năm 2016 và cả những năm trước đó. Nếu như tỷ lệ thí sinh chọn bài thi Khoa học xã hội (Sử- Địa- Giáo dục công dân) áp đảo so với tỷ lệ thí sinh chọn bài thi Khoa học tự nhiên (Lý- Hóa- Sinh) là một tín hiệu đáng mừng đối với các môn Khoa học xã hội thì con số gần 75% thí sinh đăng ký xét tuyển vào đại học là một dấu chấm hỏi đối với công tác phân luồng học sinh.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm nay, số lượng thí sinh thi THPT để lấy kết quả xét tuyển vào đại học cao hơn năm 2016 khoảng 5%. Năm 2016, ở nhiều tỉnh- thành phố, thí sinh không đăng ký xét tuyển vào đại học chiếm tỷ lệ khá cao. Chẳng hạn, ở Hòa Bình, có đến 5.600 thí sinh chỉ lấy kết quả để xét tốt nghiệp THPT, chiếm gần 70% tổng số 8.100 thí sinh đăng ký thi THPT Quốc gia; ở Nghệ An, con số này là hơn 38%… Nhiều chuyên gia giáo dục đã đánh giá đây là tín hiệu tích cực, cho thấy sự chuyển biến đáng mừng trong những quan điểm, nhìn nhận về bằng cấp cũng như hiệu quả của công tác phân luồng học sinh. Đồng thời, cho rằng đó cũng sẽ là xu hướng tiếp diễn của những năm sau.

Thế nhưng, năm 2017, tỷ lệ học sinh đăng ký xét tuyển vào đại học lại tăng cao, nhất là ở những nơi năm ngoái có tỷ lệ thí sinh đăng ký vào đại học thấp. Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm nay, có hơn 643.000 thí sinh thi THPT để lấy kết quả xét tuyển vào đại học, chiếm gần 75% tổng số thí sinh đăng ký dự thi, cao hơn năm ngoái khoảng 5%. Ở nhiều tỉnh- thành phố, tỷ lệ này tăng từ 5- 10%, có nơi tăng hơn 10%. Cụ thể, ở Hòa Bình, năm nay, hơn 40% thí sinh đăng ký xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng sư phạm.

Theo các chuyên gia giáo dục, nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ thí sinh đăng ký xét tuyển vào đại học tăng cao so với năm 2016 là do những thay đổi trong việc tổ chức thi THPT Quốc gia cũng như xét tuyển đại học. Việc mỗi tỉnh chỉ còn tổ chức 1 cụm thi và thí sinh gần như học tại đâu sẽ thi ở đó chứ không phải di chuyển tới các cụm thi xa nhà là một thuận lợi cho thí sinh. Bên cạnh đó, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép thí sinh đăng ký không giới hạn nguyện vọng vào các trường đại học cũng đã khuyến khích nhiều học sinh lựa chọn đăng ký xét tuyển đại học hơn. Tuy nhiên, nhìn sâu xa hơn, đó là hệ quả từ sự bỏ ngỏ việc phân luồng học sinh. Hiện nay, hầu như học sinh chỉ đi theo một con đường thẳng: hết tiểu học thì vào THCS, kết thúc THCS thì vào THPT, sau đó nếu không vào được đại học, cao đẳng thì mới chọn học nghề… Việc giáo dục, định hướng nghề nghiệp trong nhà trường phổ thông còn nặng tính hình thức, giáo khoa mà chưa khơi gợi được năng lực, cảm hứng của học sinh.

Việc gia tăng tỷ lệ thí sinh đăng ký xét tuyển vào đại học là một tín hiệu không thể mừng đối với ngành giáo dục. Trong buổi tọa đàm "Góp ý cho chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể" do Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, Hiệp hội giáo dục vì mọi người và Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức vào năm 2015, Phó Giáo sư Văn Như Cương đã từng cảnh báo, nền giáo dục hiện tại là ứng thí, phục vụ "toàn dân lên lớp, toàn dân vào đại học". Và ông cho rằng, đó là xã hội hiếu học lạc hậu, bởi ai cũng muốn vào đại học, trong khi số đông sinh viên ra trường không có việc làm; nhiều trường dạy nghề, đảm bảo công việc sau tốt nghiệp nhưng ít người học.

Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã được công bố để lấy ý kiến rộng rãi trong dư luận. Trong đó, việc có nhiều lựa chọn môn học giúp phân hóa, hình thành nhận thức, định hướng nghề nghiệp cho học sinh từ bậc học thấp nhất là vấn đề rất được quan tâm. Hy vọng rằng những thay đổi căn cơ sẽ giúp cho việc hướng nghiệp, phân luồng học sinh được triển khai thực hiện hiệu quả hơn.

KHUÊ NGUYỄN