Là cửa ngõ kết nối hành lang kinh tế tiểu vùng sông Mekong, thương mại biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ. Dù vậy, các cơ quan xúc tiến thương mại cho rằng cần quan tâm tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, khai thác tối đa dư địa hợp tác, hình thành hệ sinh thái logistics số giúp doanh nghiệp 3 nước  nâng tầm chuỗi giá trị, kết nối giao thương hiệu quả...

Doanh nghiệp trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại hội nghị kết nối giao thương vùng biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào.

Khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào ngày càng đóng vai trò quan trọng, là không gian phát triển kinh tế quan trọng và là cửa ngõ kết nối hành lang kinh tế tiểu vùng sông Mekong. Việt Nam xuất khẩu sang Campuchia sắt thép, xăng dầu, phân bón, vật liệu xây dựng, máy móc thiết bị, hàng tiêu dùng và thực phẩm chế biến và nhập khẩu chủ yếu là nông sản, hạt điều, cao su, sắn, gạo và nguyên liệu phục vụ sản xuất công nghiệp. Cơ cấu thương mại song phương của Việt Nam và Lào mang tính bổ trợ cao: Việt Nam xuất khẩu sang Lào máy móc thiết bị, vật liệu xây dựng, xăng dầu, hàng tiêu dùng và sản phẩm công nghiệp chế biến; nhập khẩu từ Lào chủ yếu điện năng, than đá, khoáng sản, cao su, gỗ và nông sản.

Theo ông Nguyễn Thành Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu đất liền của Việt Nam với Campuchia đạt 8,2 tỉ USD, tăng 13,4%; với Lào đạt 6 tỉ USD, tăng 21,3% so với năm 2024. Tuy nhiên, tại cửa khẩu thiếu hệ thống kho bãi, trung tâm tập kết hàng hóa và các dịch vụ giá trị gia tăng. Sự liên kết giữa các cửa khẩu với vùng sản xuất, khu công nghiệp, trung tâm logistics nội địa và các cảng biển, cảng sông chưa đồng bộ, làm tăng chi phí logistics. Thiếu hệ thống logistics chuyên biệt phục vụ cho các mặt hàng nông, thủy sản trong khi đây là nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn trong giao thương biên giới…

Ông Lê Trung Hồ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, chia sẻ, tỉnh có tuyến biên giới trên bộ dài gần 148km với 3 cửa khẩu quốc tế là Vĩnh Xương, Tịnh Biên, Hà Tiên, cùng hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế Phú Quốc. Từ đó giúp cho An Giang trở thành cửa ngõ trung chuyển hàng hóa đa chiều, đầu mối giao thương chiến lược của cả vùng ĐBSCL, với Phnom Penh và Vịnh Thái Lan. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu biên giới đạt 1,287 tỉ USD, trong đó xuất khẩu đạt 561,35 triệu USD, nhập khẩu đạt 718 triệu USD, với cơ cấu hàng hóa có sự bổ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, những con số này chưa phản ánh hết tiềm năng to lớn giữa các bên; giá trị gia tăng trong hàng hóa còn ở mức khá khiêm tốn, chuỗi cung ứng chưa được kết nối sâu và hạ tầng logistics vẫn là một điểm nghẽn cần khơi thông.

Kết nối phát huy lợi thế

Năm 2025 được đánh giá là năm có nhiều điểm sáng trong hợp tác thương mại Việt Nam - Lào. Các cơ chế hợp tác mới về thương mại, năng lượng, than và điện đã tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kim ngạch song phương. Theo ông Souksavanh Vilayvong, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Chính quyền tỉnh Champasak, Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, với lợi thế là “vựa lúa, vựa cá” và giàu tiềm năng du lịch văn hóa, tỉnh Champasak sẵn sàng hợp tác với các địa phương của Việt Nam và Campuchia. Đồng thời mời gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng hạ tầng logistics và kho bãi tại tỉnh; hợp tác trong chuỗi ngành nông nghiệp (gạo, cà phê, chuối, cao su) từ khâu trồng trọt đến chế biến và xây dựng thương hiệu; khai thác năng lượng tái tạo (thủy điện, năng lượng mặt trời) và du lịch sinh thái.

Campuchia hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong Cộng đồng ASEAN. Hai bên cũng đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại lên 20 tỉ USD trong thời gian tới. Theo ông Đỗ Việt Phương, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Campuchia, để khai thác hiệu quả thị trường Campuchia, các cơ quan liên quan cần tích cực phổ biến thông tin thị trường, cơ hội kinh doanh và đầu tư cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Cần quan tâm đầu tư trung tâm logistics tại vùng biên và cơ sở hạ tầng các cửa khẩu, cải thiện thời gian thông quan. Doanh nghiệp cần kiểm soát tốt chất lượng hàng hóa xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo tiêu chuẩn quốc tế.

Theo ông Phan Liên, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nghiệp Việt Nam (VEC), việc thúc đẩy thương mại xanh và thương mại số sẽ là chìa khóa để nâng cao giá trị hàng hóa, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và gia tăng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Đặc biệt, khu vực biên giới cần được xem là không gian phát triển kinh tế năng động, nơi các doanh nghiệp có thể tận dụng lợi thế địa lý để hình thành các trung tâm trung chuyển hàng hóa, logistics, chế biến nông sản, thương mại điện tử xuyên biên giới và các mô hình hợp tác kinh tế mới.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN