Cuối tuần rồi, hàng chục ngàn người Israel đã tập trung bên ngoài tòa nhà quốc hội trong cuộc biểu tình lớn nhất chống chính phủ kể từ khi nước này rơi vào cuộc chiến với phong trào vũ trang Hamas. Người biểu tình yêu cầu chính phủ nhanh chóng đạt được thỏa thuận ngừng bắn để giải thoát con tin, đồng thời tiến hành bầu cử sớm.

Người biểu tình tuyên bố xuống đường đến khi Thủ tướng Netanyahu rời bỏ quyền lực. Ảnh: AFP

Xung đột nổ ra từ ngày 7-10-2023 sau khi Hamas bắn hơn 2.000 quả rocket về phía Israel khiến 1.200 người thiệt mạng và bắt cóc khoảng 250 người. Thủ tướng Netanyahu cam kết sẽ tiêu diệt Hamas và đưa tất cả con tin về nhà, nhưng những mục tiêu này hiện rất khó thực hiện. Trước hết, Hamas dù tổn thất nhưng về cơ bản vẫn còn nguyên vẹn. Ngoài ra, gần một nửa số con tin đã được thả trong thời gian ngừng bắn nhưng vẫn còn khoảng 130 người bị giam giữ, trong đó có 34 người bị cho là đã chết. Nỗ lực hòa giải của quốc tế nhằm đưa số con tin còn lại về nước vẫn bế tắc khi tiến trình đàm phán nối lại vào ngày 31-3 ở Ai Cập không có dấu hiệu đột phá.

Sau 6 tháng xung đột nổ ra, phần lớn người dân Israel vẫn ủng hộ chiến tranh và nhiều gia đình có người thân bị bắt giữ đã hạn chế công khai chỉ trích Thủ tướng Netanyahu nhằm tránh hoàn cảnh của con tin trở thành vấn đề chính trị. Nhưng bất mãn về vai trò lãnh đạo của ông ngày càng sâu sắc và sự tức giận này biến thành hành động khi hàng ngàn người tập trung trước tòa nhà quốc hội ở Jerusalem yêu cầu phế truất Thủ tướng Netanyahu. Trước đó, người biểu tình cùng gia đình các con tin đã tuần hành trên khắp các đường phố ở Tel Aviv, Jerusalem, Haifa, Be’er Sheva, Caesarea. Họ chỉ trích Thủ tướng Netanyahu là “trở ngại cho thỏa thuận” và kêu gọi các bộ trưởng, bao gồm đối thủ chính trị của nhà lãnh đạo này, đoàn kết với các nghị sĩ để loại bỏ ông Netanyahu khỏi ghế thủ tướng.

Theo người biểu tình, chính trị gia 74 tuổi phải chịu trách nhiệm khi kế hoạch cải tổ tư pháp của ông hồi năm ngoái gây chia rẽ chính trị và làm suy yếu Israel trước cuộc tấn công khủng bố. Một số còn cáo buộc Thủ tướng Netanyahu làm tổn hại quan hệ với Mỹ, qua đó kêu gọi chính phủ tổ chức bầu cử trước thời hạn gần 2 năm. Đối mặt làn sóng đòi phế truất, Thủ tướng Netanyahu bày tỏ sự thấu hiểu trước hoàn cảnh của gia đình các con tin. Tuy nhiên, ông cảnh báo tiến hành bầu cử sớm sẽ khiến Israel “bị tê liệt” trong 6 đến 8 tháng và làm đình trệ các cuộc đàm phán.

Làn sóng tuần hành trên khắp Israel cũng diễn ra giữa thời điểm vị thế của Thủ tướng Netanyahu trong liên minh đang bấp bênh hơn bao giờ hết khi ngày 31-3 vừa qua là thời hạn Tòa án Tối cao đặt ra để chính phủ soạn luật nghĩa vụ quân sự mới. Theo quy định hiện nay, nhiều người theo Chính thống giáo cực đoan hay còn gọi Haredi có quyền bất khả xâm phạm trong việc nghiên cứu tôn giáo toàn thời gian. Họ không thuộc lực lượng lao động phải nộp thuế mà chủ yếu dựa vào phúc lợi của nhà nước. Trong khi đó, công dân Israel từng phục vụ trong quân đội có thể bị gọi vào đơn vị dự bị cho đến 40 tuổi. Thực tế này đang chia rẽ liên minh giữa các đảng tôn giáo cánh hữu và thế tục khi nhiều nhà lập pháp yêu cầu chế độ tòng quân bình đẳng hơn. Vấn đề là chính quyền ông Netanyahu dựa vào sự hỗ trợ của các đảng Chính thống giáo cực đoan và những đảng này tuyên bố sẽ bảo vệ quyền miễn trừ quân sự cho cộng đồng Haredi. Nếu các đảng Chính thống giáo cực đoan rời bỏ chính phủ, Israel buộc phải tiến hành bầu cử sớm và các cuộc thăm dò cho thấy ông Netanyahu đang bị dẫn trước đáng kể so với nhiều đối thủ.

MAI QUYÊN (Tổng hợp)