TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Quốc hội Trung Quốc vừa lần đầu tiên thông qua Luật Quan hệ đối ngoại của nước này, trong đó quy định nước này có quyền áp dụng “biện pháp đáp trả” đối với những hành động mà Bắc Kinh coi là mối đe dọa. Ðây được xem là nỗ lực mới nhất của Trung Quốc nhằm củng cố vị thế trong bối cảnh mối quan hệ với phương Tây ngày càng căng thẳng.

Ông Vương Nghị, Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ảnh: REUTERS

Bộ luật có 6 chương 45 điều, trình bày một cách toàn diện tư tưởng chỉ đạo, nguyên tắc tôn chỉ và mục tiêu nhiệm vụ phát triển quan hệ đối ngoại của Trung Quốc, đồng thời đưa ra các quy định cụ thể về phân chia quyền hạn, cơ chế và quy tắc phát triển quan hệ đối ngoại của nước này.

Đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu

Bộ luật được thông qua hôm 28-6 và có hiệu lực từ hôm nay (1-7) nói trên được coi là nhằm đẩy lùi những nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn chặn đà phát triển của Bắc Kinh sau khi Washington đưa ra các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số mặt hàng công nghệ cao và giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Trung Quốc trong các lĩnh vực nhạy cảm. Luật này được coi là cần thiết vì trước đây không có luật cụ thể nào nhắm vào các lệnh trừng phạt và hạn chế không công bằng của nước ngoài.

Một điều của luật quy định, “bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào có hành vi gây phương hại đến lợi ích quốc gia của Trung Quốc, vi phạm luật này và các luật hiện hành khác trong quá trình giao lưu quốc tế sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật”. Tân Hoa xã trích dẫn một điều khác của luật cho biết, Trung Quốc có quyền thực hiện các biện pháp đối phó hoặc hạn chế tương ứng đối với các hành vi gây nguy hiểm cho chủ quyền, an ninh quốc gia và lợi ích phát triển của đất nước, vi phạm luật pháp quốc tế hoặc các chuẩn mực cơ bản của quan hệ quốc tế.

Theo bộ luật, Trung Quốc “có quyền cho phép hoặc từ chối một công dân nước ngoài nhập cảnh, lưu trú hoặc cư trú trên lãnh thổ Trung Quốc” cũng như có quyền điều chỉnh các hoạt động được thực hiện trên lãnh thổ nước này của các tổ chức nước ngoài. Bộ luật nhấn mạnh, công dân cũng như các tổ chức nước ngoài trên lãnh thổ Trung Quốc phải tuân thủ luật pháp của nước này và không được gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia Trung Quốc, làm suy yếu lợi ích xã hội và công cộng hoặc phá vỡ trật tự xã hội và công cộng.

Trong khi Trung Quốc cam kết bảo vệ quyền hợp pháp của người nước ngoài, bộ luật cho biết Bắc Kinh sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết theo luật để bảo vệ sự an toàn, an ninh, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và tổ chức Trung Quốc ở nước ngoài, cũng như bảo vệ lợi ích của Trung Quốc ở nước ngoài trước bất kỳ mối đe
dọa nào.

Công cụ thúc đẩy ảnh hưởng

Giới phân tích cho rằng luật đối ngoại đầu tiên của Trung Quốc minh chứng nỗ lực của Chủ tịch Tập Cận Bình trong việc thể hiện sức mạnh và thúc đẩy ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế trước sự lo ngại của Mỹ và các quốc gia khác về tham vọng và chính sách đối ngoại ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh.

Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc Triệu Lạc Tế trong một tuyên bố ca ngợi bộ luật mang “ý nghĩa to lớn” trong việc bảo vệ đất nước và hỗ trợ “trẻ hóa quốc gia”. Trong khi đó, Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác đối ngoại Trung ương Ðảng Cộng sản Trung Quốc Vương Nghị cho biết bộ luật sẽ đóng vai trò “răn đe” các biện pháp trừng phạt của phương Tây và rất cần thiết trong việc bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.

Chỉ trích các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với Trung Quốc, ông Vương tuyên bố: “Chúng ta nên tận dụng tối đa Luật Quan hệ đối ngoại như là một công cụ pháp lý để thực hiện cuộc chiến nhằm đáp trả đối với các hành vi ngăn chặn, can thiệp và
trừng phạt”.

Bộ luật được Trung Quốc thông qua trong bối cảnh xuất hiện nhiều thách thức mới trong quan hệ đối ngoại, đặc biệt là khi Bắc Kinh thường xuyên phải đối mặt với sự can thiệp từ bên ngoài vào các vấn đề nội bộ từ phương Tây thông qua các biện pháp trừng phạt đơn phương và quyền tài phán dài hạn. Tờ Thời báo Hoàn cầu nhấn mạnh, bộ luật cung cấp cơ sở pháp lý cho cuộc đấu tranh ngoại giao chống lại các biện pháp trừng phạt, sự can thiệp và quyền tài phán dài hạn, làm phong phú thêm “bộ công cụ pháp lý” để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Các nhà bình luận ở Trung Quốc thì nhấn mạnh đây là luật có tính ràng buộc, đồng thời ngầm phát đi thông điệp rằng những ai có ý đồ xấu với Trung Quốc đều phải gánh hậu quả. Các chuyên gia nước này đánh giá, việc thông qua Luật Quan hệ đối ngoại là cột mốc quan trọng, bởi đây là bộ luật cơ bản và toàn diện đầu tiên của Trung Quốc về quan hệ đối ngoại nhằm khắc phục những “kẽ hở pháp luật” trong lĩnh vực này.