Nhu cầu ngày càng cao về thực phẩm sạch, an toàn cho sức khỏe và môi trường là động lực chính thúc đẩy “xu hướng nông nghiệp hữu cơ” trên toàn thế giới. Đây là phương pháp làm nông bền vững, không sử dụng hóa chất mà dựa vào các nguyên tắc tự nhiên để bảo vệ hệ sinh thái, nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Các chuyên gia quốc tế tham quan cánh đồng kê ở huyện Linh Khâu. Ảnh: China Daily

Nông nghiệp hữu cơ giúp làng quê thoát nghèo, trở nên thịnh vượng

Trong nhiều thập kỷ, thôn Xa Hà (huyện Linh Khâu, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc) là một vùng quê nghèo với đất đai cằn cỗi và cơ sở hạ tầng lạc hậu. Bước ngoặt giúp Xa Hà “đổi đời” là vào năm 2013, khi nơi này được chọn thí điểm ứng dụng nông nghiệp hữu cơ theo kế hoạch phát triển bền vững của Đại học Nông nghiệp Trung Quốc và 16 tổ chức khác.

Xa Hà thành lập hợp tác xã (HTX), chuyển 47 ha đất sang canh tác hữu cơ, trồng rau, ngũ cốc và nuôi 30.000 gà, 5.000 con cừu theo tiêu chuẩn hữu cơ có truy xuất nguồn gốc. Sản phẩm của họ nhanh chóng được thị trường ưa chuộng.

Doanh thu của HTX đạt 138 triệu NDT (514 tỉ đồng) vào năm 2023, thu nhập bình quân đầu người tăng hơn 10 lần so với năm 2013, lên 25.000 NDT. 

Ngôi làng còn phát triển du lịch nông nghiệp với vườn rau, trải nghiệm thu hoạch, nhà nghỉ với lối đi lát ván dài 1.200m, thu hút đông đảo du khách. Sự thành công của Xa Hà được nhân rộng khắp huyện Linh Khâu, nơi hiện có 2.000ha sản xuất hữu cơ.

Xa Hà từ vùng quê nghèo trở thành hình mẫu quốc tế về xóa đói giảm nghèo và tái thiết nông thôn. Liên đoàn các phong trào Canh tác Nông nghiệp Hữu cơ Quốc tế (IFOAM) châu Á khen ngợi câu chuyện thành công của Xa Hà là minh chứng cho sức mạnh của nông nghiệp hữu cơ, kết nối các cộng đồng, chính phủ, doanh nghiệp và trí tuệ nông nghiệp truyền thống với những ý tưởng đổi mới.

Những “đầu tàu” của ngành nông nghiệp hữu cơ

Theo Báo cáo Nông nghiệp Hữu cơ Toàn cầu năm 2025 của Viện Nông nghiệp Hữu cơ Thụy Sĩ (FiBL), Châu Đại Dương là khu vực dẫn đầu về canh tác hữu cơ, với 53,2 triệu héc-ta, chiếm 54% diện tích toàn cầu. Tiếp theo là châu Âu với 19,5 triệu héc-ta và Mỹ Latinh 10,3 triệu héc-ta. Tại châu Á, diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ khoảng 9,2 triệu héc-ta. Châu Phi có 3,4 triệu héc-ta đất canh tác hữu cơ, còn Bắc Mỹ là 3,3 triệu héc-ta.

Những số liệu trên cho thấy sản xuất hữu cơ đang phát triển mạnh mẽ, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng cân nhắc đến lợi ích sức khỏe và tác động môi trường khi lựa chọn thực phẩm.

Úc đã khẳng định vị thế đứng đầu trong phong trào hữu cơ toàn cầu. Nước này hiện dẫn đầu về sản xuất nông sản hữu cơ và có diện tích đất nông nghiệp được quản lý theo nguyên tắc hữu cơ rộng lớn nhất thế giới, chiếm hơn 53% toàn cầu.

Úc sản xuất đa dạng các sản phẩm hữu cơ như rau củ, trái cây, thịt bò, nho làm rượu và mật ong. Doanh thu toàn ngành nông nghiệp hữu cơ Úc tăng trưởng trung bình 8-9%/năm trong 6 năm qua.

Trong khi đó, Mỹ hiện đứng đầu về giá trị thị trường thực phẩm hữu cơ. Theo FiBL, giá trị thị trường thực phẩm hữu cơ toàn cầu đạt 138,5 tỉ USD năm 2023, trong đó, Mỹ chiếm 68,7 tỉ USD, hơn gấp đôi hai thị trường lớn tiếp theo là Đức và Trung Quốc cộng lại. 

Mỹ cũng là nơi khai sinh bộ tiêu chuẩn quốc tế hướng tới hành tinh và sức khỏe con người tối ưu - Chứng nhận Hữu cơ Tái sinh (ROC). Đây là tiêu chuẩn nông nghiệp toàn diện dựa trên nền tảng hữu cơ của Bộ Nông nghiệp Mỹ, nhưng bổ sung thêm các tiêu chí nâng cao về sức khỏe đất, phúc lợi động vật (đảm bảo được đối xử tốt) và công bằng xã hội (trả lương công bằng cho người lao động). 

Đến nay, hơn 67.000 trang trại ở 46 quốc gia đã được chứng nhận ROC ở cả 4 trụ cột: sản xuất hữu cơ, sức khỏe đất, công bằng xã hội và phúc lợi động vật. 

Thúc đẩy canh tác bền vững và phát thải thấp

Thỏa thuận Xanh châu Âu là một gói chính sách toàn diện nhằm biến Liên minh châu Âu (EU) thành khu vực trung hòa khí hậu vào năm 2050, còn Chiến lược Từ Nông trại đến Bàn ăn là một phần quan trọng của Thỏa thuận Xanh, tập trung vào việc chuyển đổi hệ thống thực phẩm của EU để trở nên bền vững hơn, lành mạnh hơn và công bằng hơn.

Các sáng kiến nói trên hướng tới giảm thiểu chất thải thực phẩm, sử dụng bền vững thuốc trừ sâu và phân bón, thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh và cải thiện phúc lợi động vật. EU đặt mục tiêu đến năm 2030, 25% đất nông nghiệp của khu vực được quản lý theo phương pháp hữu cơ.
Theo ước tính của EU, hơn 340 triệu người trong khối phụ thuộc vào nguồn cung cấp thực phẩm địa phương, điều này nhấn mạnh tính cấp thiết của việc tăng cường khả năng phục hồi của ngành nông nghiệp. Do đó, EU ưu tiên sức khỏe đất đai như một yếu tố quan trọng trong sản xuất lương thực bền vững. 

Với khoảng 45 triệu héc-ta đất nông nghiệp trong khu vực được xác định là cần phục hồi dinh dưỡng và cải thiện chất lượng, EU đã phê duyệt các dự án trị giá gần 100 triệu USD để cải tiến công nghệ bón phân và phục hồi đất lâu dài. Trọng tâm là không chỉ hỗ trợ canh tác bền vững mà còn phù hợp với các mục tiêu khí hậu rộng hơn của EU, chẳng hạn như giảm carbon và tăng cường khả năng phục hồi của hệ sinh thái.

THANH TRÚC