Năm 2022, ước tăng trưởng tín dụng tăng khoảng 14,5%, thanh khoản hệ thống ngân hàng được đảm bảo, mặt bằng lãi suất tăng nhẹ… Năm 2023, theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), các tổ chức tín dụng (TCTD) sẽ tiếp tục nỗ lực giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế.

Động lực tăng trưởng tín dụng

Các TCTD kỳ vọng giảm các rủi ro tín dụng với các lĩnh vực rủi ro. Ảnh: T.H

Vụ Dự báo, Thống kê (NHNN) vừa công bố kết quả điều tra xu hướng tín dụng của các TCTD tháng 12-2022. Theo đó, trong 6 tháng đầu năm 2023 và cả năm 2023, “bán buôn, bán lẻ”; “xuất, nhập khẩu”; “cho vay phục vụ nhu cầu đời sống” và “sản xuất thức ăn và đồ uống” là 4 lĩnh vực dẫn đầu tiếp tục được các TCTD dự kiến là động lực tăng trưởng tín dụng của hệ thống. Cụ thể, công nghiệp chế biến chế tạo tiếp tục là lĩnh vực có số lượng TCTD dự báo nhu cầu tín dụng “tăng” nhiều nhất, xếp thứ 2 là lĩnh vực xây dựng, tiếp đến là lĩnh vực đầu tư vận tải kho bãi và kinh doanh xuất nhập khẩu.

Trong năm 2022, về nhu cầu tín dụng, các TCTD cho biết, nhu cầu tín dụng tổng thể của khách hàng tăng cao hơn so với năm 2021 nhưng chưa đạt mức kỳ vọng. Vì vậy, các TCTD kỳ vọng nhu cầu này tiếp tục “tăng” trong 6 tháng đầu năm 2023 và cả năm 2023 đối với tất cả các lĩnh vực, đối tượng, loại tiền và kỳ hạn. Trong đó, dự báo nhu cầu tín dụng ngắn hạn “tăng” cao hơn trung và dài hạn; nhu cầu vay vốn VND “tăng” cao hơn ngoại tệ.

Có 5 lĩnh vực được các TCTD đánh giá là nhu cầu tín dụng “tăng” nhiều nhất trong năm 2022, gồm: lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo; kinh doanh xuất, nhập khẩu; mua nhà để ở; đầu tư ngành dịch vụ logistics; đầu tư ngành vận tải, kho bãi. Đồng thời, nhu cầu tín dụng đầu tư, kinh doanh du lịch được đánh giá đã phục hồi mạnh trở lại trong năm 2022.

Các nhân tố ảnh hưởng đến sự gia tăng nhu cầu tín dụng của khách hàng doanh nghiệp, các TCTD dự kiến trong nửa đầu năm 2023 và cả năm 2023, gồm: Diễn biến tăng trưởng kinh tế; tăng trưởng kinh tế; cơ hội đầu tư, xuất, nhập khẩu thay đổi; diễn biến lãi suất; thay đổi nhu cầu đầu tư vào sản xuất kinh doanh, tiêu dùng của khách hàng, chất lượng phục vụ cải thiện và thay đổi lãi suất cho vay của TCTD.

Ngoài các nhân tố trên, nhân tố cải tiến sản phẩm cho vay của đơn vị được nhận định và dự kiến tác động nhiều nhất đến sự gia tăng nhu cầu vay vốn của nhóm khách hàng cá nhân trong cả năm 2023.

Kỳ vọng giảm các rủi ro

Trước các tác động bên ngoài đối với nền kinh tế, NHNN đã linh hoạt điều hành các công cụ chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Trong 6 tháng cuối năm 2022, các TCTD đã đáp ứng nhu cầu vay vốn tổng thể của khách hàng ở tỷ lệ gần tương đương tỷ lệ ghi nhận trong 6 tháng đầu năm 2022, với 88,7% TCTD cho biết đã đáp ứng từ 75%-100% nhu cầu vay vốn (kỳ trước 89% và cùng kỳ năm trước 91,1%). Có 100% TCTD thuộc nhóm 16 ngân hàng thương mại lớn đã đáp ứng nhu cầu vay vốn ở mức cao (từ 75% trở lên) trong kỳ 6 tháng cuối năm.

Cùng với việc mở rộng tín dụng thì rủi ro cũng đi kèm. Năm 2022, mặt bằng rủi ro tín dụng tổng thể được các TCTD nhận định vẫn tăng ở hầu hết các lĩnh vực nhưng tốc độ tăng đã chậm lại. Rủi ro tín dụng của các khoản vay đầu tư kinh doanh bất động sản có tỷ lệ TCTD đánh giá “tăng” cao nhất, tiếp theo đầu tư kinh doanh chứng khoán… Chỉ riêng các khoản tín dụng phát triển nông, lâm, thủy sản được nhận định rủi ro giảm trong 6 tháng cuối năm 2022. Các TCTD đánh giá rủi ro tín dụng đối với các khoản vay ngắn hạn có tốc độ tăng chậm hơn so với rủi ro tín dụng của các khoản vay trung và dài hạn.

Dự báo 6 tháng tới và năm 2023, các TCTD quan ngại mặt bằng rủi ro tín dụng tổng thể tiếp tục tăng nhẹ ở hầu hết các lĩnh vực; ngoại trừ một số lĩnh vực cho vay phát triển nông, lâm, thủy sản, cho vay đầu tư ứng dụng công nghệ cao, cho vay đầu tư công nghiệp hỗ trợ, cho vay công nghiệp chế biến chế tạo được kỳ vọng rủi ro giảm. Hai lĩnh vực được dự báo vẫn tiềm ẩn rủi ro tín dụng cao nhất là cho vay đầu tư kinh doanh bất động sản và cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán.

Để giảm bớt các rủi ro, 6 tháng đầu năm 2023 và cả năm 2023, có 61,6%- 64,6% TCTD dự kiến giữ nguyên tiêu chuẩn tín dụng, chỉ 19,2%-20,2% TCTD dự kiến “thắt chặt nhẹ” tiêu chuẩn tín dụng, tuy nhiên mức độ thắt chặt đã giảm so với năm 2022; đồng thời có 16,2-17,2% TCTD dự kiến “nới lỏng”. Những lĩnh vực được dự kiến “thắt chặt” chủ yếu là: “cho vay đầu tư kinh doanh bất động sản”, “cho vay kinh doanh tài chính, ngân hàng và bảo hiểm”, khoản vay trung, dài hạn và khoản vay bằng ngoại tệ. Theo nhận định của các TCTD, nguyên nhân chủ yếu là do “Mức độ rủi ro của thị trường” tăng lên (rủi ro từ phía khách hàng, rủi ro ngành nghề) cùng với những thách thức về triển vọng kinh tế.

Trong nửa đầu năm 2023, các TCTD nhận định và dự kiến chủ yếu “thắt chặt” đối với yêu cầu về tài sản bảo đảm, các điều khoản bổ sung trong hợp đồng tín dụng, yêu cầu điểm xếp hạng tín nhiệm tối thiểu của khách hàng và hạn mức tín dụng để đảm bảo an toàn. Đồng thời tiếp tục nỗ lực thu hẹp chênh lệch giữa lãi suất cho vay và chi phí vốn bình quân đối với hoạt động cho vay sản xuất kinh doanh để hỗ trợ nền kinh tế.

Theo lãnh đạo NHNN, năm 2023, NHNN tiếp tục chỉ đạo các TCTD ưu tiên đảm bảo thanh khoản, giữ vững ổn định, an toàn hệ thống ngân hàng. Đồng thời tiếp tục điều hành linh hoạt, đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ… nhằm góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối.

GIA BẢO