(TTXVN)- Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 8, sáng 7/11, các đại biểu Quốc hội làm việc tại tổ, thảo luận về dự án Luật Tổ chức chính phủ (sửa đổi). Tại phiên thảo luận, đa số các đại biểu tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Tổ chức chính phủ nhằm kịp thời thể chế hóa quy định và tinh thần của Hiến pháp mới, bảo đảm tính đồng bộ của việc điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của các thiết chế trong bộ máy nhà nước nói chung và Chính phủ nói riêng; đồng thời, khắc phục những hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt động của Chính phủ hiện nay.
Về mục tiêu, quan điểm xây dựng Luật, các đại biểu nhất trí với báo cáo thẩm tra đề nghị Chính phủ cần bổ sung quan điểm xây dựng một chính phủ sáng tạo, năng động, tinh gọn về tổ chức, hiệu lực, hiệu quả về hoạt động, đủ tầm quản lý, giải quyết các nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập và hợp tác quốc tế. Đồng thời, nhiều ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo cần tham khảo, đối chiếu nội dung của dự án Luật Tổ chức chính phủ với các dự án luật về tổ chức bộ máy sẽ được trình Quốc hội thông qua và cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 như: dự án Luật Tổ chức quốc hội (sửa đổi), dự án Luật Tổ chức tòa án nhân dân (sửa đổi), dự án Luật Tổ chức viện kiểm sát nhân dân (sửa đổi) và dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương để bảo đảm tính thống nhất của các quy định có liên quan về tổ chức trong hệ thống pháp luật.
Góp ý về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ, nhiều đại biểu cho rằng chức năng, nhiệm vụ, địa vị pháp lý của Chính phủ trong bộ máy nhà nước đã được quy định trong Hiến pháp năm 2013 tuy nhiên dự thảo Luật chưa thể hiện rõ nội dung này. Đại biểu Ngô Đức Mạnh (Bình Thuận) nhận định: dự án Luật chưa thể hiện rõ được vị trí của Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất như quy định của Hiến pháp năm 2013 mà vẫn là các quy định cũ về cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ quyền hạn của Thủ tướng, các Bộ trưởng... Các quy định của dự án Luật cần phân định rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương, hướng đến sự quản lý tập trung, thống nhất, thi hành nền công vụ thông suốt.
Các quy định về quan hệ công tác của Chính phủ cũng được nhiều đại biểu quan tâm, cho ý kiến. Một số ý kiến cho rằng dự án Luật cần tập trung quy định về cơ chế phối hợp, cách thức thực hiện thẩm quyền trong mối quan hệ giữa Chính phủ với các cơ quan. Về mối quan hệ giữa Chính phủ với Quốc hội, với quy định “Chính phủ đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa thông qua hoặc xin rút lại các dự án luật, pháp lệnh, nếu thấy không đủ điều kiện thực hiện hoặc chưa đủ điều kiện thực hiện hoặc không bảo đảm tính khả thi”, đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (Bà Rịa - Vũng Tàu), Thuận Hữu (Bà Rịa - Vũng Tàu) tỏ ý băn khoăn vì thực tế thời gian qua đã có tình trạng nhiều dự án luật được đưa vào xây dựng Luật, pháp lệnh nhưng lại bị “rút lại”. “Quốc hội đã quyết định chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, các cơ quan có trách nhiệm phải thực thi. Để bảo đảm tính nghiêm túc, dự án luật cần có chế định quy định điều kiện xin rút lại các dự án luật và trách nhiệm của các cơ quan trình dự án Luật” - đại biểu Nguyễn Văn Tuyết nhấn mạnh.
Không đồng tình với quy định “Chính phủ đề nghị Tòa án nhân dân tối cao xem xét lại bản án, quyết định của tòa án, nếu thấy bản án, quyết định có dấu hiệu vi phạm pháp luật” và “Chính phủ đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao xem xét lại kết luận điều tra, cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân liên quan đến các cơ quan hành chính nhà nước; việc thực hiện kết luận điều tra, cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân, nếu thấy vi phạm pháp luật”, đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng) nêu rõ đây là trách nhiệm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, vì vậy không nên đưa vào dự án Luật. Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Thuận Hữu (Bà Rịa - Vũng Tàu) lo ngại những quy định này sẽ làm ảnh hưởng đến hoạt động độc lâp xét xử của Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao...
Cũng trong buổi sáng, các đại biểu đã tập trung thảo luận các nội dung: về người phát ngôn của Chính phủ; về số lượng, tên gọi cụ thể của các bộ, cơ quan ngang bộ; về nhiệm vụ thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn của nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước.
Buổi chiều, thảo luận tại tổ về dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương, vẫn còn không ít ý kiến đại biểu Quốc hội trái chiều nhau về việc tổ chức hay không tổ chức Hội đồng nhân dân ở các cấp quận, phường.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu cho rằng việc không tổ chức HĐND quận, phường được đưa ra trên cơ sở thực hiện thí điểm của 10 tỉnh, thành phố về việc không tổ chức HĐND ở cấp quận, huyện, phường với những kết quả khả quan của quá trình thí điểm, là cơ sở để nhân rộng mô hình này trên phạm vi toàn quốc. Việc không tổ chức HĐND cấp quận, phường về mặt bản chất là chuyển từ hình thức dân chủ đại diện sang hình thức dân chủ trực tiếp. Khi đó, chính quyền địa phương sẽ gần dân, sát dân hơn, người dân trực tiếp tiếp xúc với UBND để phản ánh tâm tư, nguyện vọng và được UBND trực tiếp giải quyết các vấn đề bức xúc của mình.
Trong quá trình tiếp xúc, người dân có đầy đủ thông tin để đóng góp ý kiến của mình cho việc xây dựng chính quyền, mà cụ thể ở đây là xây dựng UBND. Đồng thời, người dân thực hiện tốt hơn quyền giám sát của nhân dân đối với chính quyền địa phương. Không tổ chức HĐND cấp quận, phường không có nghĩa là bỏ chức năng đại diện giám sát và quyết định các vấn đề ở cấp quận, phường. Chức năng này sẽ được chuyển cho HĐND thành phố, thị xã thực hiện. Bên cạnh đó, không tổ chức HĐND cấp quận, phường sẽ tinh giản bộ máy, biên chế, giảm các chi phí cho hoạt động của chính quyền địa phương.
Góp ý về vấn đề phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương và giữa chính quyền địa phương các cấp, các đại biểu cho rằng phải cơ cấu lại tổ chức bộ máy của chính quyền từ trung ương xuống địa phương. Bộ máy hành chính nước ta cồng kềnh, kém hiệu quả, tổ chức bộ máy chồng chéo; chức năng trùng lắp; hệ thống tổ chức vừa cắt khúc, vừa trùng lắp, vừa phân đoạn nhưng lại vừa có nhiều cơ quan trung gian, rất khó khăn trong thi hành công vụ và cải cách hành chính. Cải cách hành chính không làm được, tinh giản bộ máy hành chính không làm được, nguyên nhân là do cơ cấu tổ chức bộ máy thiếu khoa học, cần phải tổ chức định hình lại bộ máy. Ngoài ra, tinh giản biên chế không làm được như mong muốn là do chức năng nhiệm vụ không rõ ràng, chồng chéo, giẫm đạp lẫn nhau.
Các đại biểu nêu rõ mô hình tổ chức chính quyền địa phương là vấn đề hệ trọng của quốc gia, nên phải được Quốc hội thảo luận, cân nhắc thận trọng trên cơ sở tổng kết việc thực hiện chủ trương của Đảng thí điểm một số nội dung về tổ chức chính quyền đô thị và kết quả tổng kết thực hiện Nghị quyết 26 của Quốc hội, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và nguyên tắc phân định thẩm quyền giữa trung ương và địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương.
Các đại biểu cũng đề nghị dự thảo Luật làm rõ những điểm chung và riêng về tính chất, đặc điểm của địa bàn nông thôn, đô thị, hải đảo để xác định mô hình tổ chức chính quyền địa phương phù hợp; làm rõ được sự khác biệt về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở mỗi địa bàn khác nhau để chính quyền địa phương ở mỗi nơi đều có thể đáp ứng được yêu cầu, đặc điểm của địa phương mình.
