Vùng biển ngoài khơi Yemen đang đối mặt mối đe dọa mới khi lực lượng nổi dậy Houthi sử dụng tàu mặt nước không người lái (USV) chứa chất nổ nhằm “mục đích gây hại” cho tàu thuyền thương mại, cũng như chiến hạm của Mỹ và đồng minh hoạt động trên các tuyến đường thủy quan trọng ở khu vực.

USV của Houthi trong một đợt tiếp cận mục tiêu ở Biển Đỏ. Ảnh: Saudi military

Cảnh báo được Phó Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy lực lượng Hải quân Mỹ ở Trung Đông, đưa ra sau khi USV tấn công do phiến quân Houthi kiểm soát được phát hiện trên Biển Đỏ. Phương tiện không người lái được phóng từ Yemen nói trên đã di chuyển khoảng 25km và chỉ cách khu vực tàu thương mại, tàu chiến Hải quân Mỹ hoạt động vài km trước khi phát nổ. Tuy USV không va chạm và gây thương vong, nhưng ông Cooper cho biết sự việc đặt ra mối nguy hiểm mới cho các tuyến đường vận chuyển quốc tế ở khu vực. Trước đó, những chiếc USV trang bị chất nổ liên tục gây chú ý khi chúng được sử dụng trong cuộc chiến Ukraine. Theo các chuyên gia, Kiev chủ yếu dựa vào hệ thống này để chống lại Hạm đội Biển Đen của Nga và tấn công các mục tiêu xung quanh bán đảo Crimea. Các USV không trang bị chất nổ còn được sử dụng trong các nhiệm vụ phi chiến đấu, chẳng hạn như hoạt động do thám của Hải quân Mỹ đối với tàu chiến và pháo hạm của Iran ở các vùng biển Trung Đông.

Đây là lần đầu tiên Houthi triển khai USV kể từ khi họ bắt đầu quấy rối tàu thương mại ngoài khơi Yemen từ giữa tháng 11-2023. Trước đó, nhóm dân quân thân Iran này từng sử dụng các USV tương tự để chống lại liên minh các nước Arab do Saudi Arabia dẫn đầu trong chiến dịch quân sự can thiệp vào cuộc chiến ở Yemen. Theo chuyên gia tên lửa Fabian Hinz tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), USV là một phần quan trọng trong kho vũ khí của Houthi và thường được nhóm sử dụng để thực hiện các hành động khiêu khích trên biển, thậm chí tấn công tự sát trong các vụ cướp tàu. Hầu hết USV của Houthi có thể lắp ráp tại Yemen nhưng các bộ phận quan trọng thì được sản xuất tại Iran, chẳng hạn như hệ thống dẫn đường được vi tính hóa.

Tại cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ngày 4-1, Phó Đại sứ Mỹ Christopher Lu cáo buộc Iran viện trợ tài chính và cung cấp hệ thống vũ khí tiên tiến cho Houthi, bao gồm các phương tiện không người lái, tên lửa hành trình tấn công mặt đất và tên lửa đạn đạo. Ông còn cho biết Iran tham gia sâu vào việc lên kế hoạch cho các cuộc tấn công của nhóm dân quân này ở Biển Đỏ. Quan chức trên khẳng định Mỹ không muốn đối đầu với Iran, nhưng Tehran có “quyền lựa chọn”. Điều này đặt ra câu hỏi liệu bất kỳ hành động nào chống lại Houthi cũng sẽ giải quyết vai trò của Iran, dấy lên mối lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng. Hiện Lầu Năm Góc chưa lên tiếng về khả năng của bất kỳ hành động quân sự trực tiếp nào đối phó nhóm Houthi sau vụ USV phát nổ mới rồi. Tuy nhiên, người phát ngôn cơ quan này, Thiếu tướng Pat Ryder nhắc lại tuyên bố chung của 12 quốc gia do Mỹ dẫn đầu rằng nhóm sẽ đối mặt với hành động quân sự tiềm tàng nếu tiếp tục tấn công đe dọa tính mạng và dòng chảy thương mại tự do trên các tuyến đường thủy quan trọng của khu vực. Một tuyên bố của Hội đồng Tổng thống Yemen (PLC) ngày 4-1 cũng cảnh báo Houthi về hậu quả nghiêm trọng nếu tiếp diễn hành vi trên Biển Đỏ, kèm theo lời kêu gọi lực lượng này không đẩy Yemen vào cuộc xung đột với các cường quốc quốc tế.

Tính đến nay, Houthi đã thực hiện 25 cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại đi qua phía Nam Biển Đỏ và Vịnh Aden. Các cuộc tấn công lặp đi lặp lại và không có dấu hiệu giảm bớt đã gia tăng áp lực về việc Mỹ phải có hành động quân sự đáp trả, dù Tổng thống Joe Biden khá miễn cưỡng với kịch bản này trong bối cảnh căng thẳng khu vực vốn đã leo thang.

MAI QUYÊN (Theo Business Insider, Reuters)