Dịch vụ “taxi bay” thương mại sử dụng phương tiện điện cất hạ cánh thẳng đứng (eVTOL) được dự báo sẽ chính thức cất cánh vào năm 2026, với các nước tiên phong là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Trung Quốc.

Di chuyển hàng không đô thị (UAM)

Joby Aviation, công ty có trụ sở tại Mỹ, đặt mục tiêu dẫn đầu cuộc đua triển khai dịch vụ taxi bay, sau khi hãng này ký hợp đồng độc quyền kéo dài 6 năm với Cơ quan Đường bộ & Giao thông Dubai (UAE), đơn vị vận hành hệ thống tàu điện ngầm và taxi của thành phố.

Joby đã thực hiện chuyến bay trình diễn bằng phương tiện thử nghiệm tại Triển lãm Hàng không Dubai vào tháng 11-2025. Theo đó, chiếc phi cơ điện 6 cánh quạt đã rời sân bay quốc tế Al Maktoum ở ngoại ô Dubai và bay trong khoảng 15 phút.

Joby cũng hợp tác với công ty Skyports của Anh để xây dựng và vận hành 4 vertiport trong thành phố, tức các cảng dành cho phương tiện eVTOL đón trả hành khách và sạc pin. Vertiport đầu tiên sẽ được đặt gần sân bay quốc tế Dubai.

S4 là mẫu taxi bay chủ lực của công ty Joby. Ảnh: AOPA

Trong bối cảnh UAE tìm cách giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào dầu mỏ, trung tâm tài chính Dubai đang thu hút đầu tư từ khắp thế giới. Tuy nhiên, với việc lưu lượng giao thông tăng mạnh trong những năm gần đây, tình trạng ùn tắc đã trở thành vấn đề nan giải.

Quãng đường dài 37km từ sân bay quốc tế Dubai đến đảo nhân tạo Palm Jumeirah mất tới 60 phút nếu đi bằng ô tô. Trong khi đó, taxi bay có thể rút ngắn thời gian này xuống chỉ khoảng 10 phút, nhờ hoạt động ở độ cao từ 450-900m và đạt tốc độ lên tới 320km/h. Joby dự kiến sẽ thu khoảng 350 dirham (tương đương 95USD)/lượt.

Công ty Archer Aviation của Mỹ cũng có kế hoạch ra mắt dịch vụ taxi bay tại thủ đô Abu Dhabi của UAE trong năm nay.

Tại Trung Quốc, hãng sản xuất máy bay không người lái (UAV) EHang đã đưa mẫu EH216-S trở thành eVTOL đầu tiên ở nước này được cấp giấy chứng nhận khai thác hàng không, qua đó mở đường cho dịch vụ thương mại. Chiếc EH216-S, với 2 chỗ ngồi, có khả năng tự bay đến và đi từ các địa điểm đã được lập trình sẵn mà không cần phi công. Hãng dự kiến triển khai hoạt động trên quy mô lớn sớm nhất vào năm 2026, bắt đầu với các chuyến bay phục vụ du khách.

Báo cáo của Chính phủ Trung Quốc năm 2024 tuyên bố sẽ đẩy mạnh phát triển “nền kinh tế tầm thấp”, thuật ngữ dùng để chỉ các phương tiện eVTOL và UAV hoạt động thương mại ở độ cao dưới 1.000m. 

Cơ hội và thách thức

Ngành taxi bay có nhiều “đất diễn”. Chẳng hạn như tại Trung Đông hội tụ lưu lượng hàng không dày đặc, dòng khách du lịch mạnh mẽ cùng các chương trình phát triển đô thị đầy tham vọng. 

Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn nhất đối với eVTOL là nhu cầu lưu trữ năng lượng hiệu quả. Phương tiện càng nặng càng đòi hỏi bộ pin lớn hơn để cất cánh. Các công ty như Joby đang nghiên cứu lựa chọn thay thế như pin nhiên liệu hydro, có thể cung cấp mật độ năng lượng cao hơn nhưng đi kèm vấn đề về độ an toàn và chi phí.

Ngành taxi bay cũng cần giải quyết một số bài toán, bao gồm xây dựng niềm tin của công chúng, quản lý không lưu (nhất là tại những khu vực có mật độ bay dày đặc như xung quanh các phi trường) và mức độ sẵn sàng của khung pháp lý. Khung pháp lý này không chỉ là các quy định về an toàn hàng không - yếu tố thường thu hút nhiều sự chú ý nhất - mà còn quy định ngoài lĩnh vực hàng không, như quy hoạch đô thị, kiểm soát tiếng ồn, sử dụng đất, hệ thống thông tin liên lạc.

HẠNH NGUYÊN
​(Theo Nikkei Asia, IEEE Spectrum)