Ông Andy Burnham, tân thủ lĩnh Công đảng, sẽ chính thức thay thế Thủ tướng Keir Starmer vào hôm nay (20-7), mở ra niềm hy vọng mới sau 10 năm đầy biến động trên chính trường từ sự kiện Anh rời Liên minh châu Âu (EU), hay còn gọi là Brexit.

Ông Andy Burnham tại hội nghị đặc biệt của Công đảng hôm 17-7. Ảnh: AP

Trong cuộc bỏ phiếu của các nghị sĩ Công đảng hôm 17-7, ông Burnham là ứng viên duy nhất đủ điều kiện tranh cử do nhận được 379 phiếu đề cử trong tổng số 403 nghị sĩ, vượt xa mức tối thiểu 81 để tranh cử.

Sự thay đổi lớn nhất

Phát biểu sau khi đắc cử, ông Burnham cam kết sẽ khôi phục “niềm hy vọng” cho người dân Anh. Ông cũng hứa sẽ nỗ lực xây dựng nền chính trị mới mà người dân Anh đang mong đợi. Ông cho biết ưu tiên của chính phủ mới là cải thiện mức sống của người dân trên mọi vùng miền đất nước.

“Người dân và các địa phương đã phải chờ quá lâu để thấy sự thay đổi. Chúng tôi sẽ mang lại hy vọng đó”, ông Burnham nhấn mạnh.

Nhà lãnh đạo 56 tuổi này chưa đưa ra chi tiết kế hoạch hành động của mình. Tuy nhiên, ông từng cam kết mang lại “sự thay đổi lớn nhất đối với cách thức điều hành đất nước” mà ông gọi là “phân quyền”. Theo ông, trao quyền cho các chính quyền địa phương để họ có thể tự đưa ra các quyết định kinh tế của riêng mình. Ngoài ra, ông sẽ đưa thêm nhiều tiện ích và dịch vụ công vào sự quản lý của nhà nước, đồng thời nhanh chóng giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt cao.

Thành phố Đại Manchester mà ông Burnham làm thị trưởng trong suốt 9 năm qua từng là thủ phủ công nghiệp trong thế kỷ 19 cũng đã trải qua nửa cuối thế kỷ 20 suy thoái công nghiệp nhanh chóng. Nhưng hiện nay, nó đang hồi sinh mạnh mẽ và trở thành một hình mẫu phát triển với lượng đầu tư nước ngoài ấn tượng và bước tiến vượt bậc về năng suất.

Ông Burnham hy vọng sự hồi sinh của Manchester có thể được nhân rộng khắp cả nước. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng tầm nhìn phân quyền của ông Burnham, đặc biệt là trao cho các quan chức địa phương vấn đề chi tiêu tài chính từ thuế, đòi hỏi các nỗ lực triển khai lâu dài.

Những thách thức cấp bách

Trong ngắn hạn, ông Burnham phải đối mặt với một bộ phận người dân đang nóng lòng chờ đợi sự thay đổi. Danny Sriskandarajah, giám đốc điều hành của Quỹ Kinh tế Mới, hy vọng chính phủ mới sẽ đưa ra một vài biện pháp nổi bật để giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt, giá năng lượng, tiền thuê nhà hoặc nhà ở xã hội.

Các chính phủ Anh vài năm qua cũng hứa hẹn như vậy, nhưng các kế hoạch của họ đều bị chệch hướng. Bởi nền kinh tế Anh rất nhạy cảm với những cú sốc từ các sự kiện ở nước ngoài như xung đột do chính sách mở cửa thương mại và sự phụ thuộc vào các chủ nợ nước ngoài.

Và tân Thủ tướng Burnham cũng sẽ phải đối mặt với những thách thức kinh tế tương tự như những người tiền nhiệm: gánh nặng nợ công lớn, lạm phát cao dai dẳng và tăng trưởng năng suất thấp. Những thách thức này càng trầm trọng hơn bởi những hệ lụy không thể tránh khỏi từ quyết định Brexit cách đây một thập kỷ và nhiều năm đầu tư công quá ít.

Cốt lõi của các vấn đề kinh tế to lớn mà ông Burnham sẽ đối mặt là sự tăng trưởng trì trệ. Nền kinh tế xứ sương mù đã trì trệ kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 với GDP bình quân đầu người chỉ cao hơn 7% so với đầu năm 2008, so với mức hơn 20% trong một thập kỷ trước khi xảy ra khủng hoảng.

Ông Burnham, người tự nhận mình là nhà lãnh đạo thân thiện với doanh nghiệp, rõ ràng phải đối mặt nhiều thách thức để thực hiện chương trình nghị sự kinh tế của riêng mình, bao gồm cả việc cải thiện mức sống của người dân. Ông Sriskandarajah cảnh báo nếu mức thu nhập của người dân không tăng sau khi điều chỉnh theo mức lạm phát, thì không chính phủ nào có thể tồn tại được trong điều kiện đó.

ĐỨC TRUNG