Theo báo cáo thường niên về bất bình đẳng của tổ chức Oxfam công bố ngày 15-1, tài sản của 5 người giàu nhất hành tinh đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2020, trong khi gần 5 tỉ người nghèo hơn vì lạm phát.

Từ trái qua: Các tỉ phú Jeff Bezos, Warren Buffett, Bernard Arnault, Larry Ellison và Elon Musk. Ảnh: CNN

Năm người giàu nhất hành tinh gồm Elon Musk, người điều hành nhiều công ty trong đó có hãng xe Tesla và SpaceX; Bernard Arnault, Chủ tịch tập đoàn hàng xa xỉ LVMH; Jeff Bezos, nhà sáng lập tập đoàn thương mại điện tử Amazon; Larry Ellison, Chủ tịch hãng phần mềm Oracle; Warren Buffet, Giám đốc điều hành (CEO) Tập đoàn đa quốc gia Berkshire Hathaway.

Từ năm 2020, tài sản ròng của 5 tỉ phú nói trên tăng tới 114% lên tổng số 869 tỉ USD sau khi đã trừ lạm phát. Trong cùng giai đoạn, gần 5 tỉ người trên toàn cầu trở nên nghèo hơn do họ phải đối phó với lạm phát, chiến tranh và khủng hoảng khí hậu. Với tình hình hiện nay, Oxfam dự báo sẽ cần 230 năm để xóa bỏ nghèo đói trên thế giới.

Elon Musk là người kiếm được nhiều tiền nhất trong những năm gần đây. Tài sản của tỉ phú người Mỹ ở mức 245,5 tỉ USD tính đến tháng 11 năm ngoái, tăng 737% so với tháng 3-2020 sau khi đã trừ lạm phát. Tài sản của ông Arnault và gia đình tăng 111% lên 191,3 tỉ USD. Tỉ phú Bezos thì sở hữu khối tài sản 167,4 tỉ USD, tăng 24%, trong khi tài sản của ông Ellison tăng 107% lên 145,5 tỉ USD. Ông Buffet có tài sản ròng tăng 48% lên 119,2 tỉ USD.

Tính tổng thể, tài sản của các tỉ phú kể từ đầu thập niên này đã tăng 3.300 tỉ USD, tương đương 34%. Tốc độ tăng tài sản của họ nhanh gấp 3 lần tốc độ lạm phát. Báo cáo của Oxfam đánh giá các doanh nghiệp thu lợi nhuận lớn, giúp tăng mạnh tài sản của những người giàu. Bảy trong số 10 công ty đại chúng lớn nhất thế giới hiện có tỉ phú là CEO hoặc cổ đông chính.

Khoảng 148 tập đoàn lớn nhất thế giới đã đạt lợi nhuận gần 1.800 tỉ USD trong một năm tính đến tháng 6-2023, cao hơn 52% so với mức trung bình của giai đoạn 2018-2021. Các ngành dầu khí, dược phẩm và tài chính trong 1-2 năm qua đã kiếm tiền giỏi hơn so với mức trung bình của những năm trước đó.

Hạn chế quyền lực doanh nghiệp

Trong báo cáo, Oxfam kêu gọi các chính phủ hạn chế quyền lực doanh nghiệp bằng cách phá bỏ độc quyền, áp thuế đối với mức lợi nhuận và tài sản vượt mức, cũng như thúc đẩy giải pháp thay thế quyền kiểm soát của cổ đông. "Sự bất bình đẳng này không phải ngẫu nhiên. Tầng lớp tỉ phú đang đảm bảo các tập đoàn mang lại nhiều tài sản hơn cho họ kể cả khi điều này khiến người khác chịu thiệt", CEO lâm thời của Oxfam International, ông Amitabh Behar, nói với hãng tin Reuters.

Báo cáo trên được đưa ra trùng thời điểm khai mạc hội nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos (Thụy Sĩ), nơi lãnh đạo các quốc gia và nhiều người giàu nhất thế giới tham dự. WEF lập luận rằng các sự kiện ở Davos được tổ chức theo tiêu chí doanh nghiệp không chỉ nhằm tối đa hóa lợi nhuận mà còn đáp ứng "khát vọng của con người và xã hội như một phần của hệ thống xã hội rộng lớn hơn".

Tuy nhiên, Oxfam nói rằng báo cáo của họ cho thấy những nguyện vọng như thế còn lâu mới được thực hiện. Tổ chức này phát hiện tiền lương của gần 800 triệu công nhân không theo kịp lạm phát trong 2 năm qua, dẫn đến mỗi công nhân mất trung bình 25 ngày thu nhập hàng năm. Trong số 1.600 tập đoàn hàng đầu thế giới, chỉ 0,4% công khai cam kết trả lương đủ sống cho người lao động và hỗ trợ mức lương đủ sống trong các chuỗi giá trị của họ.

Theo Oxfam, chỉ số Gini gần đây nhất (sự phân tầng về mức thu nhập giữa người giàu nhất và người nghèo nhất) nhận thấy tình trạng bất bình đẳng thu nhập trên toàn cầu hiện nay có thể so sánh với Nam Phi, quốc gia có sự bất bình đẳng kinh tế lớn nhất thế giới.

HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp)