Bài, ảnh: NGUYỄN THÀNH

Theo thống kê của ngành chuyên môn diện tích vú sữa tại huyện Kế Sách (tỉnh Sóc Trăng) gần 2.000ha, gồm: vú sữa tím, vú sữa Lò Rèn, vú sữa dây… Gần đây Sóc Trăng có thêm giống vú sữa tím cho trái quanh năm, còn có tên gọi “vú sữa tứ quý” và đặc biệt là giống vũ sữa tím đào. Vú sữa tím đào có hình dáng bên ngoài trái giống trái đào, khi trái chín màu tím chỉ xuất hiện khoảng 15% của trái, xẻ trái ra có màu trắng pha tím, nhìn rất bắt mắt, vị ngọt dịu, ít mủ...

Trái vú sữa tím đào là loại vú sữa mới của tỉnh Sóc Trăng được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng.

Chúng tôi đến tham quan vườn vú sữa tím đào của Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Hòa Xuân, xã Xuân Hòa, huyện Kế Sách. Ông Nguyễn Nhất Trường, Giám đốc HTX Nông nghiệp Hòa Xuân nhiệt tình hướng dẫn tham quan vườn vú sữa của gia đình và kể về nguồn gốc cây vú sữa tím đào: “Năm 1998 tôi mua vú sữa Lò Rèn về trồng, tình cờ mua được 5 cây giống vú sữa tím đào. Qua 3 năm trồng cây cho trái, trái có hình dáng bên ngoài đẹp, thơm ngon, ít mủ. Nhận thấy vú sữa tím đào cho trái khá tốt nên năm 2001 tôi quyết định chiết nhánh từ 5 cây vú sữa ban đầu để trồng cho khu vườn và diện tích vườn vú sữa tím đào cứ tăng dần trong những năm sau đó cho đến nay”.

 Năm 2004 diện tích vườn vú sữa tím đào của ông Trường nâng lên được 7 công và phát triển cho đến thời điểm hiện tại. Kể từ năm thứ 6 cho trái, sản lượng cây vú sữa tím đào vượt trội so với vú sữa Lò Rèn, độ lớn trái to hơn hẳn, cây kháng sâu bệnh nên tốn rất ít chi phí thuốc bảo vệ thực vật.

Cũng theo ông Trường, cây vú sữa tím đào có lá lớn hơn các giống vú sữa khác, phiến lá có nhiều nếp gợn sóng, mặt dưới lá và hoa có màu vàng nâu sậm, khi lá già sẽ chuyển sang màu đỏ rất đặc trưng. Ưu điểm của giống vú sữa này là thích nghi tốt với vùng đất tại địa phương, ít công chăm sóc, cây kháng bệnh tốt, tuổi thọ cây kéo dài, năng suất trái cao hơn các loại vú sữa khác khi cây cho trái ổn định từ 6 năm tuổi trở lên, trọng lượng 300 gram/trái, độ ngọt vừa phải. Ðồng thời, khi chín trái vẫn giữ được độ cứng, chắc, thuận lợi cho thu hoạch, vận chuyển, bảo quản và xuất khẩu… “Với vườn vú sữa tím đào 7 công (7.000m²) của gia đình,  thu hoạch mỗi năm hơn 21 tấn trái, trừ chi phí lợi nhuận hơn 200 triệu đồng” - ông Trường chia sẻ.

Giống vú sữa tím đào mặc dù đã có bán tại địa phương nhiều năm nhưng chưa được nhiều người biết đến. Từ khi thành lập HTX thì “tiếng vang” của loại trái cây này được biết đến nhiều hơn và được các công ty xuất khẩu quan tâm đến vì mùa vụ cho trái kéo dài, trong khi các loại vú sữa khác đã hết vụ, thì vú sữa tím đào vẫn còn thu hoạch trái thêm vài tháng. Ðây chính là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp thu mua cung ứng ra thị trường trong nước hay xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị trái vú sữa tím đào.

Nếu như trước thời điểm liên kết với doanh nghiệp, giá bán loại vú sữa này ra bên ngoài thị trường dao động từ 5.000-25.000 đồng/kg, nhưng kể từ đầu năm 2022 HTX ký hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, giá vú sữa tím đào xuất khẩu ổn định 30.000 đồng/kg, còn bán ra thị trường nội địa giá cũng tăng lên trên dưới 25.000 đồng/kg.

 Do lợi nhuận tốt từ trái vú sữa tím đào, nhiều nhà vườn địa phương đã nâng diện tích lên 10ha và vận động bà con tham gia vào HTX Nông nghiệp Hòa Xuân để sản xuất số lượng lớn, đạt tiêu chuẩn cung ứng thị trường cao cấp và xuất khẩu, hướng đến đăng ký cấp mã vùng trồng và bảo hộ nhãn hiệu trái vú sữa tím đào của địa phương.

Ông Nguyễn Thành Phước, Chi cục Trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Sóc Trăng, thông tin: “Trên địa bàn xã Xuân Hòa, huyện Kế Sách có 3 HTX vú sữa với gần 600ha, trong đó có thêm 2 loại vú sữa tím và vú sữa tím đào. Ðể hỗ trợ HTX Nông nghiệp Hòa Xuân phát triển diện tích trái vú sữa tím đào, đơn vị sẽ phối hợp các ngành liên quan hỗ trợ cho HTX đăng ký nhãn hiệu và đăng ký bảo hộ giống cây trồng mới. Bên cạnh đó, nhân giống và cải tạo lại vùng trồng vú sữa, cho ra trái rải vụ nhằm thuận lợi khi liên kết với công ty, doanh nghiệp tiêu thụ, xuất khẩu”.