Đã đến lúc tái định nghĩa vai trò của đại học

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội vào sáng 16-5-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một thông điệp mang tính chiến lược đối với giáo dục đại học Việt Nam: Yêu cầu các trường vươn lên, vận hành theo mô hình đổi mới sáng tạo, dám đi trước và mở đường cho những mô hình phát triển mới.

Đặc biệt, định hướng này nhấn mạnh một triết lý vô cùng thực tế của kỷ nguyên tri thức:

"Tri thức đại học không thể chỉ dừng lại trong giảng đường, phòng thí nghiệm hay các công bố khoa học mà phải được chuyển hóa thành chính sách tốt hơn, công nghệ hữu ích hơn, giúp doanh nghiệp mạnh hơn, địa phương phát triển hơn và cuộc sống người dân tốt đẹp hơn".

Nhìn về ĐBSCL hiện tại, vùng đất Chín Rồng đang bước vào một làn sóng phát triển chưa từng có. Theo thống kê, ĐBSCL hiện có hơn 499 dự án FDI với tổng vốn đăng ký lên tới hơn 24 tỉ USD. Chỉ riêng trong năm 2025, dự kiến có hơn 22.000 doanh nghiệp mới gia nhập thị trường. TP Cần Thơ đang vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế, trung tâm logistics và công nghệ của toàn vùng.

Để tháo gỡ "nút thắt" này, thị trường giáo dục ĐBSCL bắt đầu chứng kiến sự xuất hiện của những mô hình đào tạo chuẩn quốc tế.

Thế nhưng, giữa bức tranh kinh tế tươi sáng ấy lại lộ ra một "nút thắt" lớn. Nhiều giám đốc nhân sự tại Cần Thơ thừa nhận một "nỗi đau" chung: Họ không thiếu người tốt nghiệp đại học, họ chỉ thiếu người có thể làm được việc ngay. Tỷ lệ lao động phổ thông trong vùng còn cao, trong khi nhiều sinh viên ra trường lại bộc lộ điểm yếu về tiếng Anh, tư duy toàn cầu, kỹ năng sử dụng công nghệ và sự nhạy bén thực tế.

Lời giải từ sự dịch chuyển của các mô hình đại học quốc tế

Để tháo gỡ "nút thắt" này, thị trường giáo dục ĐBSCL bắt đầu chứng kiến sự xuất hiện của những mô hình đào tạo chuẩn quốc tế mang tính thực chiến cao. Sự hiện diện của các chương trình như Swinburne Vietnam tại Cần Thơ là một minh chứng cho thấy: Giáo dục đang thực sự vận động theo sát nhu cầu của doanh nghiệp.

Trong chuyến thăm và làm việc tại Swinburne Vietnam cơ sở Cần Thơ, Gillian Bird nhấn mạnh: “Ngày càng nhiều doanh nghiệp Úc đang mở rộng và tăng sự hiện diện tại Việt Nam. Họ cũng đang tìm kiếm những nhân sự chất lượng cao như những sinh viên của Swinburne”. Phát biểu này không chỉ phản ánh nhu cầu nhân lực quốc tế đang tăng mạnh, mà còn cho thấy vai trò của các mô hình giáo dục chuẩn Úc trong việc chuẩn bị thế hệ lao động mới có khả năng làm việc trong môi trường toàn cầu ngay từ khi còn ngồi trên ghế đại học.

TS. Hoàng Việt Hà nhận định: "Sinh viên ĐBSCL hoàn toàn đủ năng lực để cạnh tranh toàn cầu nếu nắm bắt được cơ hội học tập một chương trình đại học chất lượng Top 300 thế giới như Swinburne tại Việt Nam”. Cách tiếp cận của những mô hình này đáp ứng chính xác tinh thần "chuyển hóa tri thức giúp doanh nghiệp mạnh hơn" mà lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã đề cập:

Thứ nhất, giải quyết bài toán tư duy toàn cầu: Thay vì học tiếng Anh như một môn phụ, sinh viên được rèn luyện trong môi trường 100% tiếng Anh, với chương trình đồng nhất toàn cầu. Việc nhận bằng trực tiếp từ Úc giúp xóa bỏ độ trễ về mặt chuẩn mực nhân sự giữa miền Tây và thế giới.

Cách tiếp cận của những mô hình Swinburne đáp ứng chính xác tinh thần "chuyển hóa tri thức giúp doanh nghiệp mạnh hơn".

Thứ hai, đưa tri thức rời khỏi giảng đường: Thay vì thi viết hàn lâm, sinh viên được đánh giá qua khả năng làm dự án (Project-based learning). Điển hình như mới đây, trong một chuyến đi học tập thực tế tại doanh nghiệp Huy Nam Food (Rạch Giá), sinh viên Swinburne đã ứng dụng vào khối lượng kiến thức để nghiên cứu và phân tích nhìn nhận vấn đề tiềm năng hải sản miền Tây trước thềm APEC dưới góc nhìn sinh viên. Các bạn phải áp dụng trực tiếp kiến thức về nghiên cứu thị trường, hành vi người tiêu dùng để xử lý một đề bài thực tế do chính doanh nghiệp đặt ra. Đó chính là sự kết nối giữa học thuật và thương mại.

Thứ ba, đón đầu sóng công nghệ: Các nền tảng về AI, dữ liệu, công nghệ mới nhất được tích hợp thẳng vào mô hình học tập ứng dụng, giúp người học không bị AI đào thải mà ứng dụng AI thông minh để tăng hiệu suất.

Giáo dục chuẩn quốc tế không còn là "đặc quyền" của các đại đô thị

Sự xuất hiện của những mô hình đại học đổi mới sáng tạo ngay tại ĐBSCL đang mang lại một giá trị nhân văn to lớn.

Trước đây, khát vọng cho con tiếp cận nền giáo dục chuẩn quốc tế nằm trong Top 300 thế giới đồng nghĩa với việc các bậc phụ huynh miền Tây phải chuẩn bị hàng tỉ đồng cho con đi du học, hoặc ít nhất phải lên TP Hồ Chí Minh. Nhưng nay, cơ hội ấy đã hiện diện ngay tại Cần Thơ, với chi phí tối ưu hơn, cơ sở vật chất hiện đại, sinh viên không phải rời xa gia đình và hàng loạt chính sách học bổng vùng miền (lên đến 300 triệu đồng) đang rộng mở.

Swinburne Vietnam cơ sở Cần Thơ nằm trong khuôn viên tòa nhà FPT - 600 Nguyễn Văn Cừ, Cần Thơ.

Khi dòng vốn tỉ đô và hàng vạn cơ hội đang dịch chuyển về ĐBSCL, bài toán lớn nhất không còn là đất đai hay phù sa. Nó nằm ở việc người trẻ miền Tây được đào tạo để trở thành ai trong một thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh. Chuẩn bị một thế hệ nhân lực đủ sức hội nhập toàn cầu ngay trên chính quê hương mình - đó mới là nền tảng vững chắc nhất để miền Tây thực sự cất cánh.