Trong bối cảnh kinh tế đầy biến động, quản trị tài chính là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp (DN) duy trì hoạt động ổn định và phát triển lâu dài. Thực tế cho thấy, nhiều DN doanh thu tăng nhưng lại gặp khó khăn về dòng tiền, lợi nhuận chưa đạt như kỳ vọng dù đã tiết giảm chi phí. Theo các chuyên gia, DN cần tiếp cận những giải pháp tài chính đa chiều, hệ thống hóa các công cụ kiểm soát dòng tiền, trang bị kinh nghiệm quản trị rủi ro để làm chủ hoàn toàn "sức khỏe" tài chính và tự tin bứt phá mạnh mẽ trên thị trường.

DN cần tập trung vào các sản phẩm mang lại tỷ suất lợi nhuận cao, kiểm soát hàng tồn kho, quản lý công nợ chặt chẽ.

Theo Viện Đào tạo và Tư vấn doanh nghiệp, Trường Đại học Ngoại thương (Hà Nội), qua khảo sát cho thấy có hơn 60% DN nhỏ và vừa gặp khó khăn về dòng tiền ít nhất 1 lần/năm, có 30% startup thất bại không phải vì mô hình xấu mà vì cạn tiền; 1/3 chủ DN nhầm lẫn giữa lợi nhuận với tiền mặt thực.

Bà Nguyễn Ngọc Bích, Thư ký Ban Chỉ đạo Cổng Thông tin hỗ trợ doanh nghiệp, Chánh văn phòng Viện Đào tạo và Tư vấn doanh nghiệp, Trường Đại học Ngoại thương (Hà Nội), chia sẻ: Trong hoạt động kinh doanh lợi nhuận luôn là chỉ số được DN quan tâm và công bố nhiều nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy, có những DN vẫn có lãi trên báo cáo kết quả kinh doanh, nhưng lại thiếu tiền mặt để vận hành và dòng tiền để trả lương, thanh toán công nợ và đầu tư cho các hoạt động cần thiết. Nói một cách khác, lợi nhuận không đồng nghĩa với việc đảm bảo nguồn tiền. Do đó, DN cần tiếp cận phương pháp quản trị dòng tiền hiệu quả thông qua phân tích chu kỳ tiền mặt, quản trị công nợ, dòng tiền cũng như xây dựng tính thanh khoản và các nguyên tắc ra quyết định trong từng tình huống cụ thể.

DN cần phân biệt rõ 3 trụ cột tài chính cốt lõi gồm: lợi nhuận, dòng tiền và tính thanh khoản. Trong đó, lợi nhuận được ghi nhận theo nguyên tắc kế toán dồn tích. Lợi nhuận có thể tồn tại trên sổ sách (dưới dạng khoản phải thu) ngay cả khi DN chưa thu được tiền mặt. Lợi nhuận đo lường hiệu quả kinh doanh nhưng không phản ánh tiền thật. Dòng tiền là lượng tiền mặt thực tế ra và vào DN, quyết định khả năng tồn tại trong ngắn hạn của DN. Dòng tiền dương để DN trả lương, mua nguyên liệu, thanh toán các nghĩa vụ đến hạn... Tính thanh khoản là điều kiện sống còn, là khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền kịp thời để thanh toán nợ ngắn hạn. DN sở hữu nhiều tài sản (bất động sản, máy móc) không đồng nghĩa với việc có tính thanh khoản tốt.

Theo GS.TS Nguyễn Thị Hoa Hồng, Giảng viên Khoa Quản trị Kinh doanh Trường Đại học Ngoại thương (Hà Nội), khi lợi nhuận sụt giảm bất thường, DN cần chủ động quản trị dòng tiền, ưu tiên bảo vệ tính thanh khoản. DN cần kích hoạt ngay hệ thống kiểm soát khả năng chi trả các khoản nợ ngắn hạn và chi phí thường xuyên; đẩy mạnh thu hồi công nợ từ khách hàng, nâng hạn mức tín dụng dự phòng tại các ngân hàng, tạm hoãn các dự án đầu tư chưa thực sự thiết yếu. Đồng thời chủ động cắt giảm và tối ưu hóa chi phí. Trong đó, các chi phí cố định rất khó thay đổi nhưng cần rà soát để cắt giảm tối đa phần không hiệu quả, nhằm tối ưu hóa dòng tiền. DN cần phân bổ nguồn lực vào các hoạt động tạo ra tiền mặt nhanh như tập trung vào nhóm sản phẩm và khách hàng mang lại tỷ suất lợi nhuận cao, có tốc độ thu hồi dòng tiền nhanh. Tạm dừng các mảng kinh doanh kém hiệu quả đang gây hao hụt hoặc thâm hụt nguồn tiền.

Theo Chuyên gia tư vấn chiến lược tài chính Nhàn Nguyễn, đối với DN, "ngân sách là xương sống, dòng tiền là huyết mạch". Để quản trị và giảm thiểu rủi ro, DN cần thực hiện các giải pháp ngắn hạn và dài hạn. Theo đó, giải pháp ngắn hạn là thiết lập hệ thống cảnh báo sớm đối với các chỉ số rủi ro tài chính, theo dõi chặt chẽ vòng quay hàng tồn kho, giám sát sát sao các chỉ số công nợ, xây dựng các kịch bản tài chính và kế hoạch dòng tiền cụ thể… Trong dài hạn, DN cần xây dựng kế hoạch ngân sách và mô hình tài chính để quản trị vốn an toàn trong cả ngắn hạn và dài hạn. Bên cạnh đó xây dựng chính sách bán hàng, quản lý hàng tồn kho, quản lý công nợ chặt chẽ. DN cần tái cấu trúc mô hình tài chính phù hợp với định hướng phát triển. Xây dựng hệ thống báo cáo đánh giá hiệu quả kinh doanh đa chiều. Lập kế hoạch dòng tiền và tổ chức hệ thống sổ sách để đánh giá sát sao tình hình thực hiện dòng tiền. Điều hành dựa trên hệ thống các chỉ số đo lường hiệu quả. DN cần xác định quản trị tài chính không chỉ là giữ tiền, mà là tối ưu hóa sức khỏe của cả bộ máy để sẵn sàng cho mọi kịch bản thị trường.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN