HẠNH NGUYÊN (Theo USA Today, CNN)

Sau nhiều tuần giao tranh, các lực lượng Ukraine đã đạt được thành công ít ỏi trong việc đẩy lùi các binh sĩ Nga ở phía Ðông nhưng cũng chịu tổn thất lớn về binh sĩ và thiết bị quân sự, theo giới chức Mỹ. Cuộc phản công của Kiev do phương Tây hậu thuẫn từng được kỳ vọng cao giờ đây đang đối mặt với nhiều thách thức. 

Đơn vị rà phá bom mìn của Ukraine diễn tập ở tỉnh Zaporizhzhia hồi tháng 6. Ảnh: NY Times

Thời điểm khó khăn nhất

Ðể chuẩn bị cho cuộc phản công của Ukraine bắt đầu hồi giữa tháng 6, Mỹ cùng các nước đồng minh đã huấn luyện cho hơn 60.000 binh sĩ theo chiến thuật của Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), trong đó chú trọng đồng bộ hóa các cuộc tấn công ở các đơn vị chiến đấu trên bộ, pháo binh và không lực. Lầu Năm Góc và các đồng minh còn cung cấp cho Kiev hàng chục xe bọc thép chở quân, xe tăng, thiết bị hiện đại.

Cơ sở để phương Tây đặt nhiều hy vọng vào cuộc phản công một phần là bởi kinh nghiệm ở mùa thu năm ngoái khi lực lượng Ukraine tái chiếm nhiều vùng đất ở phía Bắc đất nước. Tuy nhiên hiện nay, gần 2 tháng sau cuộc phản công, lực lượng Ukraine chỉ tiến bộ khiêm tốn ở phía Ðông. Diện tích đất Kiev tái chiếm quá ít so với khoảng 20% lãnh thổ Ukraine đang thuộc quyền kiểm soát của Nga.

Ngay cả các quan chức phương Tây mới đây cũng đã đưa ra những đánh giá ngày càng “nghiêm túc, tỉnh táo” về khả năng chiếm lại lãnh thổ quan trọng của các lực lượng Ukraine. “Ðây là thời điểm khó khăn nhất của cuộc chiến”, nghị sĩ đảng Dân chủ Mike Quigley, người vừa trở về từ châu Âu sau khi gặp các chỉ huy Mỹ đang huấn luyện cho lực lượng thiết giáp Ukraine, cho biết. “Họ vẫn sẽ xem liệu trong 2 tuần tới có cơ hội đạt được một số bước tiến không. Nhưng để Ukraine thực sự đạt được những tiến bộ làm thay đổi cán cân cuộc xung đột này, tôi nghĩ, điều đó cực kỳ khó xảy ra”, một nhà ngoại giao cấp cao của phương Tây nói.

“Hàng trăm bãi mìn”

Thách thức chính đối với lực lượng Ukraine là khó xuyên thủng các tuyến phòng thủ nhiều lớp của Nga ở phía Ðông và Nam, nơi được rải dày đặc hàng chục ngàn quả mìn và mạng lưới chiến hào rộng lớn. Quân Nga đã sử dụng mìn như một lớp phòng thủ đầu tiên và còn dựng lên các rào chắn xe tăng giống như “răng rồng”. Rất khó để vượt qua những bãi mìn một cách an toàn trong điều kiện tốt nhất. Thực hiện nhiệm vụ này trong khi bị tấn công đã làm chết hoặc bị thương rất nhiều binh sĩ Ukraine. Hàng chục xe thiết giáp của phương Tây cũng đã bị phá hủy hoặc hư hại. Do chịu những tổn thất lớn, các chỉ huy lực lượng Ukraine buộc phải cho thoái lui một số đơn vị để tập hợp lại và giảm thương vong. Lực lượng Nga được cho là đã dành cả mùa đông và mùa xuân để chuẩn bị các tuyến phòng thủ phức tạp như thế.

Theo Seth Jones, Giám đốc Chương trình an ninh quốc tế tại Trung tâm Nghiên cứu quốc tế và chiến lược, việc lực lượng bộ binh Ukraine thiếu sự yểm trợ từ trên không đã “làm suy yếu” cuộc phản công của họ. Không cuộc tấn công nào do Mỹ dẫn đầu chỉ liên quan tới một trong 3 lực lượng: lục quân, không quân và hải quân. Trong khi đó, binh sĩ Ukraine gần như chỉ có thể thực hiện cuộc tấn công trên bộ. Các phi công nước này điều khiển số lượng tương đối nhỏ máy bay chiến đấu có từ thời Xô Viết, nên họ cũng “lép vế” trước những chiến đấu cơ và khả năng phòng không hiện đại của Nga.

Ngoài ra, Ukraine sắp bước vào mùa thu, thời điểm điều kiện thời tiết (mưa, bùn lầy) khiến giao tranh ​​sẽ trở nên khó khăn hơn, do vậy lực lượng nước này chỉ có khoảng thời gian hạn chế để tiến công.

Một số quan chức lo ngại khoảng cách ngày càng lớn giữa kỳ vọng và kết quả phản công sẽ châm ngòi cho “trò chơi đổ lỗi” giữa giới chức Ukraine và phương Tây. Điều này có thể gây chia rẽ trong liên minh vốn hầu như vẫn còn nguyên vẹn sau gần 2 năm chiến sự. Tại Diễn đàn An ninh Aspen hồi tháng rồi, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chỉ ra rằng việc phương Tây chậm gửi các hệ thống vũ khí tiên tiến hơn là lý do khiến lực lượng Ukraine tiến triển ì ạch cho đến nay. Những chiến đấu cơ hiện đại như F-16 và Hệ thống tên lửa chiến thuật lục quân (ATACMS) được xem là 2 khí tài có thể tăng tốc cuộc phản công của Ukraine. Các phi công Ukraine sắp được đào tạo lái những chiếc F-16 mà các đồng minh của Mỹ hứa sẽ cung cấp. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa muốn chuyển ATACMS, khí tài mà Kiev cần.