Phản ứng trước thông tin cho rằng Philippines không dựa trên mặt trận chính trị lẫn ngoại giao nhằm nỗ lực giải quyết tranh chấp trên biển với Trung Quốc trong hòa bình, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philippines (DFA) Raul Hernandez hôm 16-7 chính thức lên tiếng bác bỏ và tuyên bố điều này "hoàn toàn sai sự thật".

Tàu khu trục USS Fitzgerald của Mỹ tại Vịnh Subic hồi tháng 6. Ảnh: AFP/ Getty Images

Trước đó hôm 12-7, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh đã lên tiếng chỉ trích những tuyên bố của Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario trong một cuộc họp tại Brussels (Bỉ) rằng Manila "không có khả năng đàm phán trực tiếp với Trung Quốc". Theo bà Hoa, Bắc Kinh vẫn "liên tục" đề nghị Manila duy trì tham vấn hiện có hoặc thiết lập cơ chế mới nhưng "Philippines ngược lại đơn phương đóng cửa đàm phán, tham vấn, thậm chí công kích Trung Quốc trên trường quốc tế".

Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines Raul Hernandez lên tiếng khẳng định những cáo buộc của Trung Quốc là vô căn cứ, đồng thời đưa ra 8 luận điểm cho thấy "Chính phủ Philippines bị dồn ép và chỉ còn cách đưa ra phân xử quốc tế".

Theo đó, Raul Hernandez cho biết dù hai bên bắt đầu đàm phán song phương về tranh chấp trên Biển Đông kể từ tháng 8-1995, nhưng sau 17 năm tham vấn vẫn "không đạt được bước tiến nào". "Khi Trung Quốc đơn phương xâm nhập bãi cạn Scarborough hồi năm 2012, chúng tôi đã tham vấn gần 50 lần với Bắc Kinh. Trong nhiều lần như thế, Trung Quốc vẫn duy trì đường lối cứng rắn về cái gọi là chủ quyền không thể tranh cãi trên Biển Đông dựa vào sự kiện lịch sử. Thông điệp của Trung Quốc hết sức rõ ràng, đó là đối phương phải chấp nhận rằng toàn bộ Biển Đông thuộc về nước này trước khi bắt đầu cuộc đàm phán. Đây là nguyên nhân khiến Manila không thể chấp nhận đàm phán song phương với Trung Quốc và tiếp tục theo đuổi vụ kiện tại Tòa án Trọng tài Quốc tế dựa trên Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS)" - ông Hernandez nói.

Các nhà phân tích cho rằng, việc Bắc Kinh từ chối tham gia vụ kiện với Philippines cũng như chỉ chấp nhận các cuộc đàm phán song phương với các bên tranh chấp khác cho thấy khả năng nước này muốn cậy mạnh để làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán. Nhưng cũng chính điều này khiến mối quan hệ quân sự giữa Manila với Mỹ và Nhật Bản ngày càng nồng ấm.

Theo lời Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin, Manila với khó khăn trước mắt không thể đứng một mình mà cần phải thành lập liên minh. Và Philippines hiện "chỉ có hai đối tác chiến lược - đó là Mỹ và Nhật Bản" - Tổng thống Philippines Benigno Aquino thời gian gần đây cho biết.

Do đó, trang tin trực tuyến The Diplomat cho rằng không phải ngẫu nhiên mà tàu quân sự Mỹ đột nhiên được chào đón ở Vịnh Subic với số lượt gần gấp đôi năm 2011. Ngoài ra, Manila còn cho biết đang lên kế hoạch chi khoảng 230 triệu USD nới rộng Vịnh Subic để đón thêm các tàu chiến và máy bay quân sự Mỹ. Về phần Nhật Bản, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsunori Onodera trong chuyến thăm Thủ đô Manila hồi tháng trước cũng cam kết tiếp tục hợp tác và hỗ trợ Philippines trong việc bảo vệ các hòn đảo xa xôi và lợi ích hàng hải.

Theo The Diplomat, việc lực lượng quân sự Mỹ và Nhật Bản "thăm viếng" Philippines ngoài mang lại một số lợi ích thực tế cho nước này bao gồm tăng cường tập trận, huấn luyện và khả năng tương tác mà quan trọng nhất là thực hiện cam kết bảo vệ Philippines trước áp lực từ Bắc Kinh.

VI VI (Tổng hợp)