Những năm qua, lĩnh vực kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Vương quốc Anh duy trì đà tăng trưởng ổn định. Dù tiềm năng lớn, nhưng thị trường Anh cũng đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe, đặc biệt trong bối cảnh nước này tăng cường kiểm soát chất lượng hàng nhập khẩu. Theo các chuyên gia, nếu không chuyển đổi kịp theo các tiêu chuẩn “xanh hóa” và minh bạch chuỗi cung ứng, doanh nghiệp Việt sẽ gặp khó duy trì thị phần tại Anh trong trung và dài hạn.

Nhiều chuyển biến

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ireland (UKVFTA) có hiệu lực từ năm 2021 tạo lực đẩy cho hoạt động thương mại song phương. Theo thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Vương quốc Anh đạt khoảng 9,3 tỉ USD, tăng khoảng 10% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 8,4 tỉ USD, nhập khẩu từ Anh đạt khoảng 991 triệu USD. Bước sang năm 2026, trong 3 tháng đầu năm, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 2,36 tỉ USD.

Hàng dệt may, giày dép các loại, linh kiện điện tử, nông thủy sản… là những sản phẩm lợi thế của Việt Nam khi xuất khẩu sang Vương quốc Anh. Trong ảnh: Hoạt động sản xuất tại Công ty CP May Tây Đô.

"Kết quả trên cho thấy quan hệ thương mại giữa 2 nước duy trì quy mô ổn định. Cơ cấu thương mại giữa 2 nước mang tính bổ trợ rõ nét, với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, giày dép các loại, linh kiện điện tử, nông thủy sản… và nhập khẩu từ Anh chủ yếu là dược phẩm, nguyên liệu phục vụ sản xuất" - ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại thông tin.

Theo ông Vũ Việt Thành, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), điểm đáng chú ý là cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Anh không chỉ gồm các nhóm hàng truyền thống (dệt may, da giày, thủy sản, gỗ, cà phê...) mà còn có sự hiện diện ngày càng rõ của nhóm hàng công nghiệp - công nghệ (điện thoại, điện tử, máy móc…). Điều này phản ánh sự chuyển dịch trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang các sản phẩm có hàm lượng công nghiệp, công nghệ và chuỗi cung ứng cao hơn.

Trong lĩnh vực năng lượng sạch và công nghiệp xanh, nhiều doanh nghiệp Anh quan tâm đến chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi, lưu trữ năng lượng, nâng cấp lưới điện và công nghệ phát thải thấp. Bên cạnh đó, Vương quốc Anh là 1 trong 2 đồng chủ trì Nhóm Đối tác quốc tế trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) của Việt Nam cùng với Liên minh châu Âu. 2 bên cũng đã ký Bản ghi nhớ về hợp tác năng lượng sạch vào tháng 10-2025, thiết lập khuôn khổ hợp tác trong các lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, nâng cấp lưới điện, lưu trữ năng lượng, giảm dần điện than, chuyển đổi công bằng, công nghệ xanh và hydrogen. 

Khai thác dư địa

Nhiều chuyên gia nhận định khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang có nhiều điều chỉnh, thị trường Vương quốc Anh tiếp tục mở ra những cơ hội đáng chú ý đối với hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả thị trường này, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với các yêu cầu về tiêu chuẩn, logistics, phương thức thanh toán cũng như đặc thù trong môi trường kinh doanh.

Ông Vũ Việt Thành cho biết: "Vương quốc Anh là nền kinh tế thương mại mở, có thế mạnh vượt trội về xuất khẩu dịch vụ, trong khi nhập siêu hàng hóa ở mức lớn. Thị trường này xuất khẩu mạnh các dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là tài chính, dịch vụ chuyên môn, bảo hiểm, công nghệ...; đồng thời có nhu cầu nhập khẩu lớn đối với máy móc, thiết bị, nguyên nhiên liệu, dược phẩm, quần áo, giày dép, thực phẩm... Đây chính là không gian thị trường mà nhiều ngành hàng của Việt Nam có thể tiếp tục khai thác".

Ông Lê Hoàng Tài khẳng định: UKVFTA tiếp tục là nền tảng quan trọng, giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh tại thị trường Vương quốc Anh thông qua các ưu đãi thuế quan và thuận lợi hóa thương mại. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tận dụng các cam kết trong UKVFTA, nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, đa dạng hóa phương thức thanh toán và tăng cường kết nối với các đối tác sở tại.

Ở góc độ khác, các chuyên gia cũng khuyến cáo, ưu đãi thuế quan là lợi thế quan trọng đối với doanh nghiệp Việt khi xuất khẩu sang Anh, nhưng không phải yếu tố duy nhất. Năng lực đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, yêu cầu về môi trường, lao động, bao bì, nhãn mác, giao hàng ổn định và xây dựng uy tín với nhà nhập khẩu sẽ quyết định khả năng đứng vững tại thị trường này.

Ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh, nhấn mạnh: "Thị trường Vương quốc Anh là thị trường khó, nhưng rất đáng đầu tư. Khó vì tiêu chuẩn cao, cạnh tranh mạnh và chi phí tuân thủ lớn. Nhưng đáng đầu tư vì quy mô nhập khẩu lớn, sức mua cao, hệ thống phân phối chuyên nghiệp và khả năng tạo uy tín cho thương hiệu Việt Nam".

Theo ông Lê Đình Bá, cơ hội lớn nhất của Việt Nam không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn, mà là xuất khẩu tốt hơn: sản phẩm có tiêu chuẩn, có truy xuất, có thương hiệu và có khả năng đi đường dài. Nếu làm được điều đó, Vương quốc Anh không chỉ là một thị trường xuất khẩu, mà có thể trở thành bàn đạp để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Bài, ảnh: MỸ THANH