Một nhóm các nhà khoa học quốc tế vừa công bố phát hiện hàng chục loài sinh vật mới chưa từng được biết đến trong lịch sử khoa học tại cao nguyên Lisima, một vùng hẻo lánh thuộc tỉnh Moxico, phía Đông Angola. Sự kiện này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới bảo tồn toàn cầu, tái khẳng định khu vực này là một trong những tiền đồn đa dạng sinh học quan trọng và thú vị nhất hành tinh hiện nay.

Nhện phát sáng là một trong hàng chục loài sinh vật mới được khám phá tại cao nguyên Lisima. Ảnh: CNN

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, cuộc khảo sát thực địa quy mô lớn mang tên "Cassai Life Atlas" được thực hiện bởi nhóm 16 chuyên gia hàng đầu châu Phi và quốc tế thuộc tổ chức The Wilderness Project. Tại vùng cao nguyên ngập nước Lisima, các nhà khoa học đã ghi nhận những số liệu sinh thái kinh ngạc, bao gồm: 8 loài chuồn chuồn ngô mới, 3 loài cào cào/châu chấu mới, và khoảng 60 loài bướm cùng bướm đêm lần đầu tiên được định danh trong danh mục sinh học thế giới.

Đặc biệt, kết quả phân tích các loài bướm đêm cho thấy một hiện tượng sinh thái độc đáo khi đây là nơi giao thoa của ba thế giới tự nhiên hoàn toàn khác biệt: các loài đặc trưng của rừng rậm Congo, thảm thực vật fynbos thuộc vùng Cape của Nam Phi và các vùng rừng thưa miombo khu vực miền Nam châu Phi. Bên cạnh các loài côn trùng, đoàn thám hiểm cũng ghi nhận hàng chục loài bò sát, lưỡng cư và động vật có vú quý hiếm như rắn lục viper bụi rậm, hổ mang Anchieta và các loài dơi móng ngựa sinh sống trong hệ thống hang động đá vôi độc lập.

Cao nguyên Lisima vốn được mệnh danh là "Tháp nước của vùng cao nguyên Angola". Đây là vùng thượng nguồn sinh thủy cốt lõi, khởi nguồn của các hệ thống sông lớn định hình nên mạng lưới sự sống trên toàn khu vực miền Nam và miền Trung châu Phi như sông Congo, Zambezi và Cuanza. Đáng chú ý, dòng chảy từ đây là nguồn cung cấp nước duy nhất nuôi dưỡng đồng bằng sông Okavango tại quốc gia láng giềng Botswana - một kỳ quan thiên nhiên thế giới đã được UNESCO công nhận.

Theo các chuyên gia sinh học, lý do vùng đất có tầm quan trọng sống còn này từng bị coi là "vùng trắng" (vùng chưa có dữ liệu) trên bản đồ sinh học thế giới là do hệ lụy kéo dài từ cuộc nội chiến Angola. Mật độ bom mìn dày đặc còn sót lại và địa hình chia cắt hiểm trở đã ngăn cản các thế hệ nhà khoa học tiếp cận suốt nhiều thập kỷ qua. Chuyến thám hiểm thành công lần này có sự hỗ trợ rà phá bom mìn chiến trường quan trọng từ tổ chức nhân đạo quốc tế The HALO Trust.

Tiến sĩ Piotr Naskrecki, Giám đốc Phòng thí nghiệm Đa dạng Sinh học E.O. Wilson (Mozambique), thành viên đoàn thám hiểm nhận định: “Những khám phá đột phá này xuất hiện vào một thời điểm mang tính bước ngoặt. Việc bom mìn dần được dỡ bỏ đồng nghĩa với việc vùng đất này sẽ phải đối mặt với áp lực khai thác tài nguyên và làn sóng định cư của con người. Các nhà khoa học khẩn thiết kiến nghị Chính phủ Angola sớm thành lập vùng bảo tồn nghiêm ngặt để bảo vệ hành lang xanh vô giá này trước khi các tác động tiêu cực của con người làm tổn hại đến hệ sinh thái cốt lõi”.

HỒNG MINH