Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam đứng thứ 12/22 nước có số bệnh nhân lao cao nhất thế giới và thứ 14/27 nước có lao đa kháng thuốc và siêu kháng thuốc. Với mục tiêu để người bệnh được chẩn đoán sớm, giảm chi phí điều trị, thời gian lây nhiễm trong cộng đồng và tránh được bệnh lao đa kháng thuốc từ năm 2011, TP Cần Thơ đã triển khai Dự án Phối hợp y tế công-tư để huy động khối y tế tư nhân, tham gia phát hiện sớm bệnh nhân lao…

Tích cực phát hiện bệnh nhân lao

Bác sĩ tư vấn cho bệnh nhân tại Bệnh viện Lao và Bệnh phổi TP Cần Thơ.

Dự án Phối hợp y tế công – tư được triển khai ở TP Cần Thơ từ năm 2011, ở 3 quận: Ninh Kiều, Ô Môn và Thốt Nốt. Đầu năm 2012, dự án mở rộng thêm ở quận Bình Thủy và quận Cái Răng. Thời gian qua, ở TP Cần Thơ, nhiều phòng mạch tư, nhà thuốc tích cực phát hiện người nghi lao ở cộng đồng. Bác sĩ Nguyễn Hiếu Hiệp, chủ Phòng mạch tư ở huyện Thới Lai cho biết: "Khi tham gia dự án, tôi cũng thấy lợi ích của việc phát hiện sớm bệnh lao nên khi nghi ngờ bệnh nhân có dấu hiệu mắc bệnh lao, tôi tư vấn và viết phiếu chuyển cho họ đến cơ sở chuyên điều trị bệnh lao. Nhiều bệnh nhân đã tư vấn nhưng họ e ngại không đi nên thỉnh thoảng, tôi điện thoại cho bệnh nhân, tác động, tư vấn thêm để họ hiểu được tầm quan trọng của việc khám, phát hiện bệnh sớm, tránh lây lan cho người thân".

Theo báo cáo của Sở Y tế TP Cần Thơ, từ tháng 10-2011 đến tháng 9-2012, có 108 cơ sở tham gia cung cấp dịch vụ gồm 40 nhà thuốc và 56 phòng mạch tư ở các quận: Ninh Kiều, Ô Môn, Thốt Nốt, Bình Thủy, Cái Răng và 12 bệnh viện (trong đó 11 Bệnh viện Đa khoa tuyến thành phố, quận, huyện và Bệnh viện Đa khoa Hoàn Mỹ Cửu Long). Các cơ sở đã phát hiện 3.596 người nghi lao. Trong đó, các nhà thuốc và phòng mạch tư trong quá trình khám bệnh, bán thuốc đã phát hiện 1.501 người nghi lao (chiếm 13.3% trong tổng số bệnh nhân lao toàn thành phố). Sau khi phát hiện, được tư vấn, 2.487 người nghi lao đến các cơ sở chống lao để khám, chẩn đoán bệnh lao; qua đó, 244 bệnh nhân chẩn đoán bị lao. Bác sĩ Huỳnh Văn Nhanh, Phó giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ đánh giá: "Thói quen của một số bệnh nhân là tìm đến các nhà thuốc và phòng mạch tư khám bệnh, mua thuốc. Vì thế, ngành y tế đã huy động y tế tư nhân tham gia phát hiện bệnh nhân lao".

Mở rộng địa bàn hoạt động

Dự án Phối hợp y tế công-tư do tổ chức Phi chính phủ (PATH) cùng Chương trình chống lao quốc gia điều phối, hỗ trợ kỹ thuật và do USAID (Cơ quan viện trợ Phát triển Hoa Kỳ) tài trợ. Trước hiệu quả của Dự án, giữa năm 2012, PATH đã hỗ trợ TP Cần Thơ mở rộng thêm ở huyện Phong Điền và huyện Thới Lai. Đến nay, đã tập huấn xong cho các nhà thuốc, phòng mạch tư. Dự kiến trong tháng 10-2012, các nhà thuốc, phòng mạch tư ở hai huyện này sẽ tham gia tư vấn, viết phiểu chuyển bệnh nhân nghi lao đến cơ sở chuyên khám, điều trị lao. Năm 2013, Dự án tiếp tục hoạt động ở các đơn vị cũ, triển khai thêm phòng xét nghiệm lao cho các Bệnh viện: Đa khoa Ô Môn, Đa khoa Thới Lai và Đa khoa Hoàn Mỹ Cửu Long. Ngoài ra, Dự án cũng tăng cường hội thảo với Hiệp hội y tế tư nhân, các cơ sở y tế công - tư… để giới thiệu về mô hình y tế công - tư trong chương trình chống lao và gợi ý họ cùng tham gia. Dự kiến, từ tháng 10-2012 đến tháng 9-2013, số cơ sở tham gia dự án tăng từ 108 ên 138 cơ sở; chuyển gởi 4.000 người nghi lao đến các cơ sở khám, chữa bệnh lao và 70% số người nghi lao đến khám, xét nghiệm.

Tuy nhiên, theo các quận, huyện, cản ngại lớn là do người nghi lao sau khi được các dược sĩ, bác sĩ tại nhà thuốc, phòng mạch tư tư vấn thì tránh né, không chịu đi khám, xét nghiệm để phát hiện bệnh. Theo WHO, khoảng 7% người mắc bệnh không điều trị do mặc cảm và e ngại làm cho công tác điều trị và phòng chống bệnh lao ngày càng khó khăn hơn. Cử nhân Nguyễn Thị Thúy Trúc, Phó phòng Y tế quận Ô Môn cho biết: "Bệnh nhân cho rằng, mình không mắc lao, không cần phải làm xét nghiệm. Có trường hợp bệnh nhân, sau khi được tư vấn lại tỏ thái độ khó chịu đối với người tư vấn. Thêm vào đó, một vài nhà thuốc, phòng mạch tư, vì quá đông bệnh nhân nên không có thời gian tư vấn; sợ viết phiếu chuyển mà bệnh nhân không bị lao nên e ngại viết phiếu. Tôi nghĩ rằng, các cơ sở không nên quá cầu toàn, nếu thấy người bệnh có dấu hiệu nghi lao thì có thể tư vấn, viết phiếu chuyển, nếu mắc lao thì điều trị, còn không thì loại trừ và có hướng điều trị khác cho bệnh nhân". Đại diện ngành y tế quận Bình Thủy đề nghị, thời gian tới, cần tăng cường tuyên truyền sâu rộng về bệnh lao để bệnh nhân, khi có các triệu chứng nghi lao, không mặc cảm, giấu bệnh, mà tích cực đến Tổ Lao (thuộc Trung tâm Y tế dự phòng các quận, huyện) hoặc Bệnh viện Lao và Bệnh phổi TP Cần Thơ để được điều trị kịp thời.

Bài, ảnh: Huệ Hoa